بسیوی، علی بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ابوالحسن علی بن محمد البُسیوی''' (زنده در ۳۶۴ق)، فقیه، متکلم و نویسنده برجسته عمانی در قرن چهارم هجری و از کبار علمای مذهب اباضیه است. او از شاگردان برجسته «ابو محمد عبدالله بن محمد بن برکة البهلوی» و از حامیان مدرسه فقهی «رستاقیه» بود. البسیوی صاحب کتاب ارزشمند «الجامع» در چهار جلد و «مختصر ابی الحسن» (سبوغ النعم) است. کتاب دوم تا قرن نهم هجری مرجع اصلی فتوا در عمان بود. او همچنین «سیرة البسیانی» را در دفاع از مبانی مدرسه رستاقیه و نقد برخی آراء سیاسی و فقهی مخالفان نگاشت.

ابوالحسن علی بن محمد بن علی بن محمد بن الحسن البُسیوی، در قرية «بُسْيا» (از توابع بهلا در منطقه داخلی عمان) به دنیا آمد.<ref name="alsaidia">[https://alsaidia.com/node/339 ر.ک: أبو الحسن علي بن محمد البسيوي، المكتبة السعیدية]</ref> به همین دلیل به «البُسیوی» یا «البُسیانی» شهرت یافت.<ref name="alsaidia" /> در برخی منابع نسب او به قبیله «ازد» و «یحمد» رسانده شده، اما مشهور در زادگاهش این است که از طایفه «شکیل» است.<ref name="s-oman">[https://om.s-oman.net/archive/index.php/t-235066.html ر.ک: الشيخ العلامة أبو الحسن البسيوي، منتدى سبلة عمان]</ref>

بسیوی علم را ابتدا نزد پدرش «محمد بن علی» آموخت.<ref name="alsaidia" /> سپس از شاگردان برجسته «ابو محمد عبدالله بن محمد بن برکة البهلوی» (از بزرگان مدرسه رستاقیه) شد و به شدت از او تأثیر پذیرفت.<ref name="omandaily1">[https://www.omandaily.om/%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA/na/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A3%D8%A8%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B3%D9%8A%D9%88%D9%8A ر.ک: جامع أبي الحسن البسيوي، جريدة عمان، 19 مارس 2026]</ref> او همچنین نزد شیخ «ابو مالک غسان الصلانی» و «محمد بن ابی الحسن النزوی» دانش آموخت.<ref name="alsaidia" /> درباره شیخ محمد بن ابی الحسن النزوی نقل شده که او سنگین‌شنوا بود و گاهی برای استفتا از او، سوال را بر روی زمین می‌نوشتند و او پاسخ را به همان شیوه می‌نوشت.<ref name="s-oman" />

بسیوی عمری طولانی داشت و به دوره امامت دو تن از ائمه عمان یعنی «امام راشد بن الولید» و «امام حفص بن راشد» (متوفی ۳۶۳ق) رسید.<ref name="alsaidia" /> او در قبال برخی مسائل سیاسی زمان خود به ویژه در موضوع امامت حفص بن راشد، موضعی مشخص داشت و در کتاب «سیرة البسیانی» به نقد اقدامات او پرداخت.<ref name="omandaily1" /> از معاصران مشهور دیگر او «ابو سعید محمد بن سعید الکدمی» (پیشوای مدرسه فقهی نزوانیه) بود که بسیوی در برخی آثار خود به نقد آراء او پرداخت.<ref name="omandaily1" />

از مهمترین آثار ابوالحسن البسیوی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<ref name="alsaidia" /><ref name="omandaily1" /><ref name="manuscript">[https://manuscripts.mcsy.gov.om/home/library/1/item_detail/2043 ر.ک: مختصر البسيوي، دار المخطوطات العمانية]</ref>

۱. الجامع (جامع ابی الحسن): مهمترین اثر البسیوی در چهار جلد (یا سه جلد) درباره عقیده و فقه. این کتاب به شیوه پرسش و پاسخ تدوین شده و از نظر محتوا به دو بخش اصلی تقسیم میشود: بخش نخست درباره اصول دین (توحید، صفات الهی، قضا و قدر، ایمان و اسلام) و بخش دوم درباره فروع فقه (عبادات، معاملات، حدود، جهاد و امامت).<ref name="omandaily2">[https://www.omandaily.om/%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%85/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A3%D8%A8%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B3%D9%8A%D9%88%D9%8A ر.ک: جامع أبي الحسن البسيوي، جريدة عمان، 17 مه 2019]</ref> این کتاب توسط وزارت میراث و فرهنگ عمان و همچنین دانشگاه الازهر منتشر شده است.<ref name="omandaily1" />