۱۵۱٬۹۲۷
ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''قتیل العبرات، قوت و ضعف گزارشهای واقعه کربلا'''، اثر [[انوری پور، حسین|حسین انوریپور]] (1347ش)، در بررسی و تحلیل گزارشهای مربوط به واقعه کربلا که هدف اصلی آن، تفکیک و شناسایی مطالب و گزارشهای مستند (قوی) از مطالب غیرمستند (ضعیف) و ضعیفنگاریها در متون مربوط به این واقعه است. | '''قتیل العبرات، قوت و ضعف گزارشهای واقعه کربلا'''، اثر [[انوری پور، حسین|حسین انوریپور]] (متولد 1347ش)، در بررسی و تحلیل گزارشهای مربوط به واقعه کربلا که هدف اصلی آن، تفکیک و شناسایی مطالب و گزارشهای مستند (قوی) از مطالب غیرمستند (ضعیف) و ضعیفنگاریها در متون مربوط به این واقعه است. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
کتاب در یک جلد و در بیست فصل تنظیم شده است و به بررسی وقایع و شخصیتهای مرتبط با نهضت امام حسین(ع) میپردازد. | کتاب در یک جلد و در بیست فصل تنظیم شده است و به بررسی وقایع و شخصیتهای مرتبط با نهضت [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] میپردازد. | ||
در هر فصل که شهادتنامۀ شهدای کربلاست، با یک جدول خلاصۀ زندگینامه، جهت معرفی شهید در یک نگاه، قرار داده شده است و سپس با معرفی اجمالی چند صفحهای آغاز و پس از آن نحوەی شهادت آن شهید بیان گردیده است. در بین متون، گاهی به مطالب غیرمستند اشاره شده است و گاهی نیز به توضیح آن پرداختهایم و در پایان بعضی از فصول مطالب غیرمستندی که نیاز به تشریح بیشتری داشته، آورده شده است. این مطالب غیرمستند، با عنایت به کتابهای عاشورا پژوهان و به دنبال خطمشی آنان، به اتمام رسیده است<ref> پیشگفتار، ص29-30</ref>. | در هر فصل که شهادتنامۀ شهدای کربلاست، با یک جدول خلاصۀ زندگینامه، جهت معرفی شهید در یک نگاه، قرار داده شده است و سپس با معرفی اجمالی چند صفحهای آغاز و پس از آن نحوەی شهادت آن شهید بیان گردیده است. در بین متون، گاهی به مطالب غیرمستند اشاره شده است و گاهی نیز به توضیح آن پرداختهایم و در پایان بعضی از فصول مطالب غیرمستندی که نیاز به تشریح بیشتری داشته، آورده شده است. این مطالب غیرمستند، با عنایت به کتابهای عاشورا پژوهان و به دنبال خطمشی آنان، به اتمام رسیده است<ref> پیشگفتار، ص29-30</ref>. | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
در مقدمه کتاب، نگارنده به روش کار خود اشاره و روایات را به دو گروه کلی قوی/مستند و ضعیف/غیرمستند تقسیم نموده است. همچنین، در بخشی از مقدمه، به معرفی برخی از کتابهای نامعتبر (ضعیف) و معتبر (قوی) پرداخته شده است<ref>همان، ص17- 30</ref>. | در مقدمه کتاب، نگارنده به روش کار خود اشاره و روایات را به دو گروه کلی قوی/مستند و ضعیف/غیرمستند تقسیم نموده است. همچنین، در بخشی از مقدمه، به معرفی برخی از کتابهای نامعتبر (ضعیف) و معتبر (قوی) پرداخته شده است<ref>همان، ص17- 30</ref>. | ||
فصل اول: نامههای کوفیان به امام حسین(ع) این فصل با نامههای کوفیان به امام حسین(ع) پس از رسیدن خبر مرگ معاویه و خارجشدن ایشان از مدینه به مکه آغاز میشود. در ادامه، پاسخ امام حسین(ع) به کوفیان، فرستادن مسلم بن عقیل به کوفه، و بررسی احوال کوفه توسط مسلم(ع) شرح داده شده است. والی کوفه شدن عبیدالله بن زیاد، نامه امام حسین(ع) به اهل بصره، کشتهشدن سلیمان (ابو رزین) اولین سفیر امام حسین(ع)، پاسخ یزید بن مسعود به نامه امام حسین(ع)، پیوستن یزید بن نبیط به امام حسین(ع)، سفیران امام حسین(ع)، سلیمان (ابو رزین)، عبدالله بن یقطر و قیس بن مسهر صیداوی و شهادت آنها توسط ابن زیاد از دیگر مطالب این فصل هستند<ref>متن کتاب، ص33- 45</ref>. | فصل اول: نامههای