جستارهایی در باب ضرورت علیت و اختیار: تفاوت میان نسخه‌ها

'''جستارهایی در باب ضرورت علیت و اختیار'''، اثر رضا برنج‌کار، حاوی 12 مقاله در خصوص اختیار و ضرورت علیت و ارتباط این دو است.

# «جبر و اختیار از دیدگاه وحید بهبهانی»: این مقاله، دیدگاه وحید بهبهانی را درباره بحث جبر و اختیار، به شیوه توصیفی - تحلیلی و بر اساس تنها رساله او در این موضوع، بررسی می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص39</ref>.

# «نظریه سلطنت از دیدگاه شهید صدر»: شهید صدر در آثار خود به ابعاد مختلف بحث آزادی انسان، مانند تکوین و تشریع، فرد و جامعه و تاریخ، کلام و فلسفه، پرداخته است. در این مقاله، ضمن اشاره به این ابعاد، نظریه ابتکاری ایشان برای حل مسئله جبر و اختیار در فلسفه و کلام، یعنی نظریه سلطنت، مطرح و برسی شده است. خلاصه این نظریه آن است که مفاهیمی که فیلسوفان با آن‌ها درصدد حل مشکل هستند، یعنی مفاهیم وجوب و امکان، قادر به حل مشکل نیستند و باید مفهوم جدیدی را وارد بحث کرد که عبارت است از مفهوم سلطنت. این مفهوم مانند امکان، نسبت به وجود و عدم مساوی است و مانند وجوب برای تحقق فعل کافی است. نویسنده، معتقد است مقصود متکلمان از فاعلیت، همین مطلب است، هرچند تبیین شهید صدر را بیان نکرده‌اند<ref>ر.ک: همان، ص57</ref>.

# «نقد و بررسی دیدگاه ابن سینا و اسپینوزا درباره ضرورت علیت»: در این مقاله، به این موضوع پرداخته شده است که ابن سینا و اسپینوزا به ضرورت علیت معتقدند. ابن سینا گاه ضرورت را بدیهی تلقی می‌کند و گاه بر آن برهان می‌آورد. اسپینوزا به‌طور قاطع ضرورت علیت را بدیهی می‌داند. دلایل ابن سینا همگی نوعی مصادره به مطلوب است. از سوی دیگر، نه‌تنها ضرورت علیت بدیهی نیست، بلکه عدم ضرورت، امری وجدانی و بدیهی است. به اعتقاد نویسنده این مقاله، ریشه بحث ضرورت علیت، تفکیک میان دو مفهوم وجوب و امکان و اصرار بر توجیه پیدایش موجودات، تنها با این دو مفهوم است؛ درحالی‌که به نظر می‌رسد این دو مفهوم، صرفا می‌توانند تفاوت موجودات را تبیین کنند، اما برای تبیین حدوث، نیازمند مفهوم دیگری هستیم<ref>ر.ک: همان، ص109</ref>.