مبانی تفسیر قرآن (مکارم شیرازی): تفاوت میان نسخه‌ها

مبانی تفسیر قرآن (مکارم شیرازی) (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱

۸۴ بایت اضافه‌شده ، ۹ مه

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۵۹٬۸۰۳

ویرایش

@@ خط ۲۵: / خط ۲۵: @@
 | پیش از =
 }}
-'''مبانی تفسیر قرآن'''، اثر [[آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی]] (متولد ۱۳۰۵ش)، فقیه، مفسر قرآن و از مراجع تقلید، مجموعه‌ مباحثی است در تبیین اصول، قواعد و مبانی لازم برای ورود به عرصه تفسیر قرآن کریم و شناخت ویژگی‌های این کتاب آسمانی.
+'''مبانی تفسیر قرآن'''، اثر [[مکارم شیرازی، ناصر|آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی]] (متولد ۱۳۰۵ش)، فقیه، مفسر قرآن و از مراجع تقلید، مجموعه‌ مباحثی است در تبیین اصول، قواعد و مبانی لازم برای ورود به عرصه تفسیر قرآن کریم و شناخت ویژگی‌های این کتاب آسمانی.
 ==ساختار==
@@ خط ۳۴: / خط ۳۴: @@
 # عظمت قرآن از نگاه خود قرآن: آیات در این بخش به دو گروه تقسیم شده‌اند: گروه اول، آیاتی که صراحتاً واژه «قرآن» در آن‌ها به‌کار رفته است (مانند آیه ۹ سوره اسراء که راه قرآن را استوارترین راه هدایت معرفی می‌کند)<ref>ر.ک: متن کتاب، ص29-31</ref>. گروه دوم، آیاتی هستند که واژه «قرآن» در آنها به‌کار نرفته است، ولی با اوصافی همچون «نور» (روشنگر)<ref>ر.ک: همان، ص32-33</ref>، «فرقان» (جداکننده حق از باطل)<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>، «قول فصل» (سخن نهایی)<ref>ر.ک: همان، ص35</ref> و... به توصیف این کتاب پرداخته‌اند.
 نویسنده، ویژگی‌های «نور» را در سه حوزه سرعت خیره‌کننده، قدرت تربیت و آفت‌زدایی بررسی کرده و قرآن را واجد این خواص در حوزه تربیت انسانی می‌داند<ref>ر.ک: همان، ص33-34</ref>.
-# اهمیت قرآن از نظر روایات: در کلام پیامبر اکرم(ص)، قرآن به‌عنوان «برترین ثروت» و معیار سنجش شخصیت انسان معرفی شده است<ref>ر.ک: همان، ص37-39</ref>. همچنین قرآن به یک «ضیافت الهی» تشبیه شده که انسان‌ها باید از سفره پربرکت آن بهره‌مند شوند<ref>ر.ک: همان، ص41</ref>. در کلام امام علی(ع) در نهج ‌البلاغه، بیش از چهل وصف برای قرآن ذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص46</ref>. ایشان قرآن را به دریایی بی‌کران، چشمه‌ای زلال، باغی خرم و دارویی شفابخش تشبیه کرده‌ است که مایه سیراب شدن روح دانشمندان و بهار دل‌هاست<ref>ر.ک: همان، ص52-62</ref>.
+# اهمیت قرآن از نظر روایات: در کلام پیامبر اکرم(ص)، قرآن به‌عنوان «برترین ثروت» و معیار سنجش شخصیت انسان معرفی شده است<ref>ر.ک: همان، ص37-39</ref>. همچنین قرآن به یک «ضیافت الهی» تشبیه شده که انسان‌ها باید از سفره پربرکت آن بهره‌مند شوند<ref>ر.ک: همان، ص41</ref>. در کلام [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]] در نهج ‌البلاغه، بیش از چهل وصف برای قرآن ذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص46</ref>. ایشان قرآن را به دریایی بی‌کران، چشمه‌ای زلال، باغی خرم و دارویی شفابخش تشبیه کرده‌ است که مایه سیراب شدن روح دانشمندان و بهار دل‌هاست<ref>ر.ک: همان، ص52-62</ref>.