کوفیان به [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] این فصل با نامههای کوفیان به [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] پس از رسیدن خبر مرگ معاویه و خارجشدن ایشان از مدینه به مکه آغاز میشود. در ادامه، پاسخ [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] به کوفیان، فرستادن مسلم بن عقیل به کوفه، و بررسی احوال کوفه توسط مسلم(ع) شرح داده شده است. والی کوفه شدن عبیدالله بن زیاد، نامه [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] به اهل بصره، کشتهشدن سلیمان (ابو رزین) اولین سفیر [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، پاسخ یزید بن مسعود به نامه [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، پیوستن یزید بن نبیط به [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، سفیران امام حسین(ع)، سلیمان (ابو رزین)، عبدالله بن یقطر و قیس بن مسهر صیداوی و شهادت آنها توسط ابن زیاد از دیگر مطالب این فصل هستند<ref>متن کتاب، ص33- 45</ref>. | ||
فصل دوم: حضرت مسلم بن عقیل(ع): این بخش شامل معرفی حضرت مسلم بن عقیل(ع) بهعنوان نماینده امام حسین(ع) و یکی از برجستهترین شهیدان کربلا و نیز خلاصهای از زندگی و شهادت ایشان در کوفه است. در این فصل به وقایع مهم کوفه، از جمله تعداد بیعتکنندگان با مسلم(ع) و پناهبردن وی به خانه هانی بن عروه، نامه ایشان به امام حسین(ع)، دستگیری و شهادت ایشان در دارالاماره و دیگر حوادث پس از آن پرداخته شده است<ref>همان، ص51- 82</ref>. | فصل دوم: حضرت مسلم بن عقیل(ع): این بخش شامل معرفی حضرت مسلم بن عقیل(ع) بهعنوان نماینده [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و یکی از برجستهترین شهیدان کربلا و نیز خلاصهای از زندگی و شهادت ایشان در کوفه است. در این فصل به وقایع مهم کوفه، از جمله تعداد بیعتکنندگان با مسلم(ع) و پناهبردن وی به خانه هانی بن عروه، نامه ایشان به [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، دستگیری و شهادت ایشان در دارالاماره و دیگر حوادث پس از آن پرداخته شده است<ref>همان، ص51- 82</ref>. | ||
فصل سوم: ورود به کربلا این فصل با توصیف بستن راه بر امام حسین(ع) توسط حرّ بن یزید ریاحی و نحوه ورود کاروان به کربلا آغاز میشود. در ادامه، وقایعی همچون توقف کاروان در زمین کربلا، سؤالوجواب امام حسین(ع) و حرّ، و همچنین بحثی در مورد خریدن زمین کربلا توسط امام مطرح شده است<ref>همان، ص83- 105</ref>. | فصل سوم: ورود به کربلا این فصل با توصیف بستن راه بر [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] توسط حرّ بن یزید ریاحی و نحوه ورود کاروان به کربلا آغاز میشود. در ادامه، وقایعی همچون توقف کاروان در زمین کربلا، سؤالوجواب [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و حرّ، و همچنین بحثی در مورد خریدن زمین کربلا توسط امام مطرح شده است<ref>همان، ص83- 105</ref>. | ||
فصل چهارم: حضرت رقیه بنت الحسین(ع): این فصل به معرفی حضرت رقیه(س)، انتساب ایشان به امام حسین(ع)، و بررسی گزارشهای شهادت او در شام پرداخته است. این قسمت شامل بررسی تطابق تاریخی نامها و همچنین گزارشهای مختلفی از جمله گزارش کامل بهایی، روضةالشهداء و منتخب التواریخ در مورد شهادت دختر خردسال امام(ع) است و همچنین گزارشی از مزار منسوب به ایشان ارائه میشود<ref>همان، ص109- 121</ref>. | فصل چهارم: حضرت رقیه بنت الحسین(ع): این فصل به معرفی حضرت رقیه(س)، انتساب ایشان به [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، و بررسی گزارشهای شهادت او در شام پرداخته است. این قسمت شامل بررسی تطابق تاریخی نامها و همچنین گزارشهای مختلفی از جمله گزارش کامل بهایی، روضةالشهداء و منتخب التواریخ در مورد شهادت دختر خردسال امام(ع) است و همچنین گزارشی از مزار منسوب به ایشان ارائه میشود<ref>همان، ص109- 121</ref>. | ||
