پرش به محتوا

امت و ملت در اندیشه امام خمینی(ره): تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - ')ره(' به '(ره)')
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۸: خط ۲۸:
}}
}}


'''امت و ملت در اندیشه امام خمینی(ره)'''تألیف محمد علی بابایی زارچ  
'''امت و ملت در اندیشه امام خمینی(ره)''' تألیف محمد علی بابایی زارچ  


اصطلاح ملت به عنوان واژه ای امروزی نسبت خاصی با اصطلاح امت به عنوان واژه ای اسلامی دارد؛ و امت به جمعیتی گفته می شود که دارای مقصدی واحد بوده و به واسطه آن با یکدیگر مربوط و متحد شده باشند .بنابراین می توان نتیجه گرفت که امت و ملت نه تنها از هم منفک نیستند، بلکه دو وجهه از یک امر و مکمل یکدیگرند. به عبارت دیگر به اعتقادات و احکام دینی یک اجتماع، ملت گفته می-شود و مردمی که صاحب این اعتقادند امت خوانده می شوند.
اصطلاح ملت به عنوان واژه ای امروزی نسبت خاصی با اصطلاح امت به عنوان واژه ای اسلامی دارد؛ و امت به جمعیتی گفته می شود که دارای مقصدی واحد بوده و به واسطه آن با یکدیگر مربوط و متحد شده باشند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که امت و ملت نه تنها از هم منفک نیستند، بلکه دو وجهه از یک امر و مکمل یکدیگرند. به عبارت دیگر به اعتقادات و احکام دینی یک اجتماع، ملت گفته می-شود و مردمی که صاحب این اعتقادند امت خوانده می شوند.


حضرت امام خمینی(ره) به عنوان متفکری اسلامی، در سیطره نظری و عملی خود همواره نگاه امت مدارانه ای به موضوعات سیاسی داشته و با اقدام به تشکیل حکومت درصدد تحقق امت اسلامی و آرمان های جهان شمول اسلامی خود برآمده است. از طرفی ملت ایران به عنوان یک واحد سیاسی همواره مورد توجه خاص ایشان بوده است و از سوی دیگر ایشان با درپیش گرفتن سیاستی خاص بین این مهم و آرمان سیاسی اسلام- یعنی امت اسلامی- پیوند عمیقی برقرار کرده است.
[[موسوی خمینی، سید روح‌الله|حضرت امام خمینی(ره)]] به عنوان متفکری اسلامی، در سیطره نظری و عملی خود همواره نگاه امت مدارانه ای به موضوعات سیاسی داشته و با اقدام به تشکیل حکومت درصدد تحقق امت اسلامی و آرمان های جهان شمول اسلامی خود برآمده است. از طرفی ملت ایران به عنوان یک واحد سیاسی همواره مورد توجه خاص ایشان بوده است و از سوی دیگر ایشان با درپیش گرفتن سیاستی خاص بین این مهم و آرمان سیاسی اسلام- یعنی امت اسلامی- پیوند عمیقی برقرار کرده است.


==ساختار==
==ساختار==
مؤلف، کتاب را در دو بخش سازماندهی نموده است. بخش اول به بررسی کلیات مفهومی و نظری اصطلاحات امت و ملت و ملی گرایی در اندیشه سیاسی اختصاص یافته است و بخش دوم نیز به تحلیل دیدگاه امام درباره ملت، ملی گرایی و امت پرداخته است.
مؤلف، کتاب را در دو بخش سازماندهی نموده است.  
امام خمینی(ره) در سراسر زندگی سیاسی خود همواره مشی فکری واحدی داشته است، لذا مهم ترین مؤلفه های اندیشه سیاسی امام عبارتند از:
 
نظریه ولایت مطلقه فقیه: بارزترین وجه اندیشه سیاسی امام خمینی نظریه ولایت مطلقه فقیه است که ایشان نظام حکومتی خود را بر مبنای آن پی ریزی کردند.
بخش اول به بررسی کلیات مفهومی و نظری اصطلاحات امت و ملت و ملی گرایی در اندیشه سیاسی اختصاص یافته است و بخش دوم نیز به تحلیل دیدگاه امام درباره ملت، ملی گرایی و امت پرداخته است.
اسلام ناب: اما در عین حال که اصرار بر پدید آمدن تحول در بینش و اندیشه دینی می نماید، به این نکته نیز توجه دارد که نباید تحت تأثیر اندیشه های عاریتی، اندک اندک خلوص و اصالت دیانت رنگ ببازد.
 
