علی بن حمزه: تفاوت میان نسخه‌ها

۵۹۴ بایت اضافه‌شده ،  شنبهٔ ‏۱۶:۲۲
جز
جایگزینی متن - ' (ع)' به '(ع)'
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - ' (ع)' به '(ع)')
 
(۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[19]]|سال=[[1405]]|کاربر = کاربر:Hbaghizadeh}}
{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = '''علی بن حمزه بصری'''
| عنوان = '''علی بن حمزه بصری'''
خط ۴۳: خط ۴۲:
}}
}}


'''ابوالقاسم علی بن حمزه بصری تمیمی، ملقب به ابونعیم''' (حدود ۳۰۳ – ۳۷۵ق)، لغوی، ادیب، ناقد و راوی برجسته سده چهارم هجری بود. او از اعیان فضلا و عارفان به صحیح و سقیم لغت به شمار می‌رفت و به دلیل همراهی با متنبی و نشر اشعار او، به «راوية المتنبی» شهرت یافت. وی نخستین گردآورنده و شارح دیوان متنبی بود و با تألیف کتاب «التنبیهات علی اغلاط الرواة»، نقش مهمی در نقد و تصحیح متون کهن لغت ایفا کرد.
'''ابوالقاسم علی بن حمزه بصری تمیمی، ملقب به ابونعیم''' (حدود ۳۰۳ – ۳۷۵ق)، لغوی، ادیب، ناقد و راوی برجسته سده چهارم هجری بود. او از اعیان فضلا و عارفان به صحیح و سقیم لغت به شمار می‌رفت و به دلیل همراهی با متنبی و نشر اشعار او، به «راوية المتنبی» شهرت یافت. وی نخستین گردآورنده و شارح دیوان متنبی بود و با تألیف کتاب «[[التنبیهات علی اغلاط الرواة]]»، نقش مهمی در نقد و تصحیح متون کهن لغت ایفا کرد.


==نام و نسب==
==نام و نسب==
خط ۶۰: خط ۵۹:
* '''ابوالطیب متنبی''' (متوفای ۳۵۴ق): شاعر بزرگ که علی بن حمزه نه تنها شاگرد او بود، بلکه راوی و شارح دیوانش نیز شد.
* '''ابوالطیب متنبی''' (متوفای ۳۵۴ق): شاعر بزرگ که علی بن حمزه نه تنها شاگرد او بود، بلکه راوی و شارح دیوانش نیز شد.
* '''ابو احمد جلودی بصری''' (متوفای ۳۳۰ق)
* '''ابو احمد جلودی بصری''' (متوفای ۳۳۰ق)
* '''ابو الفرج اصفهانی''' (صاحب الاغانی)
* '''[[ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین|ابو الفرج اصفهانی]]''' (صاحب [[الأغاني|الاغانی]])
* '''ابو محمد دعبلج سجستانی''' (راویه و محدث)
* '''ابو محمد دعبلج سجستانی''' (راویه و محدث)
* '''ابو احمد عبدالله بن احمد بن قتیبه''' (نوه ابن قتیبه دینوری)
* '''ابو احمد عبدالله بن احمد بن قتیبه''' (نوه [[ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم|ابن قتیبه دینوری]])


==شاگردان==
==شاگردان==
اگرچه بسیاری از علمای مغرب و اندلس از آثار و روایات او بهره بردند، اما نام تنها دو تن از شاگردان مستقیم او در منابع ثبت شده است:<ref name="علی بن حمزه شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=17 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص17]</ref><ref name="دیوان ابوطالب شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/10164?pageNumber=49 ابوهفان مهزمی، عبدالله بن احمد، دیوان أبي طالب، ج1، ص49]</ref>
اگرچه بسیاری از علمای مغرب و اندلس از آثار و روایات او بهره بردند، اما نام تنها دو تن از شاگردان مستقیم او در منابع ثبت شده است:<ref name="علی بن حمزه شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=17 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص17]</ref><ref name="دیوان ابوطالب شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/10164?pageNumber=49 ابوهفان مهزمی، عبدالله بن احمد، دیوان أبي طالب، ج1، ص49]</ref>
* '''ابوالفتح عثمان بن جنی''' (متوفای ۳۹۲ق): از بزرگترین نحویان و لغویان تاریخ.
* '''[[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابوالفتح عثمان بن جنی]]''' (متوفای ۳۹۲ق): از بزرگترین نحویان و لغویان تاریخ.
* '''ابوالفتوح ثابت بن محمد اندلسی''' (متوفای ۴۳۱ق): نحوی و ادیب اندلسی که دیوان متنبی را با سند متصل از علی بن حمزه روایت کرده و در اندلس منتشر ساخت.<ref name="یاقوت شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/2524?volumeNumber=2&sectionNumber=2&pageNumber=775 یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الأدباء، ج2، ص775]</ref>
* '''ابوالفتوح ثابت بن محمد اندلسی''' (متوفای ۴۳۱ق): نحوی و ادیب اندلسی که دیوان متنبی را با سند متصل از علی بن حمزه روایت کرده و در اندلس منتشر ساخت.<ref name="یاقوت شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/2524?volumeNumber=2&sectionNumber=2&pageNumber=775 یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الأدباء، ج2، ص775]</ref>


