نمیری، محمد بن‌ نصیر: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ابوشعیب محمد بن نصیر نمیری بصری بکری عبدی''' (متوفای ۲۷۰ق)، از مدعیان بابیت و نیابت خاصه در عصر امام حسن عسکری(ع) و بنیان‌گذار فرقه «نصیریه» (علویان امروزی) بود. او ابتدا از اصحاب امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) به شمار می‌رفت، اما پس از شهادت امام عسکری(ع)، ادعای بابیت و سپس نبوت و در نهایت الوهیت کرد. علمای شیعه او را از غلات دانسته و روایت شده که امام حسن عسکری(ع) و محمد بن عثمان عمری (نایب دوم امام زمان(ع)) او را لعن کرده‌اند. عقاید او شامل غلو در مورد ائمه، اعتقاد به تناسخ، اباحیگری و حلال شمردن محارم و لواط بوده است. فرقه نصیریه پس از او توسط شاگردش حسین بن حمدان خصیبی تدوین و گسترش یافت.

محمد بن نصیر ابتدا از اصحاب امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) بود.<ref name="akbari2">اکبری، عمیدرضا؛ جمالی فر، مهدی؛ عادل زاده، علی، نصیریه تاریخ، منابع و عقاید، ص۲۳</ref> در منابع منسوب به او و پیروانش، او به عنوان کسی که مستقیماً از امام یازدهم کسب فیض کرده و «باب» او بوده است، یاد می‌شود.<ref name="tartusi">طرطوسی، موسی، رسائل الحکمة العلوية، ص۷</ref>

پس از شهادت امام حسن عسکری(ع) در سال ۲۶۰ق، محمد بن نصیر به طور آشکار ادعای نیابت و بابیت برای امام زمان(عج) کرد و خود را نایب و فرستاده امام معرفی نمود.<ref name="shoshtari">[https://noorlib.ir/book/view/10015?volumeNumber=9&pageNumber=622 شوشتری، محمدتقی، قاموس الرجال، ج۹، ص۶۲۲-۶۲۳]</ref> او در این امر با محمد بن عثمان عمری (نایب دوم امام زمان(ع)) رقابت می‌کرد.<ref name="shoshtari" /> بر اساس گزارش منابع، او پس از محمد بن موسی شریعی (باب مخمسی) ادعای بابیت کرده است.<ref name="akbari3">اکبری، عمیدرضا؛ جمالی فر، مهدی؛ عادل زاده، علی، نصیریه تاریخ، منابع و عقاید، ص۵۶</ref>

وی سپس ادعاهای خود را فراتر برد و خود را پیامبر و رسولی از سوی امام هادی(ع) معرفی کرد.<ref name="khesht">[https://noorlib.ir/book/view/1271?pageNumber=216 خاتمی، احمد، فرهنگ علم کلام، ص۲۱۶]</ref> او معتقد بود که خداوند در امام هادی(ع) حلول کرده و وی خدای جهانیان است.<ref name="shaboot">[https://noorlib.ir/book/view/36080?pageNumber=516 شبوط، ابراهیم، ضعفاء الرواة، ص۵۱۶-۵۱۸]</ref> در نهایت، برخی منابع ادعای الوهیت برای خودش را نیز به او نسبت داده‌اند.<ref name="khesht" /> پیروان او معتقدند که خداوند در وجود نمیری حلول کرده است.<ref name="valiasr">[https://ganjineh.valiasr-aj.com/liblist/289496/3643/ مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر(عج): محمد بن نصیر نمیری]</ref>

بر اساس گزارش‌های منابع رجالی شیعه، امام حسن عسکری(ع) محمد بن نصیر را لعن کرده و از او بیزاری جسته است.<ref name="shoshtari" /> نصر بن صباح (متوفای حدود ۳۰۰ یا ۳۱۰ق) نیز از لعن شدن ابن‌نصیر از سوی امام هادی(ع) سخن گفته است.<ref name="akbari4">اکبری، عمیدرضا؛ جمالی فر، مهدی؛ عادل زاده، علی، نصیریه تاریخ، منابع و عقاید، ص۵۵</ref> همچنین محمد بن عثمان عمری (نایب دوم امام زمان(ع)) او را لعنت کرده و شیعیان را از همنشینی با او برحذر داشت.<ref name="shoshtari" />

* شیخ طوسی در کتاب رجال خود او را «غال» معرفی کرده است.<ref name="shoshtari3" />

* نجاشی و کشّی نقل کرده‌اند که امام حسن عسکری(ع) او را لعن کرده است.<ref name="shoshtari3" />

* ابن غضائری می‌گوید: «او از افاضل اهل بصره بود اما ضعیف (در دین) شد و بدعت نصیریه از او شروع شد.»<ref name="shaboot2" />

* نوبختی در کتاب فرق الشیعه می‌نویسد: «فرقه‌ای شاذ از قائلین به امامت علی بن محمد(ع) گفتند به نبوت مردی به نام محمد بن نصیر نمیری که ادعا می‌کرد امام هادی(ع) او را به نبوت مبعوث کرده است.»<ref name="rabbani">[https://noorlib.ir/book/view/152685?pageNumber=185 ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذاهب کلامی، ص۱۸۵-۱۸۶]</ref>

* ابوالحسن اشعری در مقالات الإسلامیین از «نمیریه» به عنوان یکی از فرقه‌های غلات نام برده است.<ref name="akbari7">اکبری، عمیدرضا؛ جمالی فر، مهدی؛ عادل زاده، علی، نصیریه تاریخ، منابع و عقاید، ص۲۴</ref>