آمیختگی دین و سیاست: ایشان بر این باور بود که دین صرفا به رابطه انسان با خدا و احکام فردی عبادی محدود نمی شود، بلکه رابطه انساًن ها با یکدیگر در عرصه اجتماع را نیز دربرمی گیرد. ایشان در بیانی همه چیز اسلام، حتی عبادتش را سیاسی دانسته و در پیوندی که میان سیاست و دیانت برقرار می کند، سیاست مزین به معنویت دین می شود.
== گزارش محتوا ==
مردم باوری: درنظر ایشان مردم پذیرای همه مدارج عرفانی هستند و شخصیت عارف هم در ارتباط با مردم بارور می شود. بنابراین دستاوردهای عرفانی امام ،اعتماد و خوش بینی به هدایت کلیه انسان ها و شعور و استعداد آن ها در درک و ره روی طریق حق است.
[[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]] در سراسر زندگی سیاسی خود همواره مشی فکری واحدی داشته است، لذا مهم‌ترین مؤلفه‌های اندیشه سیاسی امام عبارتند از:
وحدت مسلمین تحت لوای کلمه توحید: ایشان هر حرکتی را که به تفرقه صفوف مسلمین می انجامید، محکوم می کرد و با صدور فتاوایی منحصر به فرد و پیام های پیاپی راه های عملی وحدت شیعه و سنی را بیان می نمود.
 
بررسی مفهوم و خاستگاه ملت در اندیشه امام خمینی)ره:(
نظریه ولایت مطلقه فقیه:  
بطور کلی اصطلاح ملت در اندیشه امام به سه معنی آمده است: یک ملت به مفهوم رایج و مدرن آن که منظور مقوله محتوایی دولت- کشورهاست و همین مفهوم زیربنای ایدئولوژی خاصی به نام ملت گرایی شده است. دوم ،ملت به معنی توده مردم است و سوم، ملت به همراه قید اسلام و قرآن که منظور جهان اسلام یا همان مقوله امت اسلامی است. دیدگاه امام درباره ملی گرایی از نگرش خاص ایشان به سیاست و حکومت قابل فهم است. با بررسی آرای ایشان درباره ملی گرایی، دو گرایش مشخص قابل مشاهده است. گرایش غالب، ملی گرایی به عنوان ایدئولوژی مقابل اسلام و ارزش های دینی است که ایشان به دلایل دینی و اجتماعی آن را مردود می داند. گرایش دوم، ملی گرایی به عنوان پدیده ای میهن دوستانه و در جهت استقلال و حاکمیت ملی است که مورد تأیید است. آن چه ایشان از تبعات و آثار ملی گرایی در جوامع اسلامی می بیند ضدیت آن با ارزش های اسلامی است. از نظر ایشان، ملی گرایی، اخوت و برادری بین مسلمین را به هم زده و در یک کلام مقابل اسلام قرار گرفته است. لذا همواره بر اسلامی بودن امور و نه ملی بودن آن ها اشاره تأکید می نماید و این ضدیت در وجوه ذیل بیان شده است:
 
بارزترین وجه اندیشه سیاسی امام خمینی نظریه ولایت مطلقه فقیه است که ایشان نظام حکومتی خود را بر مبنای آن پی ریزی کردند.
 
اسلام ناب:
 
اما در عین حال که اصرار بر پدید آمدن تحول در بینش و اندیشه دینی می نماید، به این نکته نیز توجه دارد که نباید تحت تأثیر اندیشه های عاریتی، اندک اندک خلوص و اصالت دیانت رنگ ببازد.
 
آمیختگی دین و سیاست:  
 
ایشان بر این باور بود که دین صرفا به رابطه انسان با خدا و احکام فردی عبادی محدود نمی شود، بلکه رابطه انساًن ها با یکدیگر در عرصه اجتماع را نیز دربرمی گیرد. ایشان در بیانی همه چیز اسلام، حتی عبادتش را سیاسی دانسته و در پیوندی که میان سیاست و دیانت برقرار می کند، سیاست مزین به معنویت دین می شود.
 
مردم باوری:  
 
درنظر ایشان مردم پذیرای همه مدارج عرفانی هستند و شخصیت عارف هم در ارتباط با مردم بارور می شود. بنابراین دستاوردهای عرفانی امام ،اعتماد و خوش بینی به هدایت کلیه انسان ها و شعور و استعداد آن ها در درک و ره روی طریق حق است.
 