خط ۹۲: خط ۹۱:
===کتاب‌های نقد و تنبیه===
===کتاب‌های نقد و تنبیه===
مشهورترین اثر او «التنبیهات علی اغلاط الرواة» است که در آن به نقد و بررسی اغلاط لغویون پیش از خود پرداخته است.<ref name="سیوطی">[https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=165 سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، بغیة الوعاة، ج2، ص165]</ref> این کتاب شامل تنبیهات متعددی بر کتب زیر است:<ref name="علی بن حمزه آثار">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=18 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص18-20]</ref>
مشهورترین اثر او «التنبیهات علی اغلاط الرواة» است که در آن به نقد و بررسی اغلاط لغویون پیش از خود پرداخته است.<ref name="سیوطی">[https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=165 سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، بغیة الوعاة، ج2، ص165]</ref> این کتاب شامل تنبیهات متعددی بر کتب زیر است:<ref name="علی بن حمزه آثار">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=18 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص18-20]</ref>
* تنبیهات بر «کامل» مبرد
* تنبیهات بر «[[الكامل في اللغة و الأدب|کامل]]» [[مبرد، محمد بن یزید|مبرد]]
* تنبیهات بر «اختیار فصیح الکلام» ثعلب
* تنبیهات بر «اختیار فصیح الکلام» [[ثعلب، احمد بن یحیی|ثعلب]]
* تنبیهات بر «غریب مصنف» ابوعبید
* تنبیهات بر «[[الغريب المصنف|غریب مصنف]]» [[ابوعبید، قاسم بن سلام|ابوعبید]]
* تنبیهات بر «اصلاح المنطق» ابن سکیت
* تنبیهات بر «[[اصلاح المنطق]]» [[ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق|ابن سکیت]]
* تنبیهات بر «المقصور و الممدود» ابن ولاد
* تنبیهات بر «المقصور و الممدود» [[تمیمی، ابوالعباس بن ولاد|ابن ولاد]]
* تنبیهات بر نوادر ابوزیاد کلابی و ابوعمر شیبانی
* تنبیهات بر نوادر ابوزیاد کلابی و ابوعمر شیبانی
* تنبیهات بر کتاب «النبات» ابوحنیفه دینوری
* تنبیهات بر کتاب «[[النبات]]» [[دینوری، احمد بن داود|ابوحنیفه دینوری]]
* رد بر «حیوان» جاحظ
* رد بر «[[كتاب الحيوان|حیوان]]» [[جاحظ، عمرو بن بحر|جاحظ]]
* ردود بر اصمعی، ابن اعرابی و ابن درید
* ردود بر اصمعی، [[ابن اعرابی، ابوعبدالله محمد بن زیاد|ابن اعرابی]] و [[ابن درید، محمد بن حسن|ابن درید]]


===سایر تألیفات===
===سایر تألیفات===
* '''دیوان ابوطالب (ع)''': گردآوری و روایت اشعار ابوطالب<ref name="معجم مؤرخي">[https://noorlib.ir/book/view/12273?pageNumber=599 عبدالحمید، صائب، معجم مؤرخي الشیعة، ج1، ص599]</ref>
* '''دیوان ابوطالب(ع)''': گردآوری و روایت اشعار ابوطالب<ref name="معجم مؤرخي">[https://noorlib.ir/book/view/12273?pageNumber=599 عبدالحمید، صائب، معجم مؤرخي الشیعة، ج1، ص599]</ref>
* '''شرح دیوان متنبی''': او نخستین شارح دیوان متنبی است<ref name="فرهنگنامه آثار">گروهی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، ج2، ص277</ref>
* '''شرح دیوان متنبی''': او نخستین شارح دیوان متنبی است<ref name="فرهنگنامه آثار">گروهی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، ج2، ص277</ref>
* '''الآباء و الامهات و البنون و البنات''': کتابی در واژه‌شناسی<ref name="علی بن حمزه آباء">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=18 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص18]</ref>
* '''الآباء و الامهات و البنون و البنات''': کتابی در واژه‌شناسی<ref name="علی بن حمزه آباء">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=18 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص18]</ref>
خط ۱۳۰: خط ۱۲۹:
* [[بقية التنبيهات علی اغلاط الرواة]]
* [[بقية التنبيهات علی اغلاط الرواة]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1405]]
[[رده:مؤلفین-خرداد]]
[[رده:مؤلفین-خرداد]]