دیوان ملک‌الشعراء ریاضی یزدی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیوان ملک‌الشعراء ریاضی یزدی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۷

۹۷۷ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳

جز

جایگزینی متن - 'مقدمه نويس' به 'مقدمه‌نويس'

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۶۱٬۰۳۱

ویرایش

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 | عنوان‌های دیگر =
 | پدیدآوران =
-[[              ]] (        )
-| زبان =
+[[آصفي، مهدي]] (گردآورنده)
-| کد کنگره = ‏‎
-| موضوع =
-| ناشر =
+[[آهي، حسين]] (مصحح)
-| مکان نشر =
+[[ریاضی یزدی، سید محمدعلی]] (نويسنده)
-| سال نشر =
+[[اسدي، حسن]] (مقدمه‌نويس)
+| زبان = فارسی
+| کد کنگره = ‏‎* 9د9ر 8075 ‏‎‏PIR‎‏
+| موضوع = شعر فارسی- قرن 14
+| ناشر =اسدي
+| مکان نشر = ايران - تهران
+| سال نشر = 1371ش
 | کد اتوماسیون = AUTOMATIONCODE13320AUTOMATIONCODE
-| چاپ =
+| چاپ = 1
 | شابک =
-| تعداد جلد =
+| تعداد جلد = 1
-| کتابخانۀ دیجیتال نور =
+| کتابخانۀ دیجیتال نور =13320
+| کتابخوان همراه نور =13320
 | کد پدیدآور =
 | پس از =
@@ خط ۲۵: / خط ۳۴: @@
 }}
-'''دیوان ملک‌الشعراء ریاضی یزدی'''، مجموعه‌ای از اشعار سید محمدعلی ریاضی یزدی است که با سعی و اهتمام مهدی آصفی و تصحیح و حواشی و تدوین و مقدمه حسین آهی، منتشر شده است.
+'''دیوان ملک‌الشعراء ریاضی یزدی'''، مجموعه‌ای از اشعار [[ریاضی یزدی، سید محمدعلی|سید محمدعلی ریاضی یزدی]] است که با سعی و اهتمام [[آصفي، مهدي|مهدی آصفی]] و تصحیح و حواشی و تدوین و مقدمه [[آهي، حسين|حسین آهی]]، منتشر شده است.
 ==ساختار==
-کتاب پس از نوشته‌هایی کوتاه از ناشر و مهدی آصفی، با مقدمه نسبتا مفصلی از مصحح آغاز شده و دیوان، شامل غزل‌ها، قصیده‌ها، منظومه‌ها و دوستانه‌های شاعر است.
+کتاب پس از نوشته‌هایی کوتاه از ناشر و [[آصفي، مهدي|مهدی آصفی]]، با مقدمه نسبتا مفصلی از مصحح آغاز شده و دیوان، شامل غزل‌ها، قصیده‌ها، منظومه‌ها و دوستانه‌های شاعر است.
 ==گزارش محتوا==
-در مقدمه مصحح، ابتدا به مهم‌ترین وجه تمایز ادب پارسی بر ادبیات ملل دیگر اشاره شده<ref>ر.ک: مقدمه، ص9</ref> و سپس ضمن اشاره به تنوع در آثار ریاضی یزدی<ref>ر.ک: همان، ص24</ref>، تأثیر گویندگان مغرب‌زمین<ref>ر.ک: همان، ص26</ref> و نیز عرب‌زبان در آثار او، مورد بررسی قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص31</ref> و در پایان، به بیان ویژگی‌های اشعار وی، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص33</ref>.
+در مقدمه مصحح، ابتدا به مهم‌ترین وجه تمایز ادب پارسی بر ادبیات ملل دیگر اشاره شده<ref>ر.ک: مقدمه، ص9</ref> و سپس ضمن اشاره به تنوع در آثار [[ریاضی یزدی، سید محمدعلی|ریاضی یزدی]]<ref>ر.ک: همان، ص24</ref>، تأثیر گویندگان مغرب‌زمین<ref>ر.ک: همان، ص26</ref> و نیز عرب‌زبان در آثار او، مورد بررسی قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص31</ref> و در پایان، به بیان ویژگی‌های اشعار وی، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص33</ref>.
 در ادبیات معاصر و در شعر امروز، هیچ سخنوری همانند ریاضی، در پهنه بی‌پیرایگی قدم ننهاده و در شیوه سادگی، راه نپیموده است. شعر ریاضی، محض سادگی و سادگی محض بشمار می‌آید. روانی، لطافت، زلالی، بی‌پیرایگی، صافی و سادگی، همه و همه، تنسیق‌ الصفات شعر اوست<ref>ر.ک: همان، ص33</ref>.
@@ خط ۴۳: / خط ۵۲: @@
 # در قیام پیشوای آزادگان (ده‌ها قصیده، غزل و مثنوی)؛
 # در پیرامون مظاهر طبیعی (چندین مثنوی و قطعه)؛
-# در معنی مسائل خصوصی، همانند: گربه، قلیان، هواپیما و... (چندین مثنوی، غزل و قطعه) <ref>ر.ک: همان، ص24-‌25</ref>.
+# در معنی مسائل خصوصی، همانند: گربه، قلیان، هواپیما و... (چندین مثنوی، غزل و قطعه)<ref>ر.ک: همان، ص24-‌25</ref>.
 به‌عنوان مثال، وی در معنای گشاده‌رویی و مردم‌نوازی، قطعاتی چند سروده که در ذیل، به یکی از آنها اشاره می‌شود:
