ابن دایه، احمد بن یوسف: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ابوجعفر احمد بن یوسف بن ابراهیم الکاتب، معروف به ابن دایه بغدادی''' (پیش از ۲۶۰ق - ۳۴۰ق)، ریاضی‌دان، منجم، مورخ، پزشک، ادیب، شاعر و کاتب برجسته دربار طولونیان مصر در قرن سوم و چهارم هجری بود. وی در علوم مختلفی چون ریاضیات، نجوم، طب، تاریخ و ادب تبحر داشت و از بزرگ‌ترین ریاضی‌دانان اسلامی قرن چهارم هجری به شمار می‌رفت. آثار ریاضی او به لاتین ترجمه شد و ریاضی‌دانانی چون لئوناردو فیبوناچی و یوردانوس نموراریوس از او تأثیر پذیرفتند. ابن دایه مورخ رسمی خاندان طولون بود و کتاب «[[المكافأة و حسن العقبى|المکافاة]]» از مهم‌ترین آثار اوست که تصویری از زندگی اجتماعی عصر طولونیان ارائه می‌دهد. برخی از دانشمندان شیعه مانند سید بن طاووس و ابن شهرآشوب به تشیع وی تصریح کرده‌اند و اشعار باقی‌مانده از او نیز دلالت بر ارادت وی به اهل بیت علیهم‌السلام دارد.

احمد بن یوسف ابتدا نزد پدرش و پس از آن در مصر به تحصیل علم و ادب پرداخت. وی در ریاضیات چنان تبحر یافت که او را یکی از بزرگ‌ترین ریاضی‌دانان اسلامی سده چهارم هجری و در ردیف ثابت بن قره، ابوالوفاء، ابن عراق و خجندی دانسته‌اند<ref name="cgie" />.

*کتاب المکافاة و حسن العقبی - مهم‌ترین اثر او که مجموعه‌ای است مشتمل بر ۷۱ داستان از رویدادهای عراق و مصر و سایر کشورهای اسلامی و زندگی اجتماعی عصر طولونیان. این کتاب به سه بخش تقسیم می‌شود: ۳۱ حکایت در ثواب و پاداش کارهای نیک، ۲۱ حکایت در اعمال ناپسند و سزای آن، و ۱۹ داستان دیگر در عاقبت نیک (حسن العقبی). این کتاب نخست در ۱۹۱۴م و سپس در ۱۹۴۱م به کوشش محمدامین افندی عبدالعزیز در قاهره چاپ شده است<ref name="cgie" /><ref name="shamel">[https://noorlib.ir/book/view/3303?volumeNumber=2&pageNumber=326 صالحیه، محمدعیسی، ج۲، ص326-327]</ref>.