پرش به محتوا

حلی، جعفر بن حسن: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۷۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۹: خط ۲۹:
|-
|-
|اساتید
|اساتید
| data-type="authorTeachers" |پدرش شمس‌الدين حسن حلى، سيد مجدالدين على بن حسن عريضى، ابوحامد نجم الإسلام محمد حلبى، ابن نما حلى
| data-type="authorTeachers" |پدرش شمس‌الدین حسن حلى، سید مجدالدین على بن حسن عریضى، ابوحامد نجم الإسلام محمد حلبى، ابن نما حلى
|-
|-
|برخی آثار
|برخی آثار
خط ۳۹: خط ۳۹:
[[شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام]]
[[شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام]]


[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام (محشی حسینی شیرازی)]]
[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام (محشی حسینی شیرازی)|شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام (محشی حسینی شیرازی)]]


[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام (شرح حسینی)]]
[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام (شرح حسینی)|شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام (شرح حسینی)]]


[[غایة المرام في شرح شرائع الإسلام]]
[[غایة المرام في شرح شرائع الإسلام|غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام]]


[[كتاب الحج (جوادی آملی)]]
[[كتاب الحج (جوادی آملی)|کتاب الحج (جوادی آملی)]]


[[المختصر النافع في فقه الإمامیة]]
[[المختصر النافع في فقه الإمامیة|المختصر النافع فی فقه الإمامیة]]


[[مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام]]
[[مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام]]
خط ۶۳: خط ۶۳:




'''شيخ نجم‌الدين جعفر بن الحسن بن يحيى بن سعيد هذلي حلي''' (۶۰۲-۶۷۶ق)، معروف به '''محقق حلى،''' فقیه، اصولی، شاعر شیعه، «''[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام (تحقیق بقال)|شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام]]''»، مشهورترين تأليف محقق حلی و شايد مشهورترين كتاب فقه شيعه است.
'''شیخ نجم‌الدین جعفر بن حسن بن یحیى بن سعید هذلی حلی''' (۶۰۲-۶۷۶ق)، معروف به '''محقق حلى،''' فقیه، اصولی، شاعر شیعه، «''[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام (تحقیق بقال)|شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام]]''»، مشهورترین تألیف محقق حلی و شاید مشهورترین کتاب فقه شیعه است.


== ولادت ==
== ولادت ==
در سال 602 هجرى قمرى در شهر تاريخى حله قدم به عرصۀ وجود گذارد.
در سال 602 هجرى قمرى در شهر تاریخى حله قدم به عرصۀ وجود گذارد.


او يكى از بزرگترين و نامورترين فقيهان عصر خويش است و داراى عظمت و اعتبار خاص در ميان مجتهدان مى‌باشد، به حدى كه وقتى كلمۀ «محقق» را بدون قرينه و نشانه‌اى در ميان فقها ذكر مى‌كنند، شخصيت تحقيقى و علمى ايشان مورد نظر است.
او یکى از بزرگترین و نامورترین فقیهان عصر خویش است و داراى عظمت و اعتبار خاص در میان مجتهدان مى‌باشد، به حدى که وقتى کلمۀ «محقق» را بدون قرینه و نشانه‌اى در میان فقها ذکر مى‌کنند، شخصیت تحقیقى و علمى ایشان مورد نظر است.


==تحصيلات==
==تحصیلات==


محقق حلى از همان سنين كودكى به تحصيل مقدمات علوم متداول عصر خويش پرداخت. او ادبيات عرب را كه زبان مادريش بود به خوبى فرا گرفت. هيئت و رياضيات و منطق و كلام را به مقدار لازم آموخت و در تمام اين رشته‌ها با توجه به هوش سرشار خود تبحر كامل يافت.
محقق حلى از همان سنین کودکى به تحصیل مقدمات علوم متداول عصر خویش پرداخت. او ادبیات عرب را که زبان مادریش بود به خوبى فرا گرفت. هیئت و ریاضیات و منطق و کلام را به مقدار لازم آموخت و در تمام این رشته‌ها با توجه به هوش سرشار خود تبحر کامل یافت.


وى آنگاه فقه و اصول را پيش پدرش حسن بن يحيى آموخت و از محضر فقهاى مشهور حله، مانند ابن نما و سيد فخار موسوى - شاگرد ابن إدريس حلى - بهره برد.
وى آنگاه فقه و اصول را پیش پدرش حسن بن یحیى آموخت و از محضر فقهاى مشهور حله، مانند ابن نما و سید فخار موسوى - شاگرد ابن إدریس حلى - بهره برد.


محقق در اوايل جوانى اشعارى چند سرود، ولى به سفارش پدرش آن را دنبال نكرد.
محقق در اوایل جوانى اشعارى چند سرود، ولى به سفارش پدرش آن را دنبال نکرد.


