خواجه‌پژوهی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''خواجه‌پژوهی (مجموعه مقالاتی به قلم گروهی از نویسندگان)''' به کوشش عبدالله صلواتی؛ این کتاب مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی است که به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت علمی، فلسفی، کلامی، اخلاقی و عرفانی خواجه نصیرالدین طوسی (597-672 ق) می‌پردازد. هدف کتاب معرفی جامع این دانشمند برجسته ایرانی—که با عناوینی مانند خاتم‌المحققین، استاد بشر و عقل یازدهم شناخته می‌شود—در حوزه‌های مختلفی چون منطق، کلام، فلسفه، اخلاق، عرفان، حدیث، ادبیات، ریاضیات و نجوم است. مقالات این مجموعه کوشیده‌اند تا با رویکردی تحلیلی، هم بر جامعیت بی‌نظیر خواجه در علوم عقلی و نقلی تأکید کنند و هم نقش محوری او در تثبیت و دفاع عقلانی از فلسفه و کلام شیعی را روشن سازند.

خواجه‌پژوهی (مجموعه مقالاتی به قلم گروهی از نویسندگان) به کوشش عبدالله صلواتی، مجموعه‌ای ارزشمند از مقالات تخصصی است که به بررسی زندگی، آثار و اندیشه‌های خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند جامع‌الاطراف سده هفتم هجری، اختصاص دارد. خواجه نصیر به دلیل تبحّر در علوم متنوع—از فلسفه و کلام تا ریاضی و نجوم—و نیز نقش سیاسی و اجتماعی‌اش در تأسیس رصدخانه مراغه، همواره مورد توجه محققان بوده است. این مجموعه با گردآوری مقالاتی از پژوهشگران مختلف، می‌کوشد تصویر چندبعدی و جامعی از این چهره ارائه دهد.

بخش اول با عنوان «شرح حال و گزارش آثار»، به کلیات می‌پردازد و شامل مقالاتی در شرح زندگی خواجه به روایت منابع کهن، فهرست جامع آثار او، کتاب‌شناسی نسخ خطی، معرفی کتاب‌شناسی «تجرید الاعتقاد» و بررسی رابطه خواجه با اسماعیلیه است. در بخش دوم که به «منطق» اختصاص دارد، مقالاتی در باب نوآوری‌های منطقی خواجه، نظریه توجیه نزد او، تحلیل قضایای محصله و معدوله در «اساس الاقتباس» و فلسفه منطق از دیدگاه وی گردآوری شده‌اند. بخش سوم با موضوع «کلام»، به بررسی آرای کلامی خواجه می‌پردازد و شامل مقالاتی درباره رساله «فصول»، ترجمه فارسی رساله «قواعد العقائد»، شرح‌های نوشته شده بر «تجرید الاعتقاد» (مانند شرح میرداماد و ملاعلی قوشچی) و نیز بحثی در باب این پرسش است که آیا خواجه بیشتر متکلم است یا فیلسوف.

در بخش چهارم با عنوان «فلسفه»، مقالاتی در نقد و بررسی آرای فلسفی خواجه ارائه شده است؛ از جمله تقریر او از نظریه اتحاد عاقل و معقول ابن‌سینا، نقدش بر علم الهی از دیدگاه ابن‌سینا، بررسی نظریه وحدت نوعی انسان نزد او و تصحیح و شرح رساله «نفس الأمر». بخش پنجم به «اخلاق و عرفان» اختصاص دارد و مقالات آن به بررسی مقام عرفانی خواجه، تحلیل کتاب «اخلاق ناصری» و مقایسه آن با «طهارة الاعراق» مسکویه و «اخلاق علایی» کاشانی، جایگاه حدیث در آثار وی و نیز مناسبات او با حکومت‌ها و عالمان زمانه می‌پردازد.