۱۵۳٬۵۴۵
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - ' ' به '') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | {{جعبه اطلاعات زندگینامه | ||
| عنوان = اختر، احمد بيک گرجى | | عنوان = اختر، احمد بيک گرجى | ||
| تصویر = NUR00000.jpg | |||
| اندازه تصویر = | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | | توضیح تصویر = | ||
| نام کامل = احمد بيک گرجى؛ | | نام کامل = احمد بيک گرجى؛ | ||
| نامهای دیگر = اختر، احمد بيک گرجى، احمد بن فرامرز، احمد گرجی نژاد تبریزی؛ | | نامهای دیگر = اختر، احمد بيک گرجى، احمد بن فرامرز، احمد گرجی نژاد تبریزی؛ | ||
| لقب = | | لقب = | ||
| تخلص = اختر؛ | | تخلص = اختر؛ | ||
| نسب = گرجی؛ | | نسب = گرجی؛ | ||
| نام پدر = فرامرز بیک گرجی؛ | | نام پدر = فرامرز بیک گرجی؛ | ||
| ولادت = | | ولادت = | ||
| محل تولد = | | محل تولد = تبریز (به روایت خودش) یا اصفهان (به روایت بسمل شیرازی)؛ | ||
| کشور تولد = ایران؛ | | کشور تولد = ایران؛ | ||
| محل زندگی = ایران؛ | | محل زندگی = ایران؛ | ||
| رحلت = | | رحلت = 1232ق/1817م؛ | ||
| شهادت = | | شهادت = | ||
| مدفن = | | مدفن = اصفهان؛ | ||
| طول عمر = | | طول عمر = | ||
| نام همسر = | | نام همسر = | ||
| فرزندان = | | فرزندان = | ||
| خویشاوندان = محمد باقر | | خویشاوندان = محمد باقر بيگ (نشاطی)؛ | ||
| دین = اسلام؛ | | دین = اسلام؛ | ||
| مذهب = | | مذهب = | ||
| پیشه = شاعر، | | پیشه = شاعر، تذکرهنويس، خطاط؛ | ||
| منصب = | | منصب = | ||
| پس از = | | پس از = | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
| اساتید = | | اساتید = | ||
| مشایخ = | | مشایخ = | ||
| معاصرین = لطفعلى خان زند، سليمان خان قاجار، محمد فاضل خان گروسى؛ | | معاصرین = لطفعلى خان زند، سليمان خان قاجار، محمد فاضل خان گروسى؛ | ||
| شاگردان = جلالى، قضايى، صفايى، وامق؛ | |||
| اجازه اجتهاد از = | | اجازه اجتهاد از = | ||
| درجه علمی = شاعر، | | درجه علمی = شاعر، تذکرهنويس، خطاط؛ | ||
| دانشگاه = | | دانشگاه = | ||
| حوزه = | | حوزه = | ||
| علایق پژوهشی = | | علایق پژوهشی = شعر و تذکرهنویسی | ||
| سبک نوشتاری = | | سبک نوشتاری = | ||
| آثار = 1- تذکره انجمن آرا (تذکره اختر)، 2- دیوان؛ | | آثار = 1- تذکره انجمن آرا (تذکره اختر)، 2- دیوان؛ | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
| امضا = | | امضا = | ||
| کد مؤلف = AUTHORCODE78970AUTHORCODE | | کد مؤلف = AUTHORCODE78970AUTHORCODE | ||
}} | }} | ||
''' اَخْتَر، احمد بيک گرجى''' (د 1232ق/1817م)، شاعر، | ''' اَخْتَر، احمد بيک گرجى''' (د 1232ق/1817م)، شاعر، تذکرهنويس، خطاط و ستايشگر لطفعلى خان زند و فتحعلى شاه قاجار. وی شاعری شعرشناس و در نثر و نظم ماهر بود و خط شكسته را خوب مینوشت. مهمترین اثر او تذکرۀ انجمن آرا (تذکرۀ اختر) است که ناتمام ماند و بعدها توسط فاضل خان گروسی با نام انجمن خاقان تکمیل شد | ||
==نسب== | ==نسب== | ||
پدر اختر، فرامرز بيک از خدمتگزاران معتبر دولت زنديه و مادرش از بازماندگان حسن پاشای ترکمان بود . اجداد او از نژاد ترکان گرجستان و در شمار غلامان صفويه بودند . بر اساس برخی منابع، خاندان او از طایفه ساکی (از والیان لرستان) بودند که در پی لشکرکشیهای نادرشاه به گرجستان، در آن سرزمین ماندگار شدند | |||
پدر اختر، فرامرز | |||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
اختر چنانکه خود مىنويسد، در تبريز زاده شد، ولى بسمل شيرازی که با وی سابقه همنشينى داشته، اصفهان را مولد او دانسته است . برخی منابع دیگر نیز اصفهان را محل تولد او ذکر کردهاند .. | |||
اختر | |||
==ارتباط با حاکم زندیه== | ==ارتباط با حاکم زندیه== | ||
دوران رشدش در شيراز و اصفهان سپری شد و در جوانى به خدمت آخرين حاکم زنديه، لطفعلى خان درآمد و تا انقراض خاندان زنديه به دست آقا محمد خان قاجار با آنان ارتباط داشت . | |||
اختر تا بر تخت نشستن فتحعلى شاه از دستگاه حکومت دور بود و در خراسان به انزوا به سر مىبرد. در اوایل دولت قاجاریه به سبب تهمتی به خراسان گریخت تا آنکه به پايمردی سليمان خان قاجار (متصدی آذربایجان و متخلص به «عزت») ، و سرودن چکامهای در ستايش شاه، بخشوده شد و به خدمت سليمان خان درآمد. فتحعلی شاه پس از شنیدن قصیده او وی را ستود و گفت: «قصیدهٔ تو بکر و تازه است و لهذا در خور انعام بیاندازه، خودت را به خودت بخشیدم». | |||
اختر تا بر | |||
==وفات== | ==وفات== | ||
سرانجام، وی پس از گشت و گذار بسيار در اصفهان مقيم شد و همانجا درگذشت. | سرانجام، وی پس از گشت و گذار بسيار در اصفهان مقيم شد و همانجا درگذشت. | ||
==شاعر، خطاط== | ==شاعر، خطاط== | ||
اختر شاعری شعر شناس و در نثر و نظم ماهر بود و خط شکسته را خوب مىنوشت. | اختر شاعری شعر شناس و در نثر و نظم ماهر بود و خط شکسته را خوب مىنوشت.<ref> ر.ک: مهدوی، سیدمصلحالدین، ج1، ص445</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
===تذکره انجمن آرا (تذکره اختر)=== | |||
اختر در | اين تذکره که نتيجه سفر اختر به اصفهان، شيراز، يزد، تهران، خراسان و نشست و برخاست وی با شاعران است، مشتمل بر زندگىنامه 129 شاعر همعصر او و بررسى و گزينش برخى از آثار آنان است . وی ضمن معرفى هر شاعر، ويژگیهای هنری او را در زمينه خوشنويسى، تذهيب و موسيقى يادآور مىشود. اختر در اين تذکره که آن را هنگام اقامت در اصفهان تأليف کرده، به شاعران اصفهان و شيراز بيش از سخنوران ديگر شهرها پرداخته است . | ||
تاريخ تأليف اين تذکره به درستى روشن نيست. به گفته خود مؤلف، وی در 1225ق به فکر تأليف اين تذکره افتاده بود و در 1227ق قصد داشته نسخهای از آن را به فتحعلى شاه تقديم کند. | |||
با | با مرگ اختر در 1232ق، اين تذکره ناتمام ماند. برادرش محمد باقر بيگ متخلص به نشاطى که خود نيز شاعر بود ، براى تكميل آن به تهران آمد و با عرضه كتاب به چند تن از درباريان از جمله محمد فاضل خان گروسى، توانست نظر فتحعلى شاه را نسبت به اتمام آن جلب كند، اما با درگذشت نشاطى (در 1234ق) ، تذکره همچنان ناتمام ماند. تکميل آن به امر فتحعلى شاه به فاضل خان گروسى سپرده شد . گروسى با اعتماد به نوشتههای انجمن آرا به ادامه کار پرداخت و با افزودن بخشهايى از زندگىنامه فتحعلى شاه و برخى از شاهزادگان قاجار، شمار زندگىنامهها را به 176 رساند و عنوان انجمن خاقان بر آن نهاد. او با آنکه در تدوين اين اثر از دستنوشتههای اختر و نشاطى بهره کافى گرفته، نسبت بىدانشى به آن دو داده، و آنان را فاقد «پايه و مايه» کافى براى «فهم کلام معاصرين» دانسته است. تذکره انجمن آرا سرانجام در 1343ش، با استفاده از دستنوشته نشاطى (نسخه دوم)، در تبريز، به کوشش عبدالرسول خيامپور با نام تذکره اختر به چاپ رسيد. | ||
===ديوان=== | |||
اين کتاب که شامل قصايد، رباعيات، ترکيببند، ساقىنامه و هزليات اوست، هنوز به چاپ نرسيده، و به صورت دستنوشته در کتابخانه ملى ملک به شماره 4928 موجود است . تنها بخشى از ساقىنامه آن در 1359ش، همراه با تذکره پيمانه، به کوشش احمد گلچين معانى در مشهد به چاپ رسيده است.<ref>يغمايى، پيرايه، ج7، ص163</ref>. از جمله اشعار او میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | |||
{{شعر}} | |||
| {{ب|''من در سماع از این که حدیث تو میرود''|2=''ناصح در این که گوشم به پند اوست''}} | ||
{{ب|''ای به هوای رخت رسته گل از خارها''|2=''داده گل عارضت رونق گلزارها''}} | |||
{{ب|''سختی دوران بسی دیدهام اما همان''|2=''هجر تو دشوارتر از همه دشوارها''}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۹۵: | خط ۸۸: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
* يغمايى، پيرايه، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1377. | |||
يغمايى، پيرايه، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1377. | * مهدوی، سید مصلحالدین، «اعلام اصفهان»، سازمان فرهنگی - تفریحی شهرداری اصفهان، اصفهان، چاپ اول، 1387ش. | ||