محقق حلى با يك واسطه شاگرد [[ابن زهره، حمزه بن علی|ابن زهره]] و ابن إدريس حلى است و استاد [[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]] بوده است.
محقق حلى با یک واسطه شاگرد [[ابن زهره، حمزه بن علی|ابن زهره]] و ابن إدریس حلى است و استاد [[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]] بوده است.


==شخصيت علمى==
==شخصیت علمى==


محقق حلى در سايۀ قريحۀ سرشار و فكر مواج و وسعت نظرى كه داشت، به تحكيم مبانى فقه شيعه و اساس مكتب اجتهاد پرداخت.
محقق حلى در سایۀ قریحۀ سرشار و فکر مواج و وسعت نظرى که داشت، به تحکیم مبانى فقه شیعه و اساس مکتب اجتهاد پرداخت.


وى فقه را بر پايۀ استدلال محكم بنا نهاد و در تحقيقات خود به آراى ديگران نيز توجه داشت و در توسعۀ ابعاد آن كوشش مى‌كرد.
وى فقه را بر پایۀ استدلال محکم بنا نهاد و در تحقیقات خود به آراى دیگران نیز توجه داشت و در توسعۀ ابعاد آن کوشش مى‌کرد.


مقام او آن چنان است كه در فقه كسى را بر او مقدم نمى‌شمارند.
مقام او آن چنان است که در فقه کسى را بر او مقدم نمى‌شمارند.


فيلسوف و رياضى‌دان بزرگ، [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه نصيرالدين طوسى]] با او در حله ملاقات كرده و در جلسۀ درس فقهش حضور يافته است. كتاب‌هاى محقق مخصوصاًً كتاب شرايع يك كتاب درسى طلاب است. فقهاى زيادى كتب محقق را شرح كرده يا حاشيه بر آن نوشته‌اند.
فیلسوف و ریاضى‌دان بزرگ، [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه نصیرالدین طوسى]] با او در حله ملاقات کرده و در جلسۀ درس فقهش حضور یافته است. کتاب‌هاى محقق مخصوصاًً کتاب شرایع یک کتاب درسى طلاب است. فقهاى زیادى کتب محقق را شرح کرده یا حاشیه بر آن نوشته‌اند.


==كلمات بزرگان==
==کلمات بزرگان==


[[علامه حلى]] دربارۀ او مى‌گويد:
[[علامه حلى]] دربارۀ او مى‌گوید:


«اين بزرگ، فقيه‌ترين مردم روزگار خويش بوده است.»
«این بزرگ، فقیه‌ترین مردم روزگار خویش بوده است.»


[[علامه نورى]] او را چنين مى ستايد:
[[علامه نورى]] او را چنین مى ستاید:


«كشف كنندۀ حقايق شريعت، رئيس علما و فقيه حكما، آفتاب درخشان فضلا، ماه شب چهاردۀ عرفا، كسى كه نام و دانش او بازگو كنندۀ قصۀ جزيرۀ خضرا است. او وارث علوم پيشوايان معصوم عليهم‌السلام و حجتهاى حق بر جهانيان مى‌باشد.
«کشف کنندۀ حقایق شریعت، رئیس علما و فقیه حکما، آفتاب درخشان فضلا، ماه شب چهاردۀ عرفا، کسى که نام و دانش او بازگو کنندۀ قصۀ جزیرۀ خضرا است. او وارث علوم پیشوایان معصوم علیهم‌السلام و حجتهاى حق بر جهانیان مى‌باشد.


او برافرازندۀ پرچم تحقيق بر جهانيان است. وقتى محقق گفته شد، هدف تنها اوست. خداوند متعال اشعۀ رحمت آشكار و پنهان خود را نثار قبر او كند و در بهشت جايگاه شايسته و مكان عالى به او عنايت فرمايد
او برافرازندۀ پرچم تحقیق بر جهانیان است. وقتى محقق گفته شد، هدف تنها اوست. خداوند متعال اشعۀ رحمت آشکار و پنهان خود را نثار قبر او کند و در بهشت جایگاه شایسته و مکان عالى به او عنایت فرماید


علامه [[سيد حسن صدر]]، صاحب تأسيس الشيعة مى‌گويد:
علامه [[سيد حسن صدر|سید حسن صدر]]، صاحب تأسیس الشیعة مى‌گوید:


«انگشت قلم، عاجز از باز شمارى اوصاف اوست. او كتاب شرائع الإسلام دارد كه به مثابۀ قرآن فقه است.
«انگشت قلم، عاجز از باز شمارى اوصاف اوست. او کتاب شرائع الإسلام دارد که به مثابۀ قرآن فقه است.


