فاضل هندی، محمد بن حسن: تفاوت میان نسخه‌ها

'''بهاءالدین محمد بن حسن بن شرف‌الدین فلاورجانی اصفهانی''' (۱۰۶۲-۱۱۳۱ق)، مشهور به فاضل هندی، فقیه، اصولی و فیلسوف برجسته دوره صفویه بود. وی در سال ۱۰۶۲ق در اصفهان در خانواده‌ای روحانی دیده به جهان گشود. از همان اوان کودکی به تحصیل علوم متداول زمان مشغول شد و به دلیل هوش سرشار، در سیزده سالگی از تحصیل معقول و منقول فراغت یافت. اولین استاد او پدرش تاج‌الدین حسن بن شرف‌الدین فلاورجانی اصفهانی بود. وی به واسطه پدرش از ملا حسنعلی پسر ملا عبدالله شوشتری (از مشایخ علامه مجلسی) روایت می‌کند. علت اشتهار او به فاضل هندی، همراهی با پدرش در سفر به هندوستان بود که مدتی در آنجا اقامت گزید و بر خلاف میل باطنی‌اش به این نام مشهور گردید. وی پس از طی مراحل تحصیل و کمالات، به مرتبه‌ای رسید که از او به عنوان یکی از فقهای بزرگ و نامدار اواخر دولت صفویه نام برده می‌شد و در اغلب علوم عقلی و نقلی و فنون اصلی و فرعی اسلامی، وحید عصر و اعجوبه دهر بوده است. فاضل هندی قبل از دوازده سالگی شروع به تألیف کتاب کرد و آثار متعددی از خود به یادگار گذاشت. مهم‌ترین و مشهورترین اثر او کتاب «کشف اللثام عن قواعد الأحکام» است که شرحی بر «قواعد الأحکام» علامه حلی می‌باشد و از مهم‌ترین منابع فقهی مورد استناد فقهای بزرگی چون صاحب ریاض و صاحب جواهر بوده است. مرحوم صاحب جواهر اعتقاد کامل به این کتاب داشت و هرگاه این کتاب را همراه نداشت، چیزی را آغاز به تحریر نمی‌کرد. از دیگر آثار او می‌توان به «حکمت خاقانیه» در فلسفه، «الزبدة فی أصول‌الدین» در کلام، تفسیر مفصلی بر قرآن، «اصالة النظر في القضاء و القدر»، «تلخیص الشفاء» (خلاصه‌ای از شفای بوعلی سینا)، «چهار آئینه» به فارسی، حاشیه بر شرح عقائد نسفیه تفتازانی، حاشیه بر شرح مواقف، حاشیه بر شرح هدایة میبدی، شرح العوامل المائة، شرح قصیدة حمیری، شرح الکافیة، «کلید بهشت» (به فارسی)، «ملخص التلخیص» و «المناهج السویة في شرح الروضة البهیة» اشاره کرد. وی در سال ۱۱۳۱ق که مصادف با فتنه افغان و تسلط آنان بر اصفهان بود، دار فانی را وداع گفت و در تخت‌فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. آرامگاه او که بالاتر از قبر خواجویی قرار دارد، به دلیل دفن ملا محمد نائینی ملقب به فاضل در کنار او، در میان مردم اصفهان به «فاضلان» شهرت یافت.