وحدت مسلمین تحت لوای کلمه توحید:  
 
ایشان هر حرکتی را که به تفرقه صفوف مسلمین می انجامید، محکوم می کرد و با صدور فتاوایی منحصر به فرد و پیام های پیاپی راه های عملی وحدت شیعه و سنی را بیان می نمود.
 
'''بررسی مفهوم و خاستگاه ملت در اندیشه امام خمینی(ره):'''
 
بطور کلی اصطلاح ملت در اندیشه امام به سه معنی آمده است:  
 
یک ملت به مفهوم رایج و مدرن آن که منظور مقوله محتوایی دولت- کشورهاست و همین مفهوم زیربنای ایدئولوژی خاصی به نام ملت گرایی شده است. دوم ،ملت به معنی توده مردم است و سوم، ملت به همراه قید اسلام و قرآن که منظور جهان اسلام یا همان مقوله امت اسلامی است. دیدگاه امام درباره ملی گرایی از نگرش خاص ایشان به سیاست و حکومت قابل فهم است. با بررسی آرای ایشان درباره ملی گرایی، دو گرایش مشخص قابل مشاهده است. گرایش غالب، ملی گرایی به عنوان ایدئولوژی مقابل اسلام و ارزش های دینی است که ایشان به دلایل دینی و اجتماعی آن را مردود می داند. گرایش دوم، ملی گرایی به عنوان پدیده ای میهن دوستانه و در جهت استقلال و حاکمیت ملی است که مورد تأیید است. آن چه ایشان از تبعات و آثار ملی گرایی در جوامع اسلامی می بیند ضدیت آن با ارزش های اسلامی است. از نظر ایشان، ملی گرایی، اخوت و برادری بین مسلمین را به هم زده و در یک کلام مقابل اسلام قرار گرفته است. لذا همواره بر اسلامی بودن امور و نه ملی بودن آن ها اشاره تأکید می نماید و این ضدیت در وجوه ذیل بیان شده است:
 
1-ملی گرایی به عنوان ایده ای استعماری و در جهت منافع غرب
 
2-ملی گرایی عامل تفرقه ملت ها
 
3-ملی گرایی، ایدئولوژی مادی
 
4-ملی گرایی حربه ضدانقلاب در جهت مقابله با حکومت اسلامی
 
5-ملی گرایی عامل دشمنی و کینه بین مسلمانان


1- ملی گرایی به عنوان ایده ای استعماری و در جهت منافع غرب
2- ملی گرایی عامل تفرقه ملت ها
3- ملی گرایی، ایدئولوژی مادی
4- ملی گرایی حربه ضدانقلاب در جهت مقابله با حکومت اسلامی
5- ملی گرایی عامل دشمنی و کینه بین مسلمانان
اما در مورد ملی گرایی به معنی میهن دوستی باید گفت: به اعتقاد امام وطن به عنوان زادگاه انسان ها از نظر اسلام قابل احترام است، لکن مقابل اسلام نیست. ایشان از آنجا که کشور و مملکت ایران را سرزمینی اسلامی می داند برای آن اصالت قائل است و از همین رو وطن-خواهی و میهن دوستی را که به منظور دفاع از تمامیت ارضی کشور و استقلال و عزت اسلامی است مورد تمجید قرار می دهند.
اما در مورد ملی گرایی به معنی میهن دوستی باید گفت: به اعتقاد امام وطن به عنوان زادگاه انسان ها از نظر اسلام قابل احترام است، لکن مقابل اسلام نیست. ایشان از آنجا که کشور و مملکت ایران را سرزمینی اسلامی می داند برای آن اصالت قائل است و از همین رو وطن-خواهی و میهن دوستی را که به منظور دفاع از تمامیت ارضی کشور و استقلال و عزت اسلامی است مورد تمجید قرار می دهند.
بررسی مفهوم و خاستگاه امت در اندیشه سیاسی امام خمینی)ره:(
 