از مجالس عالى درس او بيش از 400 مجتهد آگاه كه شرح حال آنان در علم رجال آمده است، فارغ التحصيل گرديده‌اند و چنين موفقيتى تاكنون براى احدى نصيب نگرديده است.
از مجالس عالى درس او بیش از 400 مجتهد آگاه که شرح حال آنان در علم رجال آمده است، فارغ التحصیل گردیده‌اند و چنین موفقیتى تاکنون براى احدى نصیب نگردیده است.


وفات او در حله در ماه ربيع الآخر سال 676 هجرى رخ داده است و بر قبر شريف او در حله قبۀ بلندى قرار دارد كه هم‌اكنون مورد تبرک و زيارت علاقمندان قرار مى‌گيرد
وفات او در حله در ماه ربیع الآخر سال 676 هجرى رخ داده است و بر قبر شریف او در حله قبۀ بلندى قرار دارد که هم‌اکنون مورد تبرک و زیارت علاقمندان قرار مى‌گیرد


==اساتيد==
==اساتید==


از جمله مدرسينى كه محقق حلى از محضر آنان بهره برده است عبارتند از:
از جمله مدرسینى که محقق حلى از محضر آنان بهره برده است عبارتند از:


#پدرش شمس‌الدين حسن حلى
#پدرش شمس‌الدین حسن حلى
#سيد مجدالدين على بن حسن عريضى
#سید مجدالدین على بن حسن عریضى
#ابوحامد نجم الإسلام محمد حلبى
#ابوحامد نجم الإسلام محمد حلبى
#[[ابن نما حلى]]
#[[ابن نما حلى]]
#محمد بن جعفر حلى
#محمد بن جعفر حلى
#سيد ابوعلى، فخار بن معد موسوى
#سید ابوعلى، فخار بن معد موسوى
#تاج‌الدين حسن بن على بن دربى
#تاج‌الدین حسن بن على بن دربى


==شاگردان==
==شاگردان==


محقق حلى شاگردانى را تربيت نموده كه هر يك چون ستاره‌اى درخشان در آسمان تشيع مى‌درخشند كه از جملۀ آنهاست:
محقق حلى شاگردانى را تربیت نموده که هر یک چون ستاره‌اى درخشان در آسمان تشیع مى‌درخشند که از جملۀ آنهاست:


#[[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]]  
#[[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]]  
#ابن داود حلى، صاحب كتاب رجال
#ابن داود حلى، صاحب کتاب رجال
#ابن ربيب حلى
#ابن ربیب حلى
#سيد عبدالكريم بن احمد بن طاوس
#سید عبدالکریم بن احمد بن طاوس
#سيد جلال‌الدين مجد بن على بن طاوس
#سید جلال‌الدین مجد بن على بن طاوس
#جلال‌الدين مجد بن الشيخ الإمام ملك الأدبا
#جلال‌الدین مجد بن الشیخ الإمام ملک الأدبا
#شيخ صفى‌الدين حلى، عبدالعزيز بن سرايا
#شیخ صفى‌الدین حلى، عبدالعزیز بن سرایا
#عزالدين، حسن بن ابى‌طالب يوسفى، صاحب كشف الرموز
#عزالدین، حسن بن ابى‌طالب یوسفى، صاحب کشف الرموز
#ابوجعفر، محمد بن على كاشفى
#ابوجعفر، محمد بن على کاشفى
#شيخ محمد حلى، پسر [[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]]  
#شیخ محمد حلى، پسر [[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]]  


==وفات==
==وفات==


سرانجام محقق حلى، آن آفتاب درخشان آسمان فقاهت و مرجعيت در سال 676 هجرى قمرى در سن 74 سالگى بدرود حيات گفت و جهانى را داغدار رحلت خويش كرد. بدن مطهر آن بزرگوار را در جوار بارگاه ملكوتى اميرالمؤمنين‌ عليه‌السلام به خاک سپردند (و بنابر نقلى مرقد آن عالم ربانى در حله است).
سرانجام محقق حلى، آن آفتاب درخشان آسمان فقاهت و مرجعیت در سال 676 هجرى قمرى در سن 74 سالگى بدرود حیات گفت و جهانى را داغدار رحلت خویش کرد. بدن مطهر آن بزرگوار را در جوار بارگاه ملکوتى امیرالمؤمنین‌ علیه‌السلام به خاک سپردند (و بنابر نقلى مرقد آن عالم ربانى در حله است).


==آثار==
==آثار==


مهمترين تأليفات به جاى مانده از محقق حلى عبارتند از:
مهمترین تألیفات به جاى مانده از محقق حلى عبارتند از:


{{ستون-شروع|2}}
{{ستون-شروع|2}}
خط ۱۵۸: خط ۱۵۸:
#معارج الأحكام
#معارج الأحكام
{{پایان}}
{{پایان}}




۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش