بهار، مهرداد: تفاوت میان نسخه‌ها

'''مهرداد بهار''' (۱۰ مهر ۱۳۰۸ – ۲۲ آبان ۱۳۷۳ش)، اسطوره‌شناس، ایران‌شناس و پژوهشگر برجسته ایرانی، فرزند ملک‌الشعرای بهار. او نخستین کسی است که در ایران به صورت علمی و دانشگاهی به پژوهش و تحلیل اساطیر ایران پرداخت و با کتاب «اساطیر ایران» (۱۳۵۲) و «پژوهشی در اساطیر ایران» (۱۳۶۲) بنیاد اسطوره‌شناسی نوین در ایران را پی ریخت. بهار همچنین از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس در لندن بود و با ترجمه و تصحیح متون پهلوی مانند «بندهش» خدمتی ماندگار به فرهنگ ایران کرد.

ملک مهرداد بهار، پنجمین فرزند و دومین پسر محمدتقی بهار (ملک‌الشعرای بهار) و سودابه صفدری (شاهزاده‌خانم قاجاریه از خانواده دولتشاه کرمانشاه و از نوادگان فتحعلی‌شاه قاجار) بود. او در روز ۱۰ مهر ۱۳۰۸ خورشیدی (روز مهرگان، دهم ماه مهر تقویم زرتشتی) در تهران، در کوچة ملک‌الشعرای بهار در جنوب ورزشگاه امجدیه زاده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/65338 نصرالله زاده، سیروس، یادی از مرحوم دکتر مهرداد بهار، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، مهر ۱۳۷۸ - شماره ۲۴، ص۳۲]</ref> پدرش شاعر نامدار مشروطه‌خواه و مادرش از خاندان قاجار بود. هنگامی که مهرداد چهار ساله بود، پدرش به دستور رضاشاه به اصفهان تبعید شد و خانواده دوران سختی را گذراند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/971645 عصر ایران: پدر اسطوره‌شناسی ایران کیست؟]</ref>

دوران ابتدایی را در مدرسة «جمشید جم» و دورة متوسطه را در دبیرستان‌های «فیروز بهرام» و «البرز» تهران گذراند.<ref name="noor1">نصرالله زاده، همان، ص۳۲</ref> در سال ۱۳۲۸-۱۳۲۹ در رشتة زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران پذیرفته شد. در سال دوم دانشکده (۱۳۳۰-۱۳۳۱) به دلیل فعالیت‌های سیاسی از دانشگاه اخراج شد و سه ماه زندانی گردید.<ref name="noor1"/> پس از آزادی در بهار ۱۳۳۴ بار دیگر به دانشگاه بازگشت و در سال ۱۳۳۶ مدرک کارشناسی خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی گرفت.<ref name="noor1"/>

در فروردین ۱۳۳۸ برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت و در «مدرسة مطالعات زبان‌های شرقی و آفریقایی» (SOAS) دانشگاه لندن در رشتة زبان‌های ایران باستان (مطالعات کهن و میانه ایرانی) نزد استادان سرشناسی چون والتر هنینگ، مری بویس، هارولد بیلی، دی. ان. مکنزی و بیوار به آموختن پرداخت.<ref name="noor2">نصرالله زاده، ص۳۳</ref> پس از چهار سال موفق به اخذ مدرک فوق‌لیسانس شد. دو سال نیز روی رساله دکتری خود با عنوان «آفرینش در اساطیر ایران» کار کرد اما به دلیل مشکلات مالی ناگزیر به ایران بازگشت.<ref name="noor2"/> سپس در ایران با راهنمایی دکتر صادق کیا از رساله خود دفاع کرد و در سال ۱۳۴۶ درجه دکتری در رشته زبان‌شناسی و زبان‌های ایرانی باستان از دانشگاه تهران دریافت نمود.<ref name="hamshahri">[https://www.hamshahrionline.ir/news/422659 همشهری آنلاین: مهرداد بهار، اسطوره اسطوره‌شناسی ایران]</ref>

در سال‌های ۱۳۵۱-۱۳۵۲ در «فرهنگستان زبان ایران» موفق شد «پژوهشکدة زبان‌های ایرانی میانه و باستان – گروه زبان پارسی میانه» را تشکیل دهد که طی هفت سال متون پهلوی بسیاری به یاری او منتشر شد.<ref name="noor3">نصرالله زاده، ص۳۴</ref> همچنین در «فرهنگستان ادب و هنر ایران» گروه اساطیر را با هدف تدوین دانشنامة اساطیر ایران بنیان نهاد.<ref name="noor3"/> او نخستین کسی بود که در ایران به پژوهش درباره اساطیر ایران به شیوه علمی و آکادمیک پرداخت و شاگردان بسیاری پروراند.<ref name="ibna">[https://www.ibna.ir/news/267402 خبرگزاری کتاب ایران: مهرداد بهار نخستین تحلیل‌گر اسطوره‌های ایرانی بود]</ref>

مهرداد بهار پس از مدتها تحمل بیماری سرطان خون، سرانجام در روز یکشنبه ۲۲ آبان ۱۳۷۳ (۱۳ نوامبر ۱۹۹۴) در سن ۶۵ سالگی در تهران درگذشت.<ref name="noor3"/> پیکر او در قطعۀ هنرمندان بهشت زهرا (تهران) به خاک سپرده شد. او نخستین فردی است که در این قطعه دفن گردید.<ref name="asriran2">[https://www.asriran.com/fa/news/971645 عصر ایران: پدر اسطوره‌شناسی ایران کیست؟]</ref> در سال ۱۳۹۸ یکی از شاگردانش به نام امیرکاووس بالازاده بدون هماهنگی با خانواده بهار بر روی مزار او دفن شد که اعتراض خانواده را در پی داشت.<ref name="radiofarda">[https://www.radiofarda.com/a/30649572.html رادیو فردا: اعتراض خانواده مهرداد بهار به خاکسپاری یک نویسنده دیگر روی مزار او]</ref>