زبان شعر در نثر صوفیه: درآمدی به سبک‌شناسی نگاه عرفانی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''زبان شعر در نثر صوفیه (درآمدی به سبک‌شناسی نگاه عرفانی)''' تألیف محمدرضا شفیعی کدکنی، پژوهشگر برجسته ادبیات فارسی و استاد دانشگاه تهران؛ اثری پیشرو در بررسی سبک‌شناسی نثر و شعر عرفانی است که به تحلیل زبان و بیان صوفیان ایرانی می‌پردازد. این کتاب شامل بیش از چهل مقاله تخصصی در حوزۀ سبک‌شناسی آثار عرفانی است.

شفیعی کدکنی در این اثر به مطالعه عمیق زبان ویژه عارفان ایرانی پرداخته و با نگاهی نوین، وجوه مختلف بیان عرفانی را تحلیل می‌کند. کتاب با بررسی نسبت میان «زبان علم» و «زبان معرفت» آغاز می‌شود و به تفصیل به ویژگی‌های بیانی صوفیه می‌پردازد.

نویسنده در مقالۀ «درآمدی به سبک‌شناسی عرفانی» با مقایسۀ ابن عربی و مولانا به عنوان دو نمایندۀ برجسته عرفان اسلامی، نشان می‌دهد که چگونه تفاوت‌های پارادایمی در نگاه این دو عارف، به شکل‌گیری دو سبک متمایز هنری در الهیات اسلامی منجر شده است. وی تأکید می‌کند که ما تنها از طریق «قال» صوفیان می‌توانیم به «حال» آنان پی ببریم.

از مباحث برجستۀ کتاب، تحلیل «رمزگرایی عارفان»، «دستور زبان عرفان»، «رفتار عارف با زبان» و «شعر و شطح» است. شفیعی کدکنی با بررسی نمونه‌های متعدد از متون صوفیانه، نشان می‌دهد که چگونه عارفان از مرزهای متعارف زبان فراتر رفته و به خلق بیان‌های بدیع دست یافته‌اند.

مقاله «ریشه‌های تاریخی پارادوکس‌های عرفانی» به تحلیل تضادهای ظاهری در سخنان عارفان می‌پردازد، در حالی که «نور سیاه ابلیس» به بررسی حس‌آمیزی در عرفان توجه دارد. کتاب همچنین شامل تحلیل‌های نوینی از موسیقی نثر عین‌القضات و اندیشه‌های صورتگرایانه در حکمت ایرانی است.