۴۲۵٬۲۲۵
ویرایش
اغتنام الفوائد في التنبيه علي معاني قواعد العقائد للغزالي: تفاوت میان نسخهها
اغتنام الفوائد في التنبيه علي معاني قواعد العقائد للغزالي (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۹ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۲۵
، ۹ فوریهٔ ۲۰۲۲بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==احیاء علوم الدین== | ==احیاء علوم الدین== | ||
«[[إحياء علوم الدين]]»، کتابى است جامع در معارف اسلامى و عرفانى، اثر [[غزالی، | «[[إحياء علوم الدين]]»، کتابى است جامع در معارف اسلامى و عرفانى، اثر [[غزالی، محمد بن محمد|امام محمد غزالى طوسى]] (450 - 505)، عالم و متفكر بزرگ اسلامى است. این اثر، تنها کتابى است كه تقریباً همه علوم مسلمانان را بهصورت متداخل، نه بهصورت مجزا و منفصل، دربر داشته و یک اسلام تام الاصول را به تصویر مىكشد که به هيچ گروه يا فرقهاى گرايش ندارد و در هيچیک از حوزههاى علوم اسلامى نيز اسير و محبوس نيست؛ با آنكه [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]]، خود در عقايد، اشعرى و در فروع، شافعى و در بينش، صوفى بوده است. این اثر، دارای چهار ربع عبادات، عادات، مهلکات و منجیات میباشد. ربع عبادات، درباره آداب و دقايق سنن و اسرار معانى عبادات بوده و از ده کتاب تشكيل شده است كه یکی از این کتابها، «قواعد العقايد» است<ref>ر.ک: بینام، ویکینور</ref>. | ||
برخی از بخشهای کتاب احیاء به نامهای «قواعد العقائد» و «الرسالة القدسیة المسماة بقواعد العقائد»، بهطور مستقل چاپ شده است و شرحهایی بر آنها نوشته شده است<ref>بدوی، عبدالرحمن، ص89-92 و307-308</ref> و <ref>شمسالدین، احمد، ص29</ref>. «اغتنام الفوائد علی معانی القواعد العقائد للغزالی» یکی از آنهاست. | برخی از بخشهای کتاب احیاء به نامهای «قواعد العقائد» و «الرسالة القدسیة المسماة بقواعد العقائد»، بهطور مستقل چاپ شده است و شرحهایی بر آنها نوشته شده است<ref>بدوی، عبدالرحمن، ص89-92 و307-308</ref> و <ref>شمسالدین، احمد، ص29</ref>. «اغتنام الفوائد علی معانی القواعد العقائد للغزالی» یکی از آنهاست. | ||
==قواعد العقائد== | ==قواعد العقائد== | ||
این کتاب، بخشی از کتاب «[[إحياء علوم الدين|احیاء علوم الدین]]» غزالی است که نگارنده آن را اعتقادنامه خویش تلقی میکند. غزالی هر چند اشعری بود، اما در این کتاب، مسائل کلامی اشاعره را نه مرتب بیان کرده و نه یکدست. بیانات او گاهی آسان و گاهی دشوار است و خلاصه بیان او نابرابر و غیرمساوی و در نوسان است. او میگوید: رساله را برای عامه مسلمانان مینویسد و میخواهد همه در حوزه «علم معامله» باشد که مردم عامی و مسلمان معتقد با آن سر و کار دارند، ولی گاه رشته کلام از دست او بهدر میرود و به «علم مکاشفه» میپردازد و پسازآن که مطالبی والا ولی درعینحال دشوار و دور از فهم عوام نوشت، به خود میآید و میگوید: «اینک به علم معامله برگردیم» ولی باز هم پس از چند صفحه عنان کلام و سیاق بحث را فراموش میکند<ref>بینام، گیسوم</ref>. | این کتاب، بخشی از کتاب «[[إحياء علوم الدين|احیاء علوم الدین]]» [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] است که نگارنده آن را اعتقادنامه خویش تلقی میکند. [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] هر چند اشعری بود، اما در این کتاب، مسائل کلامی اشاعره را نه مرتب بیان کرده و نه یکدست. بیانات او