فصل پنجم: محمد و عون فرزندان عبدالله بن جعفر: این فصل به فرزندان عبدالله بن جعفر، محمد و عون، اختصاص دارد که در واقعه کربلا به شهادت رسیدند. چگونگی همراهی آنان با امام حسین(ع) از مکه به عراق، نامهنگاریهای پدرشان با امام، و جزئیات شهادت و معرفی این دو بزرگوار در کربلا شرح داده شده است<ref>همان، ص125- 133</ref>. | فصل پنجم: محمد و عون فرزندان عبدالله بن جعفر: این فصل به فرزندان عبدالله بن جعفر، محمد و عون، اختصاص دارد که در واقعه کربلا به شهادت رسیدند. چگونگی همراهی آنان با [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] از مکه به عراق، نامهنگاریهای پدرشان با امام، و جزئیات شهادت و معرفی این دو بزرگوار در کربلا شرح داده شده است<ref>همان، ص125- 133</ref>. | ||
فصل ششم: حضرت عبدالله بن الحسن(ع): این بخش شامل معرفی عبدالله بن الحسن(ع)، یکی از فرزندان امام حسن(ع)، و گزارشهای شهادت او در کربلا است. این فصل همچنین نکاتی را پیرامون شهادت ایشان، مانند نحوه در آغوش گرفتن ایشان توسط امام حسین(ع) و زخم خوردنشان، بیان کرده است<ref>همان، ص137- 142</ref>. | فصل ششم: حضرت عبدالله بن الحسن(ع): این بخش شامل معرفی عبدالله بن الحسن(ع)، یکی از فرزندان [[امام حسن علیهالسلام|امام حسن(ع)]]، و گزارشهای شهادت او در کربلا است. این فصل همچنین نکاتی را پیرامون شهادت ایشان، مانند نحوه در آغوش گرفتن ایشان توسط [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و زخم خوردنشان، بیان کرده است<ref>همان، ص137- 142</ref>. | ||
فصل هفتم: حضرت قاسم بن الحسن(ع): این فصل به معرفی و شهادت حضرت قاسم بن الحسن(ع)، فرزند امام حسن(ع)، میپردازد. در این بخش نکتههایی در مورد حضور قاسم(ع) در میدان، سن ایشان(کمتر از بلوغ)، ازدواج او در کربلا (که گزارشی ضعیف شمرده شده)، و گزارشهای مختلف در مورد نبرد و شهادتش مورد بررسی قرار گرفته است<ref>همان، ص145- 157</ref>. | فصل هفتم: حضرت قاسم بن الحسن(ع): این فصل به معرفی و شهادت حضرت قاسم بن الحسن(ع)، فرزند [[امام حسن علیهالسلام|امام حسن(ع)]]، میپردازد. در این بخش نکتههایی در مورد حضور قاسم(ع) در میدان، سن ایشان(کمتر از بلوغ)، ازدواج او در کربلا (که گزارشی ضعیف شمرده شده)، و گزارشهای مختلف در مورد نبرد و شهادتش مورد بررسی قرار گرفته است<ref>همان، ص145- 157</ref>. | ||
فصل هشتم: حضرت عبدالله بن الحسین الرضیع(علیاصغر): این فصل به معرفی عبدالله(ع)، ملقب به رضیع و علیاصغر، و شهادت این طفل شیرخوار اختصاص دارد. در این بخش نکاتی درباره شهادت ایشان، از جمله سن کم (حدود شش ماه تا یک سال)، محل شهادت (جلوی خیمه)، و نام قاتل (حرملة بن کاهل)، و همچنین دعا و سخنان امام حسین(ع) در زمان شهادتش آمده است و همچنین روز ولادت ایشان بررسی میشود<ref>همان، ص161- 170</ref>. | فصل هشتم: حضرت عبدالله بن الحسین الرضیع(علیاصغر): این فصل به معرفی عبدالله(ع)، ملقب به رضیع و علیاصغر، و شهادت این طفل شیرخوار اختصاص دارد. در این بخش نکاتی درباره شهادت ایشان، از جمله سن کم (حدود شش ماه تا یک سال)، محل شهادت (جلوی خیمه)، و نام قاتل (حرملة بن کاهل)، و همچنین دعا و سخنان [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] در زمان شهادتش آمده است و همچنین روز ولادت ایشان بررسی میشود<ref>همان، ص161- 170</ref>. | ||
فصل نهم: حضرت علیاصغر(ع): در این فصل ضمن اشاره به نامها و کنیههای متعدد علیاصغر(ع)، بحثهایی در مورد اینکه آیا امام حسین(ع) برای طفل شیرخوار آب طلب کرد، و همچنین وقایع مربوط به شهادت و گزارشهای دیگر مطرح شده است. گزارشی از قولهای ضعیف مبنی بر اینکه امام حسین(ع) فرزند ششماهه خود را در روز عاشورا سه روز آب نداده بود نیز رد شده است<ref>همان، ص173- 185</ref>. | فصل نهم: حضرت علیاصغر(ع): در این فصل ضمن اشاره به نامها و کنیههای متعدد علیاصغر(ع)، بحثهایی در مورد اینکه آیا امام حسین(ع) برای طفل شیرخوار آب طلب کرد، و همچنین وقایع مربوط به شهادت و گزارشهای دیگر مطرح شده است. گزارشی از قولهای ضعیف مبنی بر اینکه [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] فرزند ششماهه خود را در روز عاشورا سه روز آب نداده بود نیز رد شده است<ref>همان، ص173- 185</ref>. | ||
فصل دهم: حضرت علیاکبر(ع): این بخش به معرفی علیاکبر(ع)، فرزند بزرگ امام حسین(ع)، و تأکید بر شباهت ایشان به پیامبر اکرم(ص) میپردازد. در این فصل به موضوعاتی مانند زمان اذنخواستن علیاکبر(ع) برای رفتن به میدان نبرد، وداع ایشان با امام حسین(ع)، و همچنین بحث تاریخی در مورد بزرگتر بودن یا نبودن ایشان از امام سجاد(ع) و اماننامه، اشاره شده است<ref>همان، ص189- 211</ref>. | فصل دهم: حضرت علیاکبر(ع): این بخش به معرفی علیاکبر(ع)، فرزند بزرگ [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، و تأکید بر شباهت ایشان به پیامبر اکرم(ص) میپردازد. در این فصل به موضوعاتی مانند زمان اذنخواستن علیاکبر(ع) برای رفتن به میدان نبرد، وداع ایشان با امام حسین(ع)، و همچنین بحث تاریخی در مورد بزرگتر بودن یا نبودن ایشان از امام سجاد(ع) و اماننامه، اشاره شده است<ref>همان، ص189- 211</ref>. | ||
فصل یازدهم: حضرت عباس بن علی(ع): این فصل به معرفی حضرت عباس بن علی(ع) و گزارشی از نبرد و شهادت ایشان در روز عاشورا اختصاص دارد. همچنین در این فصل به نبرد وداع و همچنین درخواست آب برای خیمهها و اماننامه، اشاره شده است. <ref>همان: ص۲۱5 تا ۲4۳</ref>. | فصل یازدهم: حضرت عباس بن علی(ع): این فصل به معرفی حضرت عباس بن علی(ع) و گزارشی از نبرد و شهادت ایشان در روز عاشورا اختصاص دارد. همچنین در این فصل به نبرد وداع و همچنین درخواست آب برای خیمهها و اماننامه، اشاره شده است. <ref>همان: ص۲۱5 تا ۲4۳</ref>. | ||
فصل دوازدهم: شب عاشورا: این فصل وقایع مهم شب عاشورا را شرح میدهد، از جمله سخنرانی مشهور امام حسین(ع) و درخواست از اصحاب برای رفتن و نجات جان خود که نشاندهنده وفاداری اصحاب و خاندان ایشان است و اشاره به مطالبی مانند: مهلت خواستن برای نماز و دعا و استغفار، حال زینب(ع) در شب عاشورا، گفتگوی اصحاب با دشمنان، حفر خندق و...<ref>همان، ص247- 266</ref>. | فصل دوازدهم: شب عاشورا: این فصل وقایع مهم شب عاشورا را شرح میدهد، از جمله سخنرانی مشهور [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و درخواست از اصحاب برای رفتن و نجات جان خود که نشاندهنده وفاداری اصحاب و خاندان ایشان است و اشاره به مطالبی مانند: مهلت خواستن برای نماز و دعا و استغفار، حال زینب(ع) در شب عاشورا، گفتگوی اصحاب با دشمنان، حفر خندق و...<ref>همان، ص247- 266</ref>. | ||
فصل سیزدهم: وداع امام حسین(ع): این فصل به وداع امام حسین(ع) با یاران و خانواده میپردازد که شامل وداع با امام سجاد(ع)، سکینه و زینب(س)، طلب لباسی که کسی بدان رغبت نکند<ref> و...همان، ص269- 276</ref>. | فصل سیزدهم: وداع امام حسین(ع): این فصل به وداع [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] با یاران و خانواده میپردازد که شامل وداع با [[امام سجاد علیهالسلام|امام سجاد(ع)]]، سکینه و زینب(س)، طلب لباسی که کسی بدان رغبت نکند<ref> و...همان، ص269- 276</ref>. | ||