امت جامعه مطلوب و آرمانی امام است که ایشان برای تحقق آن غایت اهتمام خود را به کار برده و در دو بعد نظری و عملی برای شکل-گیری آن کوشش نموده اند. ایشان با تشکیل حکومت اسلامی درصدد تحقق امت اسلامی در عصر حاضر برآمده است. امت اسلامی در اندیشه امام اصالت دارد و منظور از آن، مردم جوامعی است که دین اسلام را به عنوان آیین و دین سعادت بخش در دو قلمرو مادی و معنوی پذیرفته  و فراتر از مرزهای ملی و محدودیت های جغرافیایی می باشند. عمده ترین موضوعاتی که خاستگاه امت اسلامی در اندیشه امام خمینی است عبارتند از: 1- هویت اسلامی 2- فرهنگ انتظار 3-وحدت اسلامی 4-ظلم-ستیزی و حق گرایی 5- واقعیت اجتماعینگاه امت مدارانه امام خمینی(ره) به مسائل جهان اسلام، باعث امت-سازی و جهانی سازی اسلام در اندیشه ایشان شد. براین اساس عمده-ترین وجوه امت سازی در اندیشه امام را در چند مورد می توان مورد توجه قرار داد:
'''بررسی مفهوم و خاستگاه امت در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره):'''
 
امت جامعه مطلوب و آرمانی امام است که ایشان برای تحقق آن غایت اهتمام خود را به کار برده و در دو بعد نظری و عملی برای شکل-گیری آن کوشش نموده اند. ایشان با تشکیل حکومت اسلامی درصدد تحقق امت اسلامی در عصر حاضر برآمده است. امت اسلامی در اندیشه امام اصالت دارد و منظور از آن، مردم جوامعی است که دین اسلام را به عنوان آیین و دین سعادت بخش در دو قلمرو مادی و معنوی پذیرفته  و فراتر از مرزهای ملی و محدودیت های جغرافیایی می باشند. عمده ترین موضوعاتی که خاستگاه امت اسلامی در اندیشه امام خمینی است عبارتند از: 1- هویت اسلامی 2- فرهنگ انتظار 3-وحدت اسلامی 4-ظلم-ستیزی و حق گرایی 5- واقعیت اجتماعی نگاه امت مدارانه امام خمینی(ره) به مسائل جهان اسلام، باعث امت-سازی و جهانی سازی اسلام در اندیشه ایشان شد. براین اساس عمده-ترین وجوه امت سازی در اندیشه امام را در چند مورد می توان مورد توجه قرار داد:
 
1- استراتژی مبارزه قاطع، همه جانبه و سازش ناپذیر با ابرقدرت ها
1- استراتژی مبارزه قاطع، همه جانبه و سازش ناپذیر با ابرقدرت ها
2-استراتژی تشکیل بسیج جهانی اسلام
2-استراتژی تشکیل بسیج جهانی اسلام
3- دفاع از محرومین و مستضعفین
 
4- احیای حج ابراهیمی
3-دفاع از محرومین و مستضعفین
5- فرامین و احکام جهانی)اعلام روز جهانی قدس، نامه تاریخی به گورباچف ،حکم اعدام سلمان رشدی مرتد، وصیت نامه سیاسی- الهی امام خمینی(نتیجه گیری: از مجموع مباحث مطرح شده و رویکرد امام به مقوله امت و ملت چنین برمی آید که ایشان خواستار تشکیل حکومتی مبتنی بر وحدت امت اسلامی و فراتر از دایره دولت های ملی امروزی می باشد و در این راستا سیاست های جمهوری اسلامی را طوری تنظیم می نماید که فراسوی الگوی ملت-دولت حرکت کند و با درهم شکستن عوامل تفرقه-افکن، موجبات وحدت و هم بستگی مسلمانان جهان را فراهم سازد.
 
4-احیای حج ابراهیمی
 
5-فرامین و احکام جهانی)اعلام روز جهانی قدس، نامه تاریخی به گورباچف ،حکم اعدام سلمان رشدی مرتد، وصیت نامه سیاسی- الهی امام خمینی(نتیجه گیری: از مجموع مباحث مطرح شده و رویکرد امام به مقوله امت و ملت چنین برمی آید که ایشان خواستار تشکیل حکومتی مبتنی بر وحدت امت اسلامی و فراتر از دایره دولت های ملی امروزی می باشد و در این راستا سیاست های جمهوری اسلامی را طوری تنظیم می نماید که فراسوی الگوی ملت-دولت حرکت کند و با درهم شکستن عوامل تفرقه-افکن، موجبات وحدت و هم بستگی مسلمانان جهان را فراهم سازد.