امام هادی علیه‌السلام: تفاوت میان نسخه‌ها

امام هادی علیه‌السلام (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۴

۵۸ بایت اضافه‌شده ، ۱۰ آوریل

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۵۹٬۸۱۴

ویرایش

@@ خط ۲۰: / خط ۲۰: @@
 | کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE }}
-'''امام علی بن محمد بن علی بن موسی(ع)''' (212-254ق)، معروف به امام هادی و نقی، دهمین امام شیعیان اثناعشری است که در ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ق در صریا (اطراف مدینه) متولد شد. پدرش [[امام جواد علیه‌السلام|امام جواد(ع)]] و مادرش سمانه مغربیه (ام الفضل) بود. در هشت سالگی پس از شهادت پدر به امامت رسید و دوران ۳۳ ساله امامتش مصادف با حکومت شش خلیفه عباسی (معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز) بود. در سال ۲۳۳ق به دستور متوکل از مدینه به سامرا منتقل و تحت نظارت قرار گرفت. سازمان وکالت را توسعه داد و با فرقه‌های انحرافی مانند غلات، صوفیه و واقفیه مبارزه کرد. زیارت جامعه کبیره از مهم‌ترین میراث علمی اوست. در سوم رجب سال ۲۵۴ق در سن ۴۱ سالگی در سامرا به دستور معتز عباسی مسموم و به شهادت رسید و در خانه خود در سامرا مدفون شد. از او پنج فرزند به نام‌های امام حسن عسکری(ع)، حسین، محمد، جعفر (کذاب) و عایشه به جای ماند.
+'''امام علی بن محمد بن علی بن موسی(ع)''' (212-254ق)، معروف به امام هادی و نقی، دهمین امام شیعیان اثناعشری است که در ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ق در صریا (اطراف مدینه) متولد شد. پدرش [[امام جواد علیه‌السلام|امام جواد(ع)]] و مادرش سمانه مغربیه (ام الفضل) بود. در هشت سالگی پس از شهادت پدر به امامت رسید و دوران ۳۳ ساله امامتش مصادف با حکومت شش خلیفه عباسی (معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز) بود. در سال ۲۳۳ق به دستور متوکل از مدینه به سامرا منتقل و تحت نظارت قرار گرفت. سازمان وکالت را توسعه داد و با فرقه‌های انحرافی مانند غلات، صوفیه و واقفیه مبارزه کرد. زیارت جامعه کبیره از مهم‌ترین میراث علمی اوست. در سوم رجب سال ۲۵۴ق در سن ۴۱ سالگی در سامرا به دستور معتز عباسی مسموم و به شهادت رسید و در خانه خود در سامرا مدفون شد. از او پنج فرزند به نام‌های [[امام حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری(ع)]]، حسین، محمد، جعفر (کذاب) و عایشه به جای ماند.
 ==ولادت==
-امام علی بن محمد النقی الهادی (ع) در روز ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ هجری قمری در منطقه «صریا» در اطراف مدینه منوره دیده به جهان گشود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=283 برقعی، محمدباقر، جلد هفتم، صفحه ۴۹۸]</ref>. برخی منابع نیز ولادت ایشان را در روز جمعه دوم یا پنجم رجب همان سال ذکر کرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/911?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=425 قمی، عباس، نگاهی بر زندگی چهارده معصوم، صفحه ۴۲۵]</ref>. پدر بزرگوارش امام محمد تقی (جواد) (ع) نهمین امام شیعیان و مادر گرامیش بانوی پرهیزکار «سمانه مغربیه» بود که به «سیده» و «ام الفضل» نیز معروف بود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/23048?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=688 الهامی، داود، سیری در تاریخ تشیع، صفحه ۶۸۸]</ref>. امام هادی (ع) در خاندان نبوت و امامت رشد یافت و از همان کودکی نشانه‌های علم و کمال در او آشکار بود.
+امام علی بن محمد النقی الهادی (ع) در روز ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ هجری قمری در منطقه «صریا» در اطراف مدینه منوره دیده به جهان گشود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=283 برقعی، محمدباقر، جلد هفتم، صفحه ۴۹۸]</ref>. برخی منابع نیز ولادت ایشان را در روز جمعه دوم یا پنجم رجب همان سال ذکر کرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/911?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=425 قمی، عباس، نگاهی بر زندگی چهارده معصوم، صفحه ۴۲۵]</ref>. پدر بزرگوارش امام محمد تقی (جواد) (ع) نهمین امام شیعیان و مادر گرامیش بانوی پرهیزکار «سمانه مغربیه» بود که به «سیده» و «ام الفضل» نیز معروف بود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/23048?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=688 الهامی، داود، سیری در تاریخ تشیع، صفحه ۶۸۸]</ref>. امام هادی(ع) در خاندان نبوت و امامت رشد یافت و از همان کودکی نشانه‌های علم و کمال در او آشکار بود.
 ==عصر امام هادی(ع)==
@@ خط ۳۳: / خط ۳۳: @@
 ۱. عبادت و زهد
 امام هادی (علیه السلام) به عبادت و زهد شهرت داشتند. ابن کثیر درباره ایشان می‌نویسد: "او عابدی وارسته و زاهدی بی‌همتا بود"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/5579?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=192 دهقان، اکبر، آینه کمال، جلد اول، صفحه ۱۹۲]</ref>. ایشان شبانگاه به مناجات الهی برمی‌خاستند و پیوسته این دعا را تکرار می‌کردند: "الهی! گنهکاری بر تو وارد شده و تهیدستی به تو روی آورده است؛ تلاشش را بی‌نتیجه مگردان و او را مورد عنایت و رحمت خویش قرار ده و از لغزشش درگذر"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=284 دهقان، اکبر، آینه کمال: زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام، جلد اول، صفحه ۲۸۴]</ref>.
 ۲. زهد و تجرد از دنیا
 امام هادی (علیه السلام) به زهد و تجرد از مباهج زندگی دنیا معروف بودند. منزل ایشان در مدینه و سامراء خالی از هرگونه اثاث بود و شرطه متوکل بارها منزل ایشان را تفتیش کردند اما چیزی از رغایب زندگی نیافتند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=280 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۸۰]</ref>. سبط ابن الجوزی می‌گوید: "علی الهادی میل به دنیا نداشت و ملازم مسجد بود. وقتی دارش را تفتیش کردند، جز مصاحف و ادعیه و کتب علم نیافتند"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=280 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۸۰]</ref>.
 ۳. کرم و سخاوت
 امام هادی (علیه السلام) از اندی‌ترین مردم کف و بیشترین بر و احسان به فقرا بودند. نمونه‌هایی از جود ایشان:
 هنگامی که احمد بن اسحاق اشعری از دین خود شکایت کرد، امام به وکیل خود دستور داد سی هزار دینار به او و به هر یک از همراهانش نیز همین مقدار بدهد. ابن شهرآشوب درباره این مکارم علوی می‌گوید: "این معجزه‌ای است که جز پادشاهان کسی بر آن توانا نیست و ما هرگز چنین عطایی نشنیده‌ایم"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=278 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۷۸]</ref>.
 اعرابی به ایشان مراجعه کرد و از دین سنگین خود شکایت نمود. امام با تدبیر خاصی سی هزار درهم برای او فراهم کرد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=278 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۷۸]</ref>.
 ۴. صبر و استقامت
 امام هادی (علیه السلام) در برابر محنت‌های دنیا صبر کردند. متوکل عباسی انواع تنکیل و اضطهاد را بر ایشان روا داشت، اما امام صابر و ممتحن بودند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=281 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۸۱]</ref>.
 ۵. ارشاد و هدایت
 از معالی اخلاق امام هادی (علیه السلام) ارشاد ضال به راه حق بود. ایشان ابوالحسن بصری معروف به ملاّح را که واقفی بود و تنها به امامت امام موسی بن جعفر (علیه السلام) قائل بود، هدایت کردند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=277 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۷۷]</ref>.
 ۶. تکريم علما
 امام هادی (علیه السلام) علما را تکریم می‌کردند. ایشان عالمی از شیعیان را که با ناصبی مناظره کرده و او را مغلوب ساخته بود، گرامی داشتند و در مجلسی که سادات علوی و عباسی حضور داشتند، او را بر دست نشاندند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17906?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=274 قرشی، باقر شریف، اخلاق النبی و اهل بیته، جلد اول، صفحه ۲۷۴]</ref>.
 . نظرات دانشمندان درباره ایشان
 یافعی: "کان علیه السلام متعبداً فقیهاً اماماً" - امام هادی امامی بود فقیه و متعبد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، آینه کمال: زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام، جلد اول، صفحه ۲۸۸]</ref>.
 ابن صباغ مالکی: "فضیلت ابوالحسن علی بن محمد هادی زبانزد خاص و عام است و آوازه فضلش سراسر گیتی را در نوردیده است... حضرتش مستجمع مکارم و معالی اخلاق است"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، آینه کمال: زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام، جلد اول، صفحه ۲۸۸]</ref>.
 ابن شهرآشوب: "امام علیه السلام از همه خوش‌سیماتر و راستگوتر بود. زیبایی ایشان دلها را ربوده و کلام ایشان از دور خردها را سرگشته می‌کرد"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، آینه کمال: زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام، جلد اول، صفحه ۲۸۸]</ref>.
 ابن حجر: "و کان وارث أبیه علماً و سخاءً" - او در دانش و بخشش وارث پدرش بود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، آینه کمال: زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام، جلد اول، صفحه ۲۸۸]</ref>.
@@ خط ۶۸: / خط ۷۹: @@
 '''سازماندهی وکالت:''' امام برای حفظ ارتباط با شیعیان، سازمان وکالت را توسعه داد و ساماندهی کرد. این سازمان در چهار منطقه فعالیت داشت: ۱) بغداد، مدائن و کوفه ۲) بصره و اهواز ۳) قم و همدان ۴) حجاز، یمن و مصر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/16372?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=600 پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، صفحه ۶۰۰]</ref>.
-امام هادی (ع) با هدف ایجاد مجرای مطمئن در جمع‌آوری خمس، زکات و نذورات، پاسخگویی به سؤال‌های فقهی و اعتقادی شیعیان و توجیه سیاسی آنان، برقراری پل ارتباطی میان مردم و امام (ع) و زمینه‌سازی برای زمان غیبت، می‌کوشیدند در سازمان وکالت انسجام و هماهنگی به وجود آورند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/106899?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=128 الهی‌زاده، محمدحسن، تدبری در سیره تاریخی أهل بیت، صفحه ۱۲۸]</ref>. از جمله وکلای معروف امام هادی (ع) می‌توان به «فارس بن حاتم قزوینی» و «علی بن جعفر همانی» اشاره کرد که در سامرا واسطه بین شیعیان مناطق جبال و امام بودند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/10783?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=121 جباری، محمد رضا، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه، صفحه ۱۲۱]</ref>.
+امام هادی(ع) با هدف ایجاد مجرای مطمئن در جمع‌آوری خمس، زکات و نذورات، پاسخگویی به سؤال‌های فقهی و اعتقادی شیعیان و توجیه سیاسی آنان، برقراری پل ارتباطی میان مردم و امام(ع) و زمینه‌سازی برای زمان غیبت، می‌کوشیدند در سازمان وکالت انسجام و هماهنگی به وجود آورند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/106899?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=128 الهی‌زاده، محمدحسن، تدبری در سیره تاریخی أهل بیت، صفحه ۱۲۸]</ref>. از جمله وکلای معروف امام هادی(ع) می‌توان به «فارس بن حاتم قزوینی» و «علی بن جعفر همانی» اشاره کرد که در سامرا واسطه بین شیعیان مناطق جبال و امام بودند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/10783?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=121 جباری، محمد رضا، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه، صفحه ۱۲۱]</ref>.
-'''میراث علمی:''' امام هادی (ع) زیارت جامعه کبیره را که یکی از کامل‌ترین متون امام‌شناسی است، به شیعیان آموخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12173?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 غروی نایینی، نهله، تاریخ حدیث شیعه، صفحه ۲۸۸]</ref>. علامه مجلسی درباره این زیارت می‌گوید: «صحیح‌ترین زیارات از نظر متن و سند، زیارت جامعه کبیره است»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/21240?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15 رحمتی شهرضا، محمد، ده مجلس پیرامون شرح زیارت جامعه کبیره، صفحه ۱۵]</ref>.
+'''میراث علمی:''' امام هادی(ع) زیارت جامعه کبیره را که یکی از کامل‌ترین متون امام‌شناسی است، به شیعیان آموخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12173?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 غروی نایینی، نهله، تاریخ حدیث شیعه، صفحه ۲۸۸]</ref>. علامه مجلسی درباره این زیارت می‌گوید: «صحیح‌ترین زیارات از نظر متن و سند، زیارت جامعه کبیره است»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/21240?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15 رحمتی شهرضا، محمد، ده مجلس پیرامون شرح زیارت جامعه کبیره، صفحه ۱۵]</ref>.
-زیارت جامعه کبیره تنها یک زیارت ساده نیست، بلکه امام هادی (ع) در این زیارت، به گونه‌ای خاص، عقاید شیعه را منقح نموده و آن را غیر مستقیم بیان داشته‌اند، نیز به طور ضمنی، تمام عقاید انحرافی فرق باطله غیر شیعه دوازده امامی را تخطئه نموده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/18034?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=145 باقریان موحد، رضا، کتابشناسی زیارت، صفحه ۱۴۵]</ref>. این زیارت‌نامه در واقع کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است که به روشنی مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره، صفحه ۷]</ref>.
+زیارت جامعه کبیره تنها یک زیارت ساده نیست، بلکه امام هادی(ع) در این زیارت، به گونه‌ای خاص، عقاید شیعه را منقح نموده و آن را غیر مستقیم بیان داشته‌اند، نیز به طور ضمنی، تمام عقاید انحرافی فرق باطله غیر شیعه دوازده امامی را تخطئه نموده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/18034?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=145 باقریان موحد، رضا، کتابشناسی زیارت، صفحه ۱۴۵]</ref>. این زیارت‌نامه در واقع کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است که به روشنی مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره، صفحه ۷]</ref>.
 ==شهادت==
@@ خط ۸۴: / خط ۹۵: @@
 دختر ایشان نیز عایشه یا علیه نام داشت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/906?volumeNumber=5&sectionNumber=1&pageNumber=235 امین، محسن، فی رحاب ائمه اهل البیت، جلد ۵، صفحه ۲۳۵]</ref>.
-جعفر بن علی معروف به جعفر کذاب، پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) ادعای امامت کرد و به همین سبب به «کذاب» معروف شد. امام هادی (ع) درباره او فرمود: «از فرزندم، جعفر، دوری کنید. آگاه باشید! همانا نسبت او [به من]، همچون حام به نوح است»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/40573?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=39 فقیه محمدی جلالی، محمدمهدی، مزارات فرزندان ائمه در عراق، صفحه ۳۹]</ref>. برخی منابع نیز اشاره کرده‌اند که جعفر سرانجام توبه کرد و توقیعی از ناحیه مقدسه درباره او صادر شد که فرمود: «عمويش، جعفر و فرزندانش، همانند برادران حضرت يوسف، سرانجام كار، توبه كرده‌اند»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/40573?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=42 فقیه محمدی جلالی، محمدمهدی، مزارات فرزندان ائمه در عراق، صفحه ۴۲]</ref>.
+جعفر بن علی معروف به جعفر کذاب، پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) ادعای امامت کرد و به همین سبب به «کذاب» معروف شد. امام هادی(ع) درباره او فرمود: «از فرزندم، جعفر، دوری کنید. آگاه باشید! همانا نسبت او [به من]، همچون حام به نوح است»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/40573?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=39 فقیه محمدی جلالی، محمدمهدی، مزارات فرزندان ائمه در عراق، صفحه ۳۹]</ref>. برخی منابع نیز اشاره کرده‌اند که جعفر سرانجام توبه کرد و توقیعی از ناحیه مقدسه درباره او صادر شد که فرمود: «عمويش، جعفر و فرزندانش، همانند برادران حضرت يوسف، سرانجام كار، توبه كرده‌اند»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/40573?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=42 فقیه محمدی جلالی، محمدمهدی، مزارات فرزندان ائمه در عراق، صفحه ۴۲]</ref>.
 ==آثار==
 '''زیارت جامعه کبیره:''' مهم‌ترین اثر امام در زمینه امام‌شناسی که کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است و مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره، صفحه ۷]</ref>. این زیارت‌نامه حاوی بخش‌های مهمی از جمله شهادت به توحید، نبوت و امامت، ابراز ایمان راسخ به حقانیت اهل‌بیت، توبه از گناهان و آرزوی شفاعت است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/32707?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=63 یدالله‌پور، بهروز، پژوهشی در صدور و محتوای «زیارت جامعه کبیره»، صفحه ۶۳]</ref>.
-'''دعاها و زیارات متعدد:''' از جمله زیارت امام هادی (ع) و دیگر زیارات که برای تبیین جایگاه واقعی اهل بیت و گسترش مکتب تشیع تنظیم شده‌اند.
+'''دعاها و زیارات متعدد:''' از جمله زیارت امام هادی(ع) و دیگر زیارات که برای تبیین جایگاه واقعی اهل بیت و گسترش مکتب تشیع تنظیم شده‌اند.
 '''احادیث و پاسخ‌های علمی:''' در زمینه‌های فقهی، کلامی و اعتقادی که در منابع حدیثی شیعه ثبت شده است. از جمله نامه مفصلی که امام درباره مسئله جبر و تفویض نوشت و در آن به تبیین نظریه «امر بین الامرین» پرداخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/16054?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=832 ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، صفحه ۸۳۲]</ref>.