انسان در حال شدن: تفاوت میان نسخه‌ها

| پیش از =  

}}

==ساختار==

==گزارش محتوا==

مقاله اول با عنوان «انسان در حال شدن یا صیرورت انسان»، گزارشی تفصیلی و بنیادین از حرکت وجودی انسان از مرتبه طبیعت تا غایات ملکوتی است که در چهار فصل و یک خاتمه تدوین شده است:

فصل اول (انسان و سیر «طبیعی» و «تکاملی»): نویسنده در این فصل، میان دو نوع حرکت در انسان تمایز قائل می‌شود:

# سیر طبیعی: این سیر از بدو تکون انسان آغاز شده و امری غیر اختیاری است که در آن جوهر زندگی همواره در حرکت و رشد است. این سیر محدود به زمان و حد معینی است که با رسیدن به پیری و ضعف جسمانی، قوس نزولی خود را طی می‌کند<ref>ر.ک: متن کتاب، ص12</ref>.

این اصول تبیین می‌کنند که چگونه نفس مادی می‌تواند به حقیقتی مجرد تبدیل شود<ref>ر.ک: همان، ص44</ref>.‏

جایگاه وجودی امام حسین(ع) در نظام هستی:

ایشان به‌عنوان «آرمان عرفانی انسانیت» و مفسر عینی حقیقت توحید معرفی شده‌اند که بدون تمسک به این مصباح هدایت، عبور از حجاب‌های نفسانی و رسیدن به روضه رضوان عرفان ممکن نیست. نویسنده تأکید می‌کند که توسل به ایشان، به‌ویژه از طریق زیارت عاشورا، از مهم‌ترین ابزارهای رفع حجب و موانع سیر إلی الله است<ref>ر.ک: همان، ص67-68</ref>.

مقاله چهارم با عنوان «تبیین عزت حسینی؛ تفسیر عالی‌ترین آرمان انسانی»، پژوهشی در مبانی قرآنی و روایی عزت نفس و شرافت انسانی است که در سه فصل زیر تدوین شده است:

فصل اول (تبیین مفهوم عزت واقعی انسان): نویسنده در این بخش، عزت واقعی را گوهری می‌داند که منحصراً در اختیار خداوند است و راه رسیدن به آن را تنها از طریق عبودیت و پیوند با معدن اصلی عزت (حق‌تعالی) تبیین می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص86</ref>.

فصل سوم (حرّیت و آزادی، منشأ عزت و افتخار): بخش پایانی مقاله به تبیین رابطه تنگاتنگ میان «عزت» و «آزادی از قید نفس» اختصاص دارد<ref>ر.ک: همان، ص91</ref>. نویسنده در این فصل با استناد به آیات قرآن، دلبستگی‌های دنیوی را «اغلال» و زنجیرهایی می‌داند که بر گردن روح نهاده شده و مانع از حرکت تکاملی و عروج انسان به‌سوی ملکوت می‌گردد<ref>ر.ک: همان، ص92-93</ref>. در پایان، نویسنده تأکید می‌کند که اولین مرحله برای پیروان مکتب حسینی، جهاد اکبر و تهذیب اخلاق تحت سایه تقوای الهی است<ref>ر.ک: همان، ص94</ref>.

از منظر وی، دنیا دو معنای متفاوت دارد: نخست، «نشئه طبیعت» که همان عالم مُلک و آینه آیات الهی است و به‌عنوان «دنیای ممدوح» شناخته می‌شود؛ دوم، «تعلقات و اعتباریات نفسانی» (ماها و من‌ها) که فرد را از یاد خدا غافل می‌کند و «دنیای مذموم» نامیده می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص98-99</ref>.

بخش دیگری از مقاله به اصلاح دیدگاه‌های غلط و عدم شناخت صحیح دنیا و خلط آن با عالم طبیعت و... مسئله فقر و ثروت می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص121</ref>. نویسنده با استناد به روایت امام صادق(ع)، تحصیل مال برای تأمین آبروی خانواده و انفاق به دیگران را نه‌تنها دنیاطلبی نمی‌داند، بلکه آن را «طلب آخرت» معرفی می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>.

مقاله ششم با عنوان «زهد چیست و زاهد کیست؟» پژوهشی جامع در تبیین حقیقت زهد اسلامی، اقسام آن و تحلیل دعاهای مأثور در این باب است. مباحثی که در این مقاله مطرح شده، عبارت است از:

# اقسام زهد: نویسنده بر اساس روایات، زهد را به هفت قسم تقسیم می‌کند: زهد واجب (اجتناب از حرام‌های الهی)؛ زهد سلامت (رغبت به تقوا و دوری از شبهات)؛ زهد فضل (قناعت به مقدار نیاز و ترک زیاده‌طلبی در حلال)؛ زهد معرفت (رها کردن هر چیزی که حجاب میان انسان و خداست)؛ زهد خائفین (بی‌رغبتی به دنیا از ترس جهنم)؛ زهد راجین (دوری از دنیا به امید رسیدن به بهشت)؛ زهد عارفین (عالی‌ترین مرتبه که در آن سالک تنها برای تقرب به حق و بدون چشم‌داشت به پاداش، از ماسوی‌الله منقطع می‌شود)<ref>ر.ک: همان، ص171-172</ref>.‏

بخش دوم: شامل ده دعا، از جمله: درخواست طهارت جان، چشیدن حلاوت ذکر، غرس نهال محبت در دل و رؤیت جمال حق در قیامت و....<ref>ر.ک: همان، ص177-182</ref>.‏

برخی از حکمت‌های استنباط شده از این روایت، عبارت است از:

# بشارت به عاقلان؛ خداوند در قرآن صاحبان خرد را مورد عنایت خاص قرار داده و آن‌ها را به هدایت و رستگاری بشارت داده است<ref>ر.ک: همان، ص193</ref>.