-'''بیا خنده‌رو باش و مردم‌نواز
-گرت باید اخلاق مردم‌پسند'''
+{{شعر}}
-'''که خلق نکو را ستایش کنند
+{{ب|'' بیا خنده‌رو باش و مردم‌نواز''|2='' گرت باید اخلاق مردم‌پسند''}}
-به تورات و انجیل و پازند و زند'''
+{{ب|'' که خلق نکو را ستایش کنند''|2='' به تورات و انجیل و پازند و زند''}}
-'''ترش‌روی منشین که تنها شوی
+{{ب|'' ترش‌روی منشین که تنها شوی''|2='' اگر مال‌داری و گر مستمند''}}
-اگر مال‌داری و گر مستمند'''
+{{ب|'' وگر کاسبی، روی خندان تو''|2='' کشد مشتری را به زرین کمند''}}
-'''وگر کاسبی، روی خندان تو
+{{ب|'' نگویند نرخ تو چند است و چون''|2='' نپرسند جنس تو چون است و چند''}}
-کشد مشتری را به زرین کمند'''
+{{ب|'' برند از دکان تو کرباس را''|2='' به شیرینی پرنیان و پرند''}}
-'''نگویند نرخ تو چند است و چون
+{{ب|'' مثالی است رایج در اقطار چین''|2='' که با کارگر گوید از راه پند''}}
-نپرسند جنس تو چون است و چند'''
+{{ب|'' دکانی که وامی‌کنی بهر کار''|2='' اگر خنده بر لب نداری ببند''}}
-'''برند از دکان تو کرباس را
+{{ب|'' «ریاضی» گر از قند دیدی زیان''|2='' نبینی ز لبخند شیرین گزند''<ref>ر.ک: همان</ref>}}.
-به شیرینی پرنیان و پرند'''
+{{پایان شعر}}
-'''مثالی است رایج در اقطار چین
-که با کارگر گوید از راه پند'''
-'''دکانی که وامی‌کنی بهر کار
-اگر خنده بر لب نداری ببند'''
-'''«ریاضی» گر از قند دیدی زیان
-نبینی ز لبخند شیرین گزند'''<ref>ر.ک: همان</ref>.
 در سروده‌های ریاضی، متون منظوم اروپایی و آثار شاعران و نویسندگان مغرب‌زمین، تأثیر چشمگیری دارد که به شرح پاره‌ای از آنها، پرداخته می‌شود:
@@ خط ۸۷: / خط ۹۰: @@
 # بحر هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف (مفعول مفاعلن فعولن 2 بار)،
 طبع خود را آزموده و لطیف‌ترین منظومه‌ها را در این بحرها، آفریده است که از آن شمار است: منظومه بلند گل سرخ یا «هنرستان عالی مرغان» که اقتباسی ا‌ست از «منطق ‌الطیر» عطار، لیکن با مضامین و محتوای کاملا متفاوت، با این مطلع:
-'''دختری رشک پری غیرت ماه
-ماه هم کشته آن چشم سیاه'''
+{{شعر}}
+{{ب|'' دختری رشک پری غیرت ماه''|2='' ماه هم کشته آن چشم سیاه''}}
+{{پایان شعر}}
 این منظومه، در بحر رمل مخبون سروده شده و دارای سیصدوپنجاه بیت است. در این مثنوی، بسیاری از دقایق حکمی و عرفانی، مورد بحث قرار گرفته و معانی دل‌پذیری، به رشته نظم کشیده شده است<ref>ر.ک: همان، ص34-‌35</ref>.
 یکی دیگر از ویژگی‌های زبانی ریاضی، زبان طنز او بشمار می‌آید. وی بی‌تردید، در طنز، دارای قدرتی شگفت‌آور است و قطعات «خاطره»، «سوراخ کلید»، «اشتباه» و «گفتگو در حمام»، از شاهکارهای شعر فارسی است؛ به‌عنوان مثال، به چند بیت از ابتدای قطعه «سوراخ کلید» اشاره می‌شود تا قدرت سخن و نیروی تخیل این شاعر در زمینه طنز، روشن‌تر شود:
-'''مردی خوش‌پوش و شوخ و شیرین
-گاهی پنهان ز چشم مردم'''
+{{شعر}}
-'''می‌رفت و دمی به خمره می‌زد
+{{ب|'' مردی خوش‌پوش و شوخ و شیرین''|2='' گاهی پنهان ز چشم مردم''}}
-یک شب خیلی به خمره زد دم'''
+{{ب|'' می‌رفت و دمی به خمره می‌زد''|2='' یک شب خیلی به خمره زد دم''}}
-'''شب نیمه شد و به خانه برگشت
+{{ب|'' شب نیمه شد و به خانه برگشت''|2='' چون خم شراب در تلاطم''}}
-چون خم شراب در تلاطم'''
+{{ب|'' می‌خورد تلوتلو ز مستی''|2='' می‌کرد به این و آن تسادم''<ref>ر.ک: همان، ص36</ref>}}.
-'''می‌خورد تلوتلو ز مستی
+{{پایان شعر}}
-می‌کرد به این و آن تسادم'''<ref>ر.ک: همان، ص36</ref>.
 کسانی که با مبانی فصاحت و دقایق بلاغت اندک آشنایی داشته و تاریخ طنز و طنزپردازی را در ابیات فارسی به بررسی پرداخته باشند، در فصاحت و شیوایی این ابیات، اتفاق ‌نظر خواهند داشت و در رسایی، پختگی و رشاقت این قطعه، شگفت‌زده خواهند شد و این‌چنین است قطعه بلند «خاطره»<ref>ر.ک: همان</ref>.
 ریاضی در مدح و مرثیت نیز اعتباری بلند دارد. بی ‌هیچ تردید، او را باید از اقران دیگر، در این مقام، ممتاز دانست و سخن رسا، طبع سخته، سادