۱۵۳٬۶۳۳
ویرایش
آملی، سید حیدر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'الـمقدمات من کتاب نص النصوص فی شرح فصوص الحکم' به 'المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید حیدر آملی | |||
| تصویر = NUR02800.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = رکنالدین سید حیدر بن علی بن حیدر | ||
| | | نامهای دیگر = عبیدی حسینی آملی، حیدر بن علی؛ علوی حسینی آملی، حیدر بن علی؛ میر حیدر آملی؛ سید حیدر آملی | ||
| | | لقب = رکنالدین | ||
| تخلص = | |||
| نسب = با ۲۴ واسطه به امام سجاد(ع) میرسد | |||
| نام پدر = علی | |||
| ولادت = ۷۲۰ق / ۱۳۲۰م | |||
| محل تولد = آمل | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| | | محل زندگی = آمل، اصفهان، نجف | ||
|نام | | رحلت = پس از ۷۸۷ق / ۱۳۸۰م | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = نامشخص (احتمالاً حله) | ||
| | | طول عمر = | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = تشیع | ||
| | | پیشه = مفسر، محدث، فقیه، متکلم، عارف | ||
| | | درجه علمی = | ||
| | | دانشگاه = | ||
|اساتید | | علایق پژوهشی = عرفان، تفسیر، حدیث، فقه، کلام | ||
| | | منصب = | ||
| | | پس از = | ||
| | | پیش از = | ||
| | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | پدرش | [[فخرالمحققین، محمد بن حسن|فخرالمحققین حلی]] | نصیرالدین کاشانی حلّی | شیخ نورالدین طهرانی اصفهانی | عبدالرحمن بن احمد قدسی}} | ||
| مشایخ = | |||
[[انوار الحقیقة و اطوار الطریق و اسرار الشریعة]] | | معاصرین = | ||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم في تأویل کتاب الله العزیز المحکم]] | [[نص النصوص في شرح الفصوص لمحييالدين ابن عربي]] | [[جامع الأسرار و منبع الأنوار]] | [[انوار الحقیقة و اطوار الطریق و اسرار الشریعة]] | [[المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم]]}} | |||
[[المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم]] | | سبک نوشتاری = | ||
| | | وبگاه = | ||
| | | امضا = | ||
| | | کد مؤلف = AUTHORCODE02800AUTHORCODE | ||
|} | }} | ||
{{کاربردهای دیگر|آملی، حیدر بن علی (ابهامزدایی)}} | |||
با [[بهاءالدین حيدر بن على بن حیدر قاشی]] اشتباه نشود. | با [[بهاءالدین حيدر بن على بن حیدر قاشی]] اشتباه نشود. | ||
'''رکنالدین سید حیدر بن علی بن حیدر''' (۷۲۰- پس از ۷۸۷ق) مفسر، محدث، فقیه، متکلم و عارف بزرگ شیعه در قرن هشتم هجری. وی از سادات علوی آمل بود و با ۲۴ واسطه به [[امام سجاد علیهالسلام|امام سجاد(ع)]] میرسید. استادش فخرالمحققین به او لقب «زینالعابدین ثانی» داد. در سال ۷۲۰ق در آمل متولد شد. از کودکی نزد پدر به تحصیل علوم دینی مشغول شد و مدت بیست سال با مسافرت به شهرهای استرآباد، خراسان و اصفهان به فراگیری علوم پرداخت. پس از بازگشت به آمل، مدتی در خدمت سلطان فخرالدوله باوندی به وزارت و ارشاد او مشغول بود، اما به زودی از دنیا کناره گرفت و راهی عتبات عالیات شد. در مسیر، در اصفهان شیفته عارف بزرگ شیخ نورالدین طهرانی اصفهانی شد و به دست او خرقه پوشید. سپس به زیارت عتبات و حج رفت و سرانجام در نجف اشرف رحل اقامت افکند. در نجف نزد [[فخرالمحققین، محمد بن حسن|فخرالمحققین حلی]] (فرزند [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلی]]) کتابهای جوامع الجامع، شرائع الإسلام، مناهج الیقین، تهذیب الأحکام و نهجالبلاغه را قرائت کرد و نزد عبدالرحمن بن احمد قدسی، کتابهای منازل السائرین و فصوص الحکم را آموخت. به تدریج به مقام جامعیت در علوم منقول و معقول رسید و مهمترین آثار خود را تألیف کرد. از جمله آثار