۴۲۵٬۲۲۵
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
}} | }} | ||
'''دستور الجمهور في مناقب سلطان العارفين ابويزيد طيفور''' تألیف احمد بن حسین بن شیخ خرقانی(قرن هشتم) به کوشش محمدتقی دانشپژوه و ایرج افشار، متنی عرفانی در | '''دستور الجمهور في مناقب سلطان العارفين ابويزيد طيفور''' تألیف احمد بن حسین بن شیخ خرقانی(قرن هشتم) به کوشش محمدتقی دانشپژوه و ایرج افشار، متنی عرفانی است بهجایمانده از قرن هشتم هجری که در روزگار ایلخانان مغول نگاشته شده و در شرح حال بایزید بسطامی، عارف نامدار ایرانی نگاشته شده است. | ||
این کتاب حدود سالهای 700 تا 730 (شاید بیشتر) به قلم «احمد بن الحسین بن الشیخ الخرقانی» | این کتاب متنی عرفانی در مقامات بایزید بسطامی(161-234ق) حدود سالهای 700 تا 730 (شاید بیشتر) به قلم «احمد بن الحسین بن الشیخ الخرقانی»<ref>ر.ک: متن کتاب، ص3</ref>، به نام یکی از احفاد بایزید که نامش شرفالدین محمد و شیخ الاسلام اعظم عنوانش بود و در عهد خود صاحب «سجاده بایزیدی» و مورد احترام خاص اولجایتوخان (703-716) بود تألیف شده. بعد از تصنیف این کتاب بود که صفیالله فرزند شیخ الاسلام مذکور متولد شده است. به هر حال چون ذکر سال 730 درآن آمده است پس تألیف در زمان سلطان ابوسعید بهادر (716-736ق) به پایان میرسد.<ref>ر.ک: گزارش، صسی</ref> | ||
مؤلف | مؤلف انگیزه خود را برای تألیف کتاب پراکنده بودن سخنان بایزید در جهان میداند.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص2</ref> و مینویسد که به قصد استفاده گستردهتر خوانندگان، کتاب خود را به زبان فارسی نگاشته است.<ref>ر.ک: همان، ص4</ref> | ||
این | این اثر از آنجا که دربردارنده برخی نکات و فواید ادبی و عارفانه است، ارزش و اهمیت بسیاری دارد. | ||
#اطلاعات تاریخی از جمله درباهر دیدار طغرل سلجوقی با فقیه محمد بویزیدان. و ارادت اولیجایتو به خاندان بایزید و پدر خواندن شرفالدین محمد و برادر خواندن رضیالدین فضلالله و ایجاد ساختمانهایی در روضه بایزید آنچنان که پیشازاین آورده شد. دیگر از این قبیل وقایع تاریخی اشاره است به عصیان هرقوطاق(ص380) که قضیه آن از جمله در روضة الصفا مضبوط است. | #اطلاعات تاریخی از جمله درباهر دیدار طغرل سلجوقی با فقیه محمد بویزیدان. و ارادت اولیجایتو به خاندان بایزید و پدر خواندن شرفالدین محمد و برادر خواندن رضیالدین فضلالله و ایجاد ساختمانهایی در روضه بایزید آنچنان که پیشازاین آورده شد. دیگر از این قبیل وقایع تاریخی اشاره است به عصیان هرقوطاق(ص380) که قضیه آن از جمله در روضة الصفا مضبوط است. | ||
#ضبط اقوال و کلمات بایزید و خرقانی و بعضی از معاشران و معاصران ابویزید مانند موسی خادم و جمعی از متصوفان مهم دیگر و حفظ کردن آنها از پراکندگی | #ضبط اقوال و کلمات بایزید و خرقانی و بعضی از معاشران و معاصران ابویزید مانند موسی خادم و جمعی از متصوفان مهم دیگر و حفظ کردن آنها از پراکندگی | ||
#جغرافیای تاریخی ناحیه بسطام که ولایت قومش قدیم از آنجا آغاز میشد و به سوی غرب دامنه میگرفت. بازماندن چند نام از آبادیهای پیشینه که امروز نامی دیگر دارند. همچنین است وضع بافت و ترکیب شهری بسطام و موقع استقرار بعضی از امکنه آن که از نظر باستان شناختی اهمیت دارد. | #جغرافیای تاریخی ناحیه بسطام که ولایت قومش قدیم از آنجا آغاز میشد و به سوی غرب دامنه میگرفت. بازماندن چند نام از آبادیهای پیشینه که امروز نامی دیگر دارند. همچنین است وضع بافت و ترکیب شهری بسطام و موقع استقرار بعضی از امکنه آن که از نظر باستان شناختی اهمیت دارد. | ||
#ضبط عدهای از عبارات و کلمات گویشی که در منطقه قومش از قرن چهارم تا عصر مؤلف کاربرد داشته و برای مردم قرن هشتم مفهوم بوده است. | #ضبط عدهای از عبارات و کلمات گویشی که در منطقه قومش از قرن چهارم تا عصر مؤلف کاربرد داشته و برای مردم قرن هشتم مفهوم بوده است. | ||
#جنبههای اجتماعی ناقدانه که گاهی در کلمات خفتهاند. مانند: | #جنبههای اجتماعی ناقدانه که گاهی در کلمات خفتهاند. مانند: زاهدگونه، قراءگونه و حتی قراآن. | ||
#ضبط مقادیری از اشعار لطیف یا مناسب از سرودههای سنایی تا سعدی که نگاهی به فهرست آنها در پایان گویای چگونگی آنها است. | #ضبط مقادیری از اشعار لطیف یا مناسب از سرودههای سنایی تا سعدی که نگاهی به فهرست آنها در پایان گویای چگونگی آنها است. | ||
#وجود بعضی واژههای فارسی کم استعمال مانند: دستاندوخت (پسانداز | #وجود بعضی واژههای فارسی کم استعمال مانند: دستاندوخت (پسانداز). | ||
#نشانههایی از وضع اجتماعی زمانه از جمله مخالفت حاکم عرب بسطام با اینکه پسرش چرا با سروشان مجوس همنشینی پیدا کرده بود. | #نشانههایی از وضع اجتماعی زمانه از جمله مخالفت حاکم عرب بسطام با اینکه پسرش چرا با سروشان مجوس همنشینی پیدا کرده بود.<ref>ر.ک: مقدمه، ص37-38</ref> | ||
این کتاب از سه مقدمه و هفت باب و یک خاتمه بخشبندی شده است. | |||
در سه مقدمه اول کتاب به 1)ولادت <ref>ر.ک: متن کتاب، ص7</ref> | |||
2)زن و فرزند <ref>ر.ک: متن کتاب، ص15</ref> | |||
3)عالم بودن او میپردازد.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص15</ref> | |||
ابواب کتاب عبارتند از : 1)مادر و پدر و اجداد و برادران <ref>ر.ک: متن کتاب، ص53</ref> | |||
2)استادان و بزرگان و ارادتورزان <ref>ر.ک: متن کتاب، ص67</ref> | |||
3)کلمات و کرامات و حالات <ref>ر.ک: متن کتاب، ص135</ref> | |||
4)کلمات مخصوص <ref>ر.ک: متن کتاب، ص249</ref> | |||
5)معراج باطنی <ref>ر.ک: متن کتاب، ص301</ref> | |||
6)سجادهنشینان او<ref>ر.ک: متن کتاب، ص331</ref> | |||
7)سایر اولاد و احفاد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص341</ref> | |||
در پایان کتاب خاتمهای ذکر شده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص381</ref>، | |||
درباره روش ترکیب کتاب، مؤلف در اواخر متن تصریح کرده است بر اینکه : «این ضعیف نیز این کتاب را از آیات قرآن و احادیث سرور رسولان و کلمات سلطان بایزید قدوه موحدان جهان جمع کرد.» <ref>ر.ک: متن کتاب، ص391</ref> | |||
==پانويس == | |||
<references /> | |||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
خط ۶۸: | خط ۷۹: | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:مقالات خرداد 01 باقی زاده]] | [[رده:مقالات خرداد 01 باقی زاده]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی نشده1]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]] | [[رده:مقالات بازبینی نشده2]] |
ویرایش