پرش به محتوا

اغتنام الفوائد في التنبيه علي معاني قواعد العقائد للغزالي: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - ' الدین' به 'الدین'
جز (جایگزینی متن - ' .' به '.')
جز (جایگزینی متن - ' الدین' به 'الدین')
خط ۲۹: خط ۲۹:
}}
}}


'''اغتنام الفوائد علی معانی القواعد العقائد للغزالی'''، اثر [[مالکی، احمد بن محمد|احمد بن محمد بن عیسی فاسی زروق مالکی]] (متوفی 899ق)، شرحی است بر بخش «قواعد العقائد» کتاب «[[إحياء علوم الدين|احیاء علوم الدین]]» [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]].
'''اغتنام الفوائد علی معانی القواعد العقائد للغزالی'''، اثر [[مالکی، احمد بن محمد|احمد بن محمد بن عیسی فاسی زروق مالکی]] (متوفی 899ق)، شرحی است بر بخش «قواعد العقائد» کتاب «[[إحياء علوم الدين|احیاء علومالدین]]» [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]].


==احیاء علوم الدین==
==احیاء علومالدین==
«[[إحياء علوم الدين]]»، کتابى است جامع در معارف اسلامى و عرفانى، اثر [[غزالی، محمد بن محمد|امام محمد غزالى طوسى(ح450- 505ق)]]، عالم و متفكر بزرگ اسلامى است. این اثر، تنها کتابى است كه تقریباً همه علوم مسلمانان را به‌صورت متداخل، نه به‌صورت مجزا و منفصل، دربر داشته و یک اسلام تام الاصول را به تصویر مى‌كشد که به هيچ گروه يا فرقه‌اى گرايش ندارد و در هيچ‌یک از حوزه‌هاى علوم اسلامى نيز اسير و محبوس نيست؛ با آنكه [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]]، خود در عقايد، اشعرى و در فروع، شافعى و در بينش، صوفى بوده است. این اثر، دارای چهار ربع عبادات، عادات، مهلکات و منجیات می‌باشد. ربع عبادات، درباره آداب و دقايق سنن و اسرار معانى عبادات بوده و از ده کتاب تشكيل شده است كه یکی از این کتاب‌ها، «قواعد العقايد» است<ref>ر.ک: بی‌نام، ویکی‌نور</ref>.
«[[إحياء علوم الدين]]»، کتابى است جامع در معارف اسلامى و عرفانى، اثر [[غزالی، محمد بن محمد|امام محمد غزالى طوسى(ح450- 505ق)]]، عالم و متفكر بزرگ اسلامى است. این اثر، تنها کتابى است كه تقریباً همه علوم مسلمانان را به‌صورت متداخل، نه به‌صورت مجزا و منفصل، دربر داشته و یک اسلام تام الاصول را به تصویر مى‌كشد که به هيچ گروه يا فرقه‌اى گرايش ندارد و در هيچ‌یک از حوزه‌هاى علوم اسلامى نيز اسير و محبوس نيست؛ با آنكه [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]]، خود در عقايد، اشعرى و در فروع، شافعى و در بينش، صوفى بوده است. این اثر، دارای چهار ربع عبادات، عادات، مهلکات و منجیات می‌باشد. ربع عبادات، درباره آداب و دقايق سنن و اسرار معانى عبادات بوده و از ده کتاب تشكيل شده است كه یکی از این کتاب‌ها، «قواعد العقايد» است<ref>ر.ک: بی‌نام، ویکی‌نور</ref>.


خط ۳۷: خط ۳۷:


==قواعد العقائد==
==قواعد العقائد==
این کتاب، بخشی از کتاب «[[إحياء علوم الدين|احیاء علوم الدین]]» [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] است که نگارنده آن را اعتقادنامه خویش تلقی می‌کند. [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] هر چند اشعری بود، اما در این کتاب، مسائل کلامی اشاعره را نه مرتب بیان کرده و نه یک‌دست. بیانات او گاهی آسان و گاهی دشوار است و خلاصه بیان او نابرابر و غیرمساوی و در نوسان است. او می‌گوید: رساله را برای عامه مسلمانان می‌نویسد و می‌خواهد همه در حوزه «علم معامله» باشد که مردم عامی و مسلمان معتقد با آن سر و کار دارند، ولی گاه رشته کلام از دست او به‌در می‌رود و به «علم مکاشفه» می‌پردازد و پس‌ازآن که مطالبی والا ولی درعین‌حال دشوار و دور از فهم عوام نوشت، به خود می‌آید و می‌گوید: «اینک به علم معامله برگردیم» ولی باز هم پس از چند صفحه عنان کلام و سیاق بحث را فراموش می‌کند<ref>بی‌نام، گیسوم</ref>.
این کتاب، بخشی از کتاب «[[إحياء علوم الدين|احیاء علومالدین]]» [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] است که نگارنده آن را اعتقادنامه خویش تلقی می‌کند. [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] هر چند اشعری بود، اما در این کتاب، مسائل کلامی اشاعره را نه مرتب بیان کرده و نه یک‌دست. بیانات او گاهی آسان و گاهی دشوار است و خلاصه بیان او نابرابر و غیرمساوی و در نوسان است. او می‌گوید: رساله را برای عامه مسلمانان می‌نویسد و می‌خواهد همه در حوزه «علم معامله» باشد که مردم عامی و مسلمان معتقد با آن سر و کار دارند، ولی گاه رشته کلام از دست او به‌در می‌رود و به «علم مکاشفه» می‌پردازد و پس‌ازآن که مطالبی والا ولی درعین‌حال دشوار و دور از فهم عوام نوشت، به خود می‌آید و می‌گوید: «اینک به علم معامله برگردیم» ولی باز هم پس از چند صفحه عنان کلام و سیاق بحث را فراموش می‌کند<ref>بی‌نام، گیسوم</ref>.


محقق در مقدمه، به تعریف علم کلام و تعبیر از آن به علم اصول دین، علم توحید و علم عقاید، می‌پردازد، و آن را از مهم‌ترین علوم بر‌می‌شمرد. سپس از موضوع و اهمیت اعتقادات و نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی، با استناد به آیات قرآن و سخن دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان سخن می‌راند و درنهایت یازده مورد از خصوصیات عقیده اسلامی از جمله: ربانی بودن، ثابت بودن، وسط بودن، بدون اضطراب بودن، سهل و واضح بودن و... را بازگو می‌نماید.
محقق در مقدمه، به تعریف علم کلام و تعبیر از آن به علم اصول دین، علم توحید و علم عقاید، می‌پردازد، و آن را از مهم‌ترین علوم بر‌می‌شمرد. سپس از موضوع و اهمیت اعتقادات و نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی، با استناد به آیات قرآن و سخن دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان سخن می‌راند و درنهایت یازده مورد از خصوصیات عقیده اسلامی از جمله: ربانی بودن، ثابت بودن، وسط بودن، بدون اضطراب بودن، سهل و واضح بودن و... را بازگو می‌نماید.