متعدد او میتوان به «تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم»، «[[نص النصوص في شرح الفصوص لمحييالدين ابن عربي|نص النصوص فی شرح فصوص الحکم]]»، «جامع الأسرار و منبع الأنوار»، «انوار الحقیقة و اطوار الطریق و اسرار الشریعة»، «المقدمات من کتاب نص النصوص»، «الأرکان فی فروع شرائع أهل الإیمان»، «أسرار الشریعة»، «جامع الحقایق»، «کنز الکنوز و کشف الرموز» و «المعاد فی رجوع العباد» اشاره کرد. تاریخ و مکان دقیق وفات و دفن او مشخص نیست. آخرین اثر او رساله «العلوم العالیه» در سال ۷۸۷ق نوشته شده و پس از آن اثری از او یافت نشده است. احتمال دارد در حله مدفون باشد. | |||
'''رکنالدین سید حیدر بن علی بن حیدر''' (۷۲۰- | |||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
در سال 720، در خانوادهاى از سادات علوى شهر آمل، نوزادى متولّد شد که نام «حیدر» را بر او نهادند، تا از همان کودکى با عشق مولایش پرورش یابد و بعدها نیز آستان مقدس آن حضرت را محلّ خلوت ریاضت و عبادت خود قرار دهد و پیوسته از محضر آن امام همام کسب فیض کند. | در سال 720، در خانوادهاى از سادات علوى شهر آمل، نوزادى متولّد شد که نام «حیدر» را بر او نهادند، تا از همان کودکى با عشق مولایش پرورش یابد و بعدها نیز آستان مقدس آن حضرت را محلّ خلوت ریاضت و عبادت خود قرار دهد و پیوسته از محضر آن امام همام کسب فیض کند. | ||
نسب سید حیدر آملى با بیستوچهار واسطه به امام سجاد(ع) | |||
نسب سید حیدر آملى با بیستوچهار واسطه به [[امام سجاد علیهالسلام|امام سجاد(ع)]] میرسد. ازاینرو، وى پیوسته به خود میبالید و تمام لحظات عمر شریفش را در راه آموختن معارف اجداد طاهرینش صرف نمود. این دلدادگى به ائمه معصومین(ع)، چنان بود که استاد عالىقدرش، فخرالمحقّقین، او را «زینالعابدین ثانى» لقب داد. | |||
==موقعیت آمل در زمان سید== | ==موقعیت آمل در زمان سید== | ||
مردم این سرزمین در طول تاریخ، مدافع | مردم این سرزمین در طول تاریخ، مدافع اهلبیت پیامبر(ص) و از شیعیان راستین بودهاند و هیچگاه تسلیم امویان و عبّاسیان نشدند. ساکنان آمل از دیرباز با شور و شوق خاصّى، علاقه خود را به امامان شیعه و فرزندان آنها نشان دادهاند. آنان در سال 250 با «حسن بن زید» بیعت نموده و به یارى او «دولت علوى» را در این شهر تأسیس کردند. | ||
در سدههاى بعد نیز حامی و دوستدار حکومتهاى شیعى چون زیدیان، آل بویه و مرعشیان بودند و همدوش دیلمیان برضدّ حکومتهاى ظالم به مبارزه پرداختند. | |||
در | آمل در زمان سید حیدر، به دست پادشاهان سلسله باوندیان اداره میشد که عدهاى از این پادشاهان به دلیل عدالت گسترىاشان، مورد توجّه سید حیدر بودند و سید حیدر چند سالى نیز در دربار یکى از آنها بود و به ارشاد وى میپرداخت. | ||
آمل در زمان سید حیدر، به دست پادشاهان سلسله باوندیان اداره | |||
==تحصیلات همراه با هجرت== | ==تحصیلات همراه با هجرت== | ||
عشق | عشق وصف ناپذیر عارف وارسته سید حیدر آملى به دانش اجداد طاهرینش، او را بر آن داشت تا از کودکى در محضر پدر، به تحصیل علوم دینى مشغول شود. | ||
وى مدت بیست سال بدون وقفه با مسافرت به شهرهاى متعدّد ایران (استرآباد، خراسان و اصفهان) به فراگیرى علوم پرداخت، | وى مدت بیست سال بدون وقفه با مسافرت به شهرهاى متعدّد ایران (استرآباد، خراسان و اصفهان) به فراگیرى علوم پرداخت، به طورىکه خود در این باره مینویسد: | ||
«من از اوایل جوانى - بلکه از کودکى تا امروز که ایام کهولت را | «من از اوایل جوانى - بلکه از کودکى تا امروز که ایام کهولت را میگذرانم - با توجه به عنایات الهى و توفیقات او، همواره در تحصیل عقاید اجداد طاهرین - که همان ائمه معصومین(ع) هستند - کوشا بودهام و به شناخت راه و روش آنها و عقاید و معارف آنها - چه به حسب ظاهر که مخصوص شیعه امامیه است و چه به حسب باطن که روش طایفه صوفیه است - پرداختهام و همواره در راه موافقت این دو روش و جمع و اتحاد آن کوشش داشتهام، تا به مقام استقامت رسیدهام؛ درحالىکه این قول اهل یقین بر زبانم جارى بوده است: | ||
«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كنَّا لِنَهْتَدِي لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ» (اعراف: 43)». | «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كنَّا لِنَهْتَدِي لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ» (اعراف: 43)». | ||
وى بعد از گذشت اوّلین دوره مسافرتهاى علمی، به زادگاهش آمل برگشت و چند سالى در خدمت سلطان فخرالدوله، به راهنمایى و ارشاد او مشغول شد و نزد او به وزارت رسید. در این زمان گرچه سید از مواهب زندگى مادّى و معنوى برخوردار بود، امّا ازآنجاکه افرادى چون او با آن مناعت طبع و روح بلند، هیچگاه تن به تعلّقات پست دنیوى نمیدهند، خیلى زود به پوچى و فساد این موقعیت پى برد و این بار از سر آگاهى بیشتر و با تجارب گرانقدرتر، دنیا را ترک گفت و در سایه توجّهات الهى متوجّه شد که براى تکمیل دانش معنوىاش باید دل از وطن مألوف برکند و دست به هجرت الى اللّه بزند. او خود در مورد این دوران مینویسد: | |||
«دیدم از حق و حقیقت منحرف شدهام، پس پنهانى با خداوند به مناجات پرداختم و رهایى از آن را خواستار شدم و میل و شوق به ترک دنیا و کنارهگیرى از آن، در درونم حاصل شد؛ فهمیدم رهایى از دنیا با همراهى و مصاحبت با پادشاهان و یاران و دوستان و ماندن در وطن مألوف میسّر نمیگردد». | |||
این تحوّل روحى سبب گردید تا مالومنال دنیا و زن و فرزند و اقوام را رها کند و به زیارت عتبات عالیات عراق و خانه خدا، بشتابد. در سر راه، از اصفهان - که در گذشته مدتى در آنجا اقامت داشته - میگذرد، ولى این بار جز به دیدار عارفان کامل نمیرود و گویا آنچه را قبلا در این شهر و شهرهاى دیگر ایران فراگرفته، کنار میگذارد و به عرفان روى میآورد و در همه جا با اهل فتوّت پیمان مودّت میبندد. در این زمان، در اصفهان شیفته عارف بزرگ شیخ نورالدین طهرانى اصفهانی میگردد و به دست او خرقه میپوشد و این عارف سوختهجان ذکر را به او تلقین میکند. | |||
گرچه قصد مجاورت داشته است، اما وضعیت مزاجى به او این اجازه را | پس از یک ماه درنگ در نزد شیخ نورالدین و آموختن معارف زیادى در محضر وی، عطش او نسبت به استفاضه و توسّل و توجه به مشاهد شریفه ائمه معصوم(ع) شدّت و فزونى مییابد؛ لذا به زیارت این قبور شریف میشتابد و سپس حج انجام داده و به شوق دیدار مرقد شریف نبىّ اکرم(ص) و ائمه بقیع، راهى مدینه منوّره میشود. | ||
گرچه قصد مجاورت داشته است، اما وضعیت مزاجى به او این اجازه را نمیدهد و دوباره به نجف اشرف برمیگردد و در آنجا رحل اقامت میافکند، تا این بار همراه با امدادهاى اولیای الهى در محضر عالمان بزرگى چون فخرالمحقّقین (فرزند علّامه حلّى)، به خوشهچینى مشغول شود. | |||
سید حیدر آملى، نزد فخرالمحقّقین کتابهاى: «جوامع الجامع في تفسير القرآن»، تألیف شیخ | سید حیدر آملى، نزد [[فخرالمحققین، محمد بن حسن|فخرالمحقّقین]] کتابهاى: «جوامع الجامع في تفسير القرآن»، تألیف [[طبرسی، فضل بن حسن|شیخ طبرسى]]، «شرائع الإسلام» محقق حلی، «مناهج اليقين» علّامه حلّى، «تهذيب الأحكام» شیخ طوسى و «نهجالبلاغه» و شرح آن از میثم بن على بحرانى را میخواند؛ بهگونهاى که استادش در اجازهاى که براى او نوشته، گواهى میدهد که: «این کتب را بهتمام و کامل و در اوج مرتبه تحقیق نزد من قرائت کرده است». | ||