 # عظمت قرآن از دیدگاه عقل: این بخش، به مقایسه وضعیت اعراب در عصر جاهلیت (بدترین دین، فقر، جهل و خون‌ریزی) با تحول شگرفی که قرآن در زندگی آن‌ها ایجاد کرد، می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص69-73</ref>. به حکم عقل حکم، کتابی که توانست چنان مردم پراکنده و غرق در ضلالت را به مردمی یکپارچه و راه‌یافته و دارای تمدنی عظیم تبدیل کند، ریشه در وحی الهی دارد<ref>ر.ک: همان، ص71-78</ref>.
@@ خط ۴۵: / خط ۴۵: @@
 اصل سوم: تفسیر قرآن با روایات:
 این اصل به نقش حیاتی سنت و روایات معصومین(ع) در تبیین ابعاد مختلف وحی می‌پردازد. روایات تفسیری در این بخش به پنج قسم اصلی تقسیم شده‌اند:
 قسم اول: روایات شأن نزول: این روایات، بستر تاریخی آیات را روشن می‌کنند. مثال‌هایی مانند شأن نزول سوره انسان (در حق اهل‌بیت)، سوره مدثر (ولید بن مغیره) و آیه مباهله بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص109-124</ref>.
 قسم دوم: روایات تبیین بطون آیات: این دسته، به دلالت‌های التزامی و لایه‌های پنهانی وحی می‌پردازند؛ مانند تفسیر «لقاء امام» یا معنای باطنی «آب گوارا» که به حضرت مهدی(عج) اشاره دارد<ref>ر.ک: همان، ص126-134</ref>.
 قسم سوم: روایات تبیین‌کننده بخش‌های مختلف: این روایات، ابهام در واژگان، متشابهات و مباحث اعتقادی نظیر نفی تحریف، رد دیدگاه‌های جبر و تفویض (اثبات امر بین الامرین) و مسئله رجعت را حل می‌کنند<ref>ر.ک: همان، ص136-152</ref>.
 قسم چهارم: روایات بیان مصداق اتم: این روایات، کامل‌ترین نمونه عینی یک آیه را معرفی می‌کنند؛ مانند روایاتی که صدقه‌دهنده در حال رکوع را بر حضرت علی(ع) تطبیق می‌دهند<ref>ر.ک: همان، ص154-167</ref>.
 قسم پنجم: روایات مجعول و ساختگی (اسرائیلیات): نویسنده با جدیّت به نقد روایاتی می‌پردازد که با ظاهر قرآن یا حکم عقل در تضاد هستند (مانند افسانه غرانیق یا روایات القاکننده تحریف و غلو) و بر لزوم پالایش منابع روایی تأکید می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص169-236</ref>.
 اصل چهارم: قرائات تازه یا تفسیر به رأی: این اصل، به یکی از خطرناک‌ترین آسیب‌های عرصه تفسیر، یعنی «تفسیر به رأی» می‌پردازد. نویسنده در این بخش، طی شش نکته اساسی، ابعاد مختلف این انحراف تفسیری و چالش‌های نوین آن را بررسی می‌کند:
 نکته اول: تفسیر به رأی در روایات اسلامی: در این بخش، جایگاه نکوهیده تفسیر به رأی در منابع روایی فریقین بررسی شده است. نویسنده، به هفت روایت از منابع شیعه و دو روایت از منابع اهل سنت استناد کرده و تبیین می‌کند که بر اساس این روایات، کسی که قرآن را به رأی و نظر شخصی خود تفسیر کند، جایگاهش در آتش است<ref>ر.ک: همان، ص242-247</ref>.