دلال الکتب، سعد بن علی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ابوالمعالی سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی (متوفی ۵۶۸ هجری قمری)''' معروف به «دلال الکتب» و «ورّاق»، ادیب، شاعر و نویسندهٔ برجستهٔ قرن ششم هجری بود. شهرت اصلی او به خاطر تألیف کتاب «زینة الدهر فی ذکر محاسن شعراء العصر» است که ذیلی بر «دمیة القصر» باخرزی نوشته شده و شرح حال و اشعار شاعران همعصرش را گرد آورده است. او با وجود شغل فروش کتاب و وراقت، دکان کتابفروشی‌اش محفل دانشمندان و ادبای بغداد بود. اشعار روان و لطیف او نیز در تذکره‌ها ثبت شده است.

نام کامل او به روایت ابن خلکان چنین است: سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم الأنصاری الخزرجی الورّاق الحظیری البغدادی.<ref name="vafayat366">[https://noorlib.ir/book/view/36534?volumeNumber=2&pageNumber=366 ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الأعیان، ج۲، ص۳۶۶]</ref> او از نژاد انصار و از قبیله خزرج بود. خاندان او به روستای «حظیره» منسوب بودند.<ref name="vafayat366" />

پیشه اصلی او وراقت و دلالی کتاب بود؛ به این معنا که کتاب‌ها را می‌نوشت و می‌فروخت و از این راه امرار معاش می‌کرد.<ref name="vafayat366" /> دکان او در بغداد، در محله‌ای بین الدربین، محل تجمع علما و دانشمندان و محلی برای تبادل نظر و مباحثه بود.<ref name="baghiya4254">[https://noorlib.ir/book/view/2211?volumeNumber=9&pageNumber=4254 ابن عدیم، بغیة الطلب، ج۹، ص۴۲۵۴]</ref> عمادالدین کاتب در توصیف او می‌گوید: «او ورّاقی است که کلامش نرم و لطیف است و با دانش خود گویندگان را از سخن بازداشته است.»<ref name="kharida28">[https://noorlib.ir/book/view/10161?volumeNumber=5&sectionNumber=2&pageNumber=28 عمادالدین کاتب، محمد بن محمد، خریدة القصر، ج۵، ص۲۸]</ref>

در منابع تاریخی، ابومعالی به دیانت، امانت، راستی و درستی شهره بوده است.<ref name="baghiya4254" /> او را عالمی فاضل، ادیبی بلیغ و شاعری نکته‌سنج و لطیف‌الطبع توصیف کرده‌اند.<ref name="vafayat366" /> به خلوت و انزوا عشق می‌ورزید و از اشعار و احوال مردم عصر خود آگاهی کاملی داشت.<ref name="kharida28" /> ابن خلکان می‌گوید: «او دارای معارف و نظم جید بود.»<ref name="vafayat366" />