به این ترتیب، سید حیدر آملى، جامع علوم منقول و معقول | همچنین در محضر عارف کامل عبدالرحمن بن احمد قدسى، به خواندن کتابهاى: «منازل السائرين» و «فصوص الحكم» و شروح آن میپردازد. | ||
به این ترتیب، سید حیدر آملى، جامع علوم منقول و معقول میگردد و در سایه توجهات و عنایات حق تعالى و آستانه مقدس ائمه معصوم(ع)، اکثر کتب عرفانى و رموز و اسرار آن برایش کشف شده و بر آنها شروح و حواشى مینویسد. وى در این زمان، به نوشتن مهمترین آثارش، یعنى تفسیر «محيط الأعظم» و «نص النصوص» توفیق مییابد. | |||
==اساتید== | ==اساتید== | ||
| خط ۸۶: | خط ۸۳: | ||
#عبدالرحمن بن احمد قدسى؛ | #عبدالرحمن بن احمد قدسى؛ | ||
#صدرالدین ترکه اصفهانى؛ | #صدرالدین ترکه اصفهانى؛ | ||
#حسن بن | #حسن بن حمزههاشمی. | ||
== | ==وفات== | ||
زمان و مکان ارتحال و محل دفن ایشان دقیقاً مشخص نیست، و اقوال در تذکرهها مختلف است. مرحوم مدرس تبریزی معتقد است که علامه سید حیدر(ره) رساله «العلوم العالیه» را در سال 787 به پایان رسانده است. و این نظریه با دیگر تذکرهها هماهنگی دارد. هانری کربن نیز در مقدمه جامع الاسرار میگوید: پس از سال 787ق اثری از حیدر آملی در این جهان نمییابیم. | |||
مکان دفن این عارف بزرگوار هم مشخص نیست، جنب مسجد امام حسن عسکری(ع) واقع در شهرستان آمل، قبری به نام حیدر آملی مشهور است که انتساب آن به ایشان محل تردید است، زیرا عارف همنام ایشان دو تن دیگر هم بودند که ممکن است به آنها منسوب باشد. آیتالله حسن زاده آملی(ره) در مصاحبه با فصلنامه بینات محل دفن ایشان را شهر حله میداند. | |||
==آثار== | |||
آثار عمده او عبارت است از: | آثار عمده او عبارت است از: | ||
# الأركان في فروع شرائع أهل الإيمان؛ | # الأركان في فروع شرائع أهل الإيمان؛ | ||
# أسرار الشريعة و أطوار الطريقة و أنوار الحقيقة؛ | # أسرار الشريعة و أطوار الطريقة و أنوار الحقيقة؛ | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۷: | ||
# نص النّصوص (كتابى است مفصل در شرح فصوص الحكم [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]]). | # نص النّصوص (كتابى است مفصل در شرح فصوص الحكم [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]]). | ||
== | ==منابع مقاله== | ||
ر.ک: منصوری لاریجانی، اسماعیل، مسافری غریب: شرح احوال و آثار علامه سید حیدر آملی و بررسی موضوع ولایت و آثارش، مؤسسه انتشارات امير کبير، شرکت چاپ و نشر بين الملل،چاپ اول، 1381. | |||
{{سید حیدر آملی}} | |||
ر.ک: منصوری لاریجانی، اسماعیل، مسافری غریب: شرح احوال و آثار علامه سید حیدر آملی و بررسی موضوع ولایت و آثارش، مؤسسه انتشارات امير کبير، شرکت چاپ و نشر بين الملل،چاپ اول، 1381. | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
[[المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم]] | |||
[[ | [[جامع الأسرار و منبع الأنوار]] | ||
[[ | [[انوار الحقیقة و اطوار الطریق و اسرار الشریعة]] | ||
[[ | [[تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم في تأویل کتاب الله العزیز المحکم]] | ||
[[ | [[المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم]] | ||
[[ | [[رساله نقد النقود في معرفة الوجود]] | ||
[[تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم في تأویل کتاب الله العزیز المحکم]] | |||
[[تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم في تأویل کتاب الله العزیز المحکم]] | |||
[[نص النصوص في شرح الفصوص لمحييالدين ابن عربي]] | [[نص النصوص في شرح الفصوص لمحييالدين ابن عربي]] | ||
| خط ۱۵۱: | خط ۱۴۲: | ||
[[مسافری غریب]] | [[مسافری غریب]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | |||
[[رده:زندگینامه]] | |||