۲۰٬۴۵۲
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی | {{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی | ||
| نام = وجود ذهنی | | نام = وجود ذهنی | ||
| عنوان = | | عنوان = یکی از دو قسم اساسی وجود | ||
| نام کامل = الوجود الذهنی | |||
| نام کامل = | | نامهای دیگر = وجود عقلی، وجود علمی | ||
| نامهای دیگر = | |||
| معادل عربی = الوجود الذهنی | | معادل عربی = الوجود الذهنی | ||
| معادل لاتین = Mental existence | | معادل لاتین = Esse objective / Mental existence | ||
| معادل اروپایی = | | معادل اروپایی = Mental existence | ||
| دانش = فلسفه | | دانش = فلسفه اسلامی، معرفتشناسی | ||
| فلسفه = فلسفه | | فلسفه = متافیزیک / فلسفه ذهن | ||
| مکتب = فلسفه مشاء، حکمت | | مکتب = فلسفه مشاء، حکمت متعالیه، فلسفه اشراق | ||
| فیلسوفان کلیدی = ابن سینا، | | فیلسوفان کلیدی = ابن سینا، صدرالمتألهین شیرازی، جلالالدین دوانی، صدرالدین دشتکی | ||
| مدافعان = | | مدافعان = علامه طباطبایی، محمدتقی مصباح یزدی، حسن حسنزاده آملی | ||
| نخستین بار توسط = | | نخستین بار توسط = فارابی یا ابن سینا (در نظاممندترین شکل) | ||
| نخستین متن کهن = | | نخستین متن کهن = الإشارات و التنبیهات (ابن سینا)، الأسفار الأربعة (ملاصدرا) | ||
| ریشهشناسی = | | ریشهشناسی = «وجود» + «ذهن»؛ مقابل «وجود خارجی» | ||
| تعریف = وجود معانی و ماهیات در ذهن به گونهای که ماهیت شیء به خودِ خود در ذهن حضور مییابد نه به شبح یا مثال | | تعریف = وجود معانی و ماهیات در ذهن به گونهای که ماهیت شیء به خودِ خود در ذهن حضور مییابد نه به شبح یا مثال آن. | ||
| متون مهم = | | متون مهم = الأسفار الأربعة، بدایة الحکمة، نهایة الحکمة، شرح المنظومه | ||
| مفاهیم مرتبط = وجود خارجی، ماهیت، | | مفاهیم مرتبط = وجود خارجی، علم، ماهیت، کلی طبیعی، تجرد نفس، اصالت وجود | ||
| متضادها = وجود | | متضادها = وجود خارجی، وجود عینی | ||
| پیشنیازها = | | پیشنیازها = شناخت تمایز وجود و ماهیت، آشنایی با اقسام حمل (اولی و شایع) | ||
| اختلافی = حقیقت وجود ذهنی (شبح، حلول، صدور، انقلاب ماهیات) | | اختلافی = حقیقت وجود ذهنی (شبح، حلول، صدور، انقلاب ماهیات) | ||
| متناظر غربی = Mental representation, Intentionality (Brentano, Husserl) | |||
| متناظر شرقی = ویجناپتیوادا (Buddhist idealism)، چیتَ (وجود آگاهیمحور در ودانتا) | |||
| متناظر غربی = | |||
| متناظر شرقی = | |||
}} | }} | ||
'''وجود ذهنی''' یکی از دو قسم اساسی [[وجود]] نزد [[حکیم (فلسفه)|حکما]]ست، چه وجود به [[وجود خارجی]] عینی و وجود ذهنی عقلی تقسیم میشود. مراد از وجود ذهنی، وجود معانی و [[ماهیت|ماهیات]] در [[ذهن]] است به گونهای که ماهیت شیء به خودِ خود در ذهن حضور مییابد نه به شبح یا مثال آن. وجود ذهنی از وجود خارجی متمایز است، زیرا آثار مطلوب شیء بر وجود ذهنی مترتب نمیشود در حالی که بر وجود خارجی مترتب میگردد.<ref>نهایةالحکمة، ص۳۴، س۲</ref> | '''وجود ذهنی''' یکی از دو قسم اساسی [[وجود]] نزد [[حکیم (فلسفه)|حکما]]ست، چه وجود به [[وجود خارجی]] عینی و وجود ذهنی عقلی تقسیم میشود. مراد از وجود ذهنی، وجود معانی و [[ماهیت|ماهیات]] در [[ذهن]] است به گونهای که ماهیت شیء به خودِ خود در ذهن حضور مییابد نه به شبح یا مثال آن. وجود ذهنی از وجود خارجی متمایز است، زیرا آثار مطلوب شیء بر وجود ذهنی مترتب نمیشود در حالی که بر وجود خارجی مترتب میگردد.<ref>نهایةالحکمة، ص۳۴، س۲</ref> | ||