۱۴۷٬۷۸۰
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'جبرئیلی، محمد صفر' به 'جبرئیلی، محمدصفر') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''مسأله شر و راز تفاوتها'''، اثر [[محمدصفر جبرئیلی]] (معاصر) که به بررسی عمیق و پاسخگویی به چالشهای قدیمی و جدید مطرح شده حول محور مساله شر که به بحث پیرامون علل پیدایش آن و رابطه آن با صفات و عدل خداوند، بهویژه با تأکید بر دیدگاههای اسلامی، میپردازد. | '''مسأله شر و راز تفاوتها'''، اثر [[جبرئیلی، محمدصفر|محمدصفر جبرئیلی]] (معاصر) که به بررسی عمیق و پاسخگویی به چالشهای قدیمی و جدید مطرح شده حول محور مساله شر که به بحث پیرامون علل پیدایش آن و رابطه آن با صفات و عدل خداوند، بهویژه با تأکید بر دیدگاههای اسلامی، میپردازد. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
==سبک نگارش== | ==سبک نگارش== | ||
نویسنده برای تبیین موضوع از منابع غنی اسلامی از جمله قرآن کریم، احادیث و آثار اندیشمندان بزرگی چون علامه طباطبایی و شهید مرتضی | نویسنده برای تبیین موضوع از منابع غنی اسلامی از جمله قرآن کریم، احادیث و آثار اندیشمندان بزرگی چون [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبایی]] و [[مطهری، مرتضی|شهید مرتضی مطهری]]، [[سبحانی تبریزی، جعفر|سبحانی]] و [[جوادی آملی، عبدالله|جوادی آملی]]، بهره برده است. وی علاوه بر طرح دیدگاههای اسلامی، به بررسی و پاسخگویی به دیدگاهها و اشکالات فلاسفه و اندیشمندان غربی معاصر و قدیم (مانند جان هیک، الوین، پلانتینجا و مایکل پترسون) نیز میپردازد<ref>ر.ک: مقدمه، ص10</ref>. | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
فصل اول: کلیات؛ این فصل با بحث در خصوص ضرورت پرداختن به مساله شرور آغاز میشود و بیان میکند که این بحث از نخستین روزهای حیات بشری مطرح بوده است. سپس به پیشینه بحث، از کتاب ریگ ودا- سامهتیا در آیین هندو و اوستا تا دوران یونان قدیم (سقراط، | فصل اول: کلیات؛ این فصل با بحث در خصوص ضرورت پرداختن به مساله شرور آغاز میشود و بیان میکند که این بحث از نخستین روزهای حیات بشری مطرح بوده است. سپس به پیشینه بحث، از کتاب ریگ ودا- سامهتیا در آیین هندو و اوستا تا دوران یونان قدیم (سقراط، [[افلاطون]]، [[ارسطو]]) تا اندیشمندان جدیدتر غربی و اندیشمندان مسلمان میپردازد. در ادامه، تعریفی مشخص از خیر و شر ارائه شده و ماهیت شر بررسی میشود، به این معنا که شر از نظر وجودی و برخورداری از واقعیت دارای ماهیت هست یا خیر. این فصل با تقسیمبندی شر به اقسام مختلف از جمله شر اخلاقی، شر طبیعی، شر اجتماعی، شر عاطفی، شر مرکب، شر فلسفی و شر ادراکی، خاتمه مییابد<ref>متن کتاب، ص11- 33</ref>. | ||
فصل دوم: کجایی شرور (علت فاعلی و اسباب پیدایش)؛ این بخش به ریشهیابی و بررسی علت فاعلی شرور اختصاص دارد و نقش علم خداوند در پیدایش شرور و نیز نقش عمل انسان در این میان را تبیین میکند. همچنین به عواملی که زمینه پیدایش شرور را فراهم میکنند، پرداخته میشود. این عوامل شامل هواخواهی (نفس انسان)، گناه، جهل و نادانی و واکنشهایی که در پایینترین حد ممکن در عالم رخ میدهد، هستند. در نهایت، این فصل دیدگاه قرآن کریم مبنی بر اینکه شر از ناحیه انسانها و اعمال اختیاریشان نشئت میگیرد، را شرح میدهد<ref>همان، ص35- 56</ref>. | فصل دوم: کجایی شرور (علت فاعلی و اسباب پیدایش)؛ این بخش به ریشهیابی و بررسی علت فاعلی شرور اختصاص دارد و نقش علم خداوند در پیدایش شرور و نیز نقش عمل انسان در این میان را تبیین میکند. همچنین به عواملی که زمینه پیدایش شرور را فراهم میکنند، پرداخته میشود. این عوامل شامل هواخواهی (نفس انسان)، گناه، جهل و نادانی و واکنشهایی که در پایینترین حد ممکن در عالم رخ میدهد، هستند. در نهایت، این فصل دیدگاه قرآن کریم مبنی بر اینکه شر از ناحیه انسانها و اعمال اختیاریشان نشئت میگیرد، را شرح میدهد<ref>همان، ص35- 56</ref>. | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
فصل پنجم: شر و صفات الهی؛ این فصل به اشکالاتی میپردازد که وجود شرور ممکن است در ارتباط با صفات الهی مانند توحید، عدل، حکمت، علم و قدرت خداوند، ایجاد کند. سپس به ارائه راهحلها و پاسخها میپردازد. راهحلهای کلیدی مطرح شده شامل: نظریه نیستانگاری شر (که شر را امری عدمی میداند)، نظریه هستانگاری تقسیمی (که وجود خیر را بر شر غالب میداند)، نظریه ترکیبی (از هستونیست یا وجود و عدم) که شامل نسبیانگاری شرور، تفکیکناپذیری خیر و شر، و خصوصیات جهان مادی است. همچنین دیدگاه قرآن در ردّ شر مطلق و تأکید بر «ذاتی بودن نظام جهان» بررسی شده و دفاع مبتنی بر اختیار انسان در پاسخ به شرور مطرح میشود<ref>همان، ص83- 127</ref>. | فصل پنجم: شر و صفات الهی؛ این فصل به اشکالاتی میپردازد که وجود شرور ممکن است در ارتباط با صفات الهی مانند توحید، عدل، حکمت، علم و قدرت خداوند، ایجاد کند. سپس به ارائه راهحلها و پاسخها میپردازد. راهحلهای کلیدی مطرح شده شامل: نظریه نیستانگاری شر (که شر را امری عدمی میداند)، نظریه هستانگاری تقسیمی (که وجود خیر را بر شر غالب میداند)، نظریه ترکیبی (از هستونیست یا وجود و عدم) که شامل نسبیانگاری شرور، تفکیکناپذیری خیر و شر، و خصوصیات جهان مادی است. همچنین دیدگاه قرآن در ردّ شر مطلق و تأکید بر «ذاتی بودن نظام جهان» بررسی شده و دفاع مبتنی بر اختیار انسان در پاسخ به شرور مطرح میشود<ref>همان، ص83- 127</ref>. | ||
فصل ششم: عدل الهی، تفاوتها و تبعیضها؛ این فصل به طور خاص به مفهوم عدل الهی، تفاوتها و تبعیضها میپردازد. ابتدا معنای عدل از دیدگاه شهید مطهری (شامل موزونبودن، رعایت حقوق افراد و رعایت استحقاق) تبیین شده و سپس تفاوت بین تبعیض (تساوی ندادن به موارد متشابه) و تفاوت (اختلاف در خلقت و ظرفیت) شرح داده میشود. در ادامه، ضرورت وجود تفاوتها در نظام هستی برای تکامل انسانها و جوامع (ضرورت تفاوتها) و همچنین نقش تفاوت ظرفیتها در نظام آفرینش بررسی میشود. در پایان، دیدگاه قرآن مبنی بر اینکه خداوند به هر موجودی در حد توان و ظرفیتش داده است، ذکر میشود و تأکید میگردد که منشأ تفاوتها، ظرفیتهای ذاتی و اختلافات ذاتی موجودات است، نه نقص در فاعلیت یا بخشش خداوند<ref>همان، ص129- 143</ref>. | فصل ششم: عدل الهی، تفاوتها و تبعیضها؛ این فصل به طور خاص به مفهوم عدل الهی، تفاوتها و تبعیضها میپردازد. ابتدا معنای عدل از دیدگاه [[مطهری، مرتضی|شهید مطهری]] (شامل موزونبودن، رعایت حقوق افراد و رعایت استحقاق) تبیین شده و سپس تفاوت بین تبعیض (تساوی ندادن به موارد متشابه) و تفاوت (اختلاف در خلقت و ظرفیت) شرح داده میشود. در ادامه، ضرورت وجود تفاوتها در نظام هستی برای تکامل انسانها و جوامع (ضرورت تفاوتها) و همچنین نقش تفاوت ظرفیتها در نظام آفرینش بررسی میشود. در پایان، دیدگاه قرآن مبنی بر اینکه خداوند به هر موجودی در حد توان و ظرفیتش داده است، ذکر میشود و تأکید میگردد که منشأ تفاوتها، ظرفیتهای ذاتی و اختلافات ذاتی موجودات است، نه نقص در فاعلیت یا بخشش خداوند<ref>همان، ص129- 143</ref>. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:کلام و عقاید]] | ||
[[رده:مباحث خاص کلامی]] | |||
[[رده:الهیات (توحید)]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]] | |||
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط عباس مکرمی]] | [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط عباس مکرمی]] | ||
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط فریدون سبحانی]] | [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط فریدون سبحانی]] | ||