۱۶۱٬۸۸۶
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
{{کاربردهای دیگر| الخصائص ( | {{کاربردهای دیگر| الخصائص (ابهامزدایی)}} | ||
'''الخصائص''' تألیف [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابوالفتح عثمان]] معروف به ابن جنى (متوفى 392ق) كه در آن اصول علم نحو بر پايه اصول فقه و كلام، اصل و منشأ زبان و آواشناسى مورد بررسى قرار گرفته است. كتاب در دو جلد منتشر شده است. | '''الخصائص''' تألیف [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابوالفتح عثمان]] معروف به ابن جنى (متوفى 392ق) كه در آن اصول علم نحو بر پايه اصول فقه و كلام، اصل و منشأ زبان و آواشناسى مورد بررسى قرار گرفته است. كتاب در دو جلد منتشر شده است. | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
== گزارش محتوا== | == گزارش محتوا== | ||
بىگمان [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] آخرين فرد از سلسله قياسگرايان مكتب بصره است. آن آيين منطقى را كه سيببويه پى ريخته بود، نخست مبرّد و سپس نحويان بزرگى چون زجاج و ابن درستويه و سيرافى در قالبهاى معقول ريختند و سپس ابوعلى فارسی و [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] به آن كمال بخشيدند. پس از [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] ديگر كسى نتوانست چيزى بر ساختمان قياس در نحو بيفزايد. او كتاب الخصائص را بر اساس قياس تأليف كرده است و در ابواب مختلف آن: ادله نحو، سماع و روايت و شرايط و موارد اعتماد به آن، قياس و موارد و شرايط اعتماد به آن، تعارض قياس و سماع، تعارض بين روايات، اجماع و شرايط حجيت آن، استحسان و... را با روشهاى معمول در اصول فقه و كلام، مورد بررسى و تحقيق قرار داده و نظريات خود را در هر مورد بيان كرده است. | بىگمان [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] آخرين فرد از سلسله قياسگرايان مكتب بصره است. آن آيين منطقى را كه سيببويه پى ريخته بود، نخست مبرّد و سپس نحويان بزرگى چون زجاج و [[ابن درستویه، محمد عبدالله بن جعفر|ابن درستويه]] و سيرافى در قالبهاى معقول ريختند و سپس ابوعلى فارسی و [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] به آن كمال بخشيدند. پس از [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] ديگر كسى نتوانست چيزى بر ساختمان قياس در نحو بيفزايد. او كتاب الخصائص را بر اساس قياس تأليف كرده است و در ابواب مختلف آن: ادله نحو، سماع و روايت و شرايط و موارد اعتماد به آن، قياس و موارد و شرايط اعتماد به آن، تعارض قياس و سماع، تعارض بين روايات، اجماع و شرايط حجيت آن، استحسان و... را با روشهاى معمول در اصول فقه و كلام، مورد بررسى و تحقيق قرار داده و نظريات خود را در هر مورد بيان كرده است. | ||
[[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] در اشتقاق لغت، مبحث جديدى به نام اشتقاق اكبر مطرح كرده است كه نتايج آن تا امروز ادامه دارد و هيچ يك از علماى لغت، توفيقى بزرگتر از اين بدست نياوردهاند، غالباً ً او را مؤسس و مبدع اين مبحث مىدانند. | [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] در اشتقاق لغت، مبحث جديدى به نام اشتقاق اكبر مطرح كرده است كه نتايج آن تا امروز ادامه دارد و هيچ يك از علماى لغت، توفيقى بزرگتر از اين بدست نياوردهاند، غالباً ً او را مؤسس و مبدع اين مبحث مىدانند. | ||
[[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] نخستين كسى است كه به مبدأ و ريشه زبان نيز توجه كرده است. او مىگويد: گروهى منشأ آن را وحى مىدانند و به رأى استاد خود ابوعلى اشاره مىكند كه با استناد به آيه 31 سوره بقره '''(وَعَلَّم آدَمَ الاْسْماءَ كُلَّها)'''، خداوند را منشأ زبان دانسته است. او نظر استاد را توجيه كرده مىگويد آن رأى با نظر اكثر اهل فن كه زبان را وضعى و قراردادى مىدانند، منافى نيست، چه در تأويل آيه مىتوان گفت كه خداوند آدم را به وضع لغات قادر ساخته است. وى آنگاه به پديد آمدن لغات و اسامى اشيا مىپردازد و منشأ اجتماعى و قراردادى و نحوه پيدايى و گسترش آن را در جامعه نشان مىدهد. او پديد آمدن لغات را ناشى از اصوات موجود در طبيعت و محيط، مانند آواى باد و آب و رعد و برق و حيوانات مىداند و معتقد است كه وضع لغات تدريجى بوده است و نه در يك زمان، و گرچه گاهى دقت و زيبايىهاى زبان، او را بر آن مىدارد كه منشأ آن را وحى بداند، ولى بلافاصله برخلاف آن استدلال مىكند و در هر حال و در هر دو صورت، منشأ اجتماعى آن را مىپذيرد. | [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنى]] نخستين كسى است كه به مبدأ و ريشه زبان نيز توجه كرده است. او مىگويد: گروهى منشأ آن را وحى مىدانند و به رأى استاد خود ابوعلى اشاره مىكند كه با استناد به آيه 31 سوره بقره'''(وَعَلَّم آدَمَ الاْسْماءَ كُلَّها)'''، خداوند را منشأ زبان دانسته است. او نظر استاد را توجيه كرده مىگويد آن رأى با نظر اكثر اهل فن كه زبان را وضعى و قراردادى مىدانند، منافى نيست، چه در تأويل آيه مىتوان گفت كه خداوند آدم را به وضع لغات قادر ساخته است. وى آنگاه به پديد آمدن لغات و اسامى اشيا مىپردازد و منشأ اجتماعى و قراردادى و نحوه پيدايى و گسترش آن را در جامعه نشان مىدهد. او پديد آمدن لغات را ناشى از اصوات موجود در طبيعت و محيط، مانند آواى باد و آب و رعد و برق و حيوانات مىداند و معتقد است كه وضع لغات تدريجى بوده است و نه در يك زمان، و گرچه گاهى دقت و زيبايىهاى زبان، او را بر آن مىدارد كه منشأ آن را وحى بداند، ولى بلافاصله برخلاف آن استدلال مىكند و در هر حال و در هر دو صورت، منشأ اجتماعى آن را مىپذيرد. | ||
او در زمينه آواشناسى و علم اصوات نيز بهتر و گستردهتر از پيشينيان خود بحث كرده است و آنچه را [[خلیل بن احمد|خليل بن احمد]] در نگارش [[العين]] و [[سیبویه، عمرو بن عثمان|سيبويه]] در الكتاب آوردهاند در سرالصناعه خود گسترش داده و با توضيحات فراوان بيان كرده است. | او در زمينه آواشناسى و علم اصوات نيز بهتر و گستردهتر از پيشينيان خود بحث كرده است و آنچه را [[خلیل بن احمد|خليل بن احمد]] در نگارش [[العين]] و [[سیبویه، عمرو بن عثمان|سيبويه]] در الكتاب آوردهاند در سرالصناعه خود گسترش داده و با توضيحات فراوان بيان كرده است. | ||