گاهی آسان و گاهی دشوار است و خلاصه بیان او نابرابر و غیرمساوی و در نوسان است. او میگوید: رساله را برای عامه مسلمانان مینویسد و میخواهد همه در حوزه «علم معامله» باشد که مردم عامی و مسلمان معتقد با آن سر و کار دارند، ولی گاه رشته کلام از دست او بهدر میرود و به «علم مکاشفه» میپردازد و پسازآن که مطالبی والا ولی درعینحال دشوار و دور از فهم عوام نوشت، به خود میآید و میگوید: «اینک به علم معامله برگردیم» ولی باز هم پس از چند صفحه عنان کلام و سیاق بحث را فراموش میکند<ref>بینام، گیسوم</ref>. | ||
محقق در مقدمه، به تعریف علم کلام و تعبیر از آن به علم اصول دین، علم توحید و علم عقاید، میپردازد، و آن را از مهمترین علوم برمیشمرد. سپس از موضوع و اهمیت اعتقادات و نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی، با استناد به آیات قرآن و سخن دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان سخن میراند و درنهایت یازده مورد از خصوصیات عقیده اسلامی از جمله: ربانی بودن، ثابت بودن، وسط بودن، بدون اضطراب بودن، سهل و واضح بودن و... را بازگو مینماید. | محقق در مقدمه، به تعریف علم کلام و تعبیر از آن به علم اصول دین، علم توحید و علم عقاید، میپردازد، و آن را از مهمترین علوم برمیشمرد. سپس از موضوع و اهمیت اعتقادات و نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی، با استناد به آیات قرآن و سخن دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان سخن میراند و درنهایت یازده مورد از خصوصیات عقیده اسلامی از جمله: ربانی بودن، ثابت بودن، وسط بودن، بدون اضطراب بودن، سهل و واضح بودن و... را بازگو مینماید. | ||
==شرح== | ==شرح== | ||
حجم متن «قواعد العقائد» غزالی که در انتهای کتاب آمده است، هفت صفحه بوده و شارح طی دویست صفحه به شرح آن میپردازد، بنابراین میتوان این اثر را یک شرح مفصل نامید. شارح، حدود صدوبیست صفحه از کتابش را به شرح و بسط صفات الهی اختصاص داده است. | حجم متن «قواعد العقائد» [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] که در انتهای کتاب آمده است، هفت صفحه بوده و شارح طی دویست صفحه به شرح آن میپردازد، بنابراین میتوان این اثر را یک شرح مفصل نامید. شارح، حدود صدوبیست صفحه از کتابش را به شرح و بسط صفات الهی اختصاص داده است. | ||
شیوه شرح کتاب، بهصورت مزجی میباشد؛ بدینصورت که متن اصلی، در داخل پرانتز قرار گرفته و توضیحات و شرح شارح، در ادامه و لابلای متن اصلی، آمده است. | شیوه شرح کتاب، بهصورت مزجی میباشد؛ بدینصورت که متن اصلی، در داخل پرانتز قرار گرفته و توضیحات و شرح شارح، در ادامه و لابلای متن اصلی، آمده است. | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
==وضعیت کتاب== | ==وضعیت کتاب== | ||
این شرح با تحقیق و تصحیح شریف | این شرح با تحقیق و تصحیح [[مرسی، شریف|شریف مرسی]]، به چاپ رسیده است که از جمله اقدامات تحقیقی وی، عبارتند از تهیه فهرست مطالب در انتهای کتاب و تنظیم پاورقیها که در آنها، علاوه بر ذکر منابع<ref>ر.ک: پاورقی، ص9</ref>، به توضیح و تشریح برخی از کلمات و عبارات متن، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص37</ref>. متن قواعد [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] در انتهای کتاب آمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص230</ref>. | ||
==پانویس == | ==پانویس == | ||