معالم التوحيد في القرآن الكريم: تفاوت میان نسخه‌ها

| پیش از =  

}}

==ساختار==

# شکست تکنولوژی و نیاز به معنویت: در ابتدای فصل، به این موضوع اشاره شده است که پیشرفت‌های علمی و مادی در غرب، علی‌رغم فراهم کردن رفاه ظاهری، نتوانسته‌اند «مدینه فاضله» و سعادت حقیقی را برای بشر به ارمغان بیاورند. حوادث قرن اخیر و جنگ‌های جهانی ثابت کرد که بشر بدون پایبندی به دین و تعالیم الهی، همواره با بحران‌های اخلاقی و اجتماعی روبه‌رو خواهد بود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص37</ref>.

# اصالت دین از منظر جامعه‌شناسان: منابع بر این نکته تأکید دارند که جامعه‌شناسان بی‌طرف، اعتقاد به خدا را دارای ریشه‌های عمیق در تاریخ بشر می‌دانند<ref>ر.ک: همان، ص40</ref>. مطالعات تاریخی و باستان‌شناسی نشان می‌دهد که حتی در جوامع بدوی، نوعی اعتقاد به ماوراءالطبیعه و آیین‌های دینی وجود داشته است<ref>ر.ک: همان، ص41-42</ref>. به تعبیر «ویل دورانت»، دین یک پدیده همگانی و دائمی در تاریخ است<ref>ر.ک: همان، ص42</ref>.

# تجلی فطرت در هنگام سختی‌ها: یکی از مباحث کلیدی این فصل، بروز حس مذهبی در شدائد و گرفتاری‌هاست<ref>ر.ک: همان، ص49</ref>. انسان در حالت عادی ممکن است به دلیل اشتغالات مادی از یاد خدا غافل شود، اما هنگامی که در میان امواج سهمگین دریا یا حوادث مرگبار گرفتار می‌شود و دستش از همه اسباب مادی کوتاه می‌گردد، به‌صورت ناخودآگاه و فطری به قدرت مطلق پناه می‌برد. آیات متعددی از قرآن (مانند یونس: ۲۲ و عنکبوت: ۶۵) به این حقیقت اشاره دارند<ref>ر.ک: همان، ص49-51</ref>.

# ویژگی‌های امر فطری: برای تشخیص امور فطری از امور غیر فطری و عادی، چهار علامت ذکر شده است: فراگیر بودن، بی‌نیازی از تعلیم، عدم وابستگی به محیط، پایداری در برابر تبلیغات (با تبلیغات سوء و فشارهای سیاسی از بین نمی‌رود)<ref>ر.ک: همان، ص57-60</ref>.

# نظریه اول: عالم ذرات (نظریه محدثین): این نظریه که بر اساس ظاهر برخی احادیث است، معتقد است خداوند تمام انسان‌ها را از صلب آدم به‌صورت ذراتی ریز، دارای شعور و عقل خارج کرد و از آن‌ها پیمان گرفت<ref>ر.ک: همان، ص81</ref>. نویسنده بیان می‌کند که این نظریه با ظاهر آیه سازگار نیست؛ زیرا آیه می‌فرماید «از پشت فرزندان آدم» (بنی‌آدم) و نه فقط خود آدم و همچنین سخن از «ذریه آن‌ها» است که نشان‌دهنده یک سلسله است<ref>ر.ک: همان</ref>.

# نظریه دوم: زبان حال و فطرت (نظریه تمثیل): برخی مفسران معتقدند این آیه بیانگر «توحید فطری» است<ref>ر.ک: همان، ص84</ref>. یعنی خداوند انسان‌ها را به‌گونه‌ای آفریده که در نهاد خود، نیاز به آفریدگار را درک می‌کنند<ref>ر.ک: همان، ص85</ref>. در واقع، «سؤال و جواب» مطرح‌شده در آیه، زبان قال (گفتار لفظی) نیست، بلکه زبان حال و تکوین است<ref>ر.ک: همان، ص89</ref>.

# نظریه چهارم: میثاق از عقلا و نخبگان<ref>ر.ک: همان، ص100</ref>.

# تحلیل احادیث عالم ذر: نویسنده، احادیثی را که در این‌باره وارد شده، بررسی نموده است<ref>ر.ک: همان، ص101</ref>.