فصل چهاردهم: حضرت حسین بن علی(ع): این فصل شامل موضوعاتی درباره نبرد و شهادت امام حسین(ع) در روز عاشورا است. همچنین به جزئیات مربوط به محل اصابت تیرها و ضربات، از جمله تیر سه شعبه، و همچنین وضعیت بدن ایشان در بستر شهادت پرداخته شده است<ref>همان، ص279- 320</ref>. | فصل چهاردهم: [[امام حسین علیهالسلام|حضرت حسین بن علی(ع)]]: این فصل شامل موضوعاتی درباره نبرد و شهادت [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] در روز عاشورا است. همچنین به جزئیات مربوط به محل اصابت تیرها و ضربات، از جمله تیر سه شعبه، و همچنین وضعیت بدن ایشان در بستر شهادت پرداخته شده است<ref>همان، ص279- 320</ref>. | ||
فصل پانزدهم: وقایع عصر عاشورا: این فصل به وقایع بعد از شهادت امام، بهویژه وقایع عصر عاشورا، از جمله شهادت دو تن پس از شهادت امام حسین(ع)، تاراج وسایل امام حسین(ع) فرستادن سر مقدس به کوفه، غارت خیمهها و توصیف اوضاع آن زمان میپردازد<ref>همان، ص323- 341</ref>. | فصل پانزدهم: وقایع عصر عاشورا: این فصل به وقایع بعد از شهادت امام، بهویژه وقایع عصر عاشورا، از جمله شهادت دو تن پس از شهادت امام حسین(ع)، تاراج وسایل امام حسین(ع) فرستادن سر مقدس به کوفه، غارت خیمهها و توصیف اوضاع آن زمان میپردازد<ref>همان، ص323- 341</ref>. | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
فصل هفدهم: اسیران و بازماندگان واقعه کربلا: در این فصل به معرفی بازماندگان واقعه کربلا، از جمله امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س)، و بازماندگان غیر هاشمی و نقش ایشان در ادامه نهضت پرداخته شده است<ref>همان، ص363-399</ref>. | فصل هفدهم: اسیران و بازماندگان واقعه کربلا: در این فصل به معرفی بازماندگان واقعه کربلا، از جمله امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س)، و بازماندگان غیر هاشمی و نقش ایشان در ادامه نهضت پرداخته شده است<ref>همان، ص363-399</ref>. | ||
فصل هجدهم: دفن امام حسین(ع) و شهدا: این فصل به موضوع دفن امام حسین(ع) و یارانشان در کربلا، حضور پیامبر(ص) و همچنین حضور جابر بن عبدالله انصاری در آن زمان میپردازد<ref>همان، ص ص373-380</ref>. | فصل هجدهم: دفن [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و شهدا: این فصل به موضوع دفن [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و یارانشان در کربلا، حضور پیامبر(ص) و همچنین حضور جابر بن عبدالله انصاری در آن زمان میپردازد<ref>همان، ص ص373-380</ref>. | ||
فصل نوزدهم: همسران امام حسین(ع): این فصل به معرفی همسران امام حسین(ع)، از جمله شهربانو، لیلی، رباب، ام اسحاق و امجعفر، و اطلاعاتی مختصر در مورد هر کدام از ایشان میپردازد<ref>همان، ص ص388-389</ref>. | فصل نوزدهم: همسران امام حسین(ع): این فصل به معرفی همسران [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]]، از جمله شهربانو، لیلی، رباب، ام اسحاق و امجعفر، و اطلاعاتی مختصر در مورد هر کدام از ایشان میپردازد<ref>همان، ص ص388-389</ref>. | ||
فصل بیستم: فرزندان امام حسین(ع): این فصل پایانی به بررسی و معرفی فرزندان امام حسین(ع) و نکتههایی دررابطهبا تعداد و اسامی ایشان اختصاص دارد<ref>همان، ص ص393-406</ref>. | فصل بیستم: فرزندان امام حسین(ع): این فصل پایانی به بررسی و معرفی فرزندان [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] و نکتههایی دررابطهبا تعداد و اسامی ایشان اختصاص دارد<ref>همان، ص ص393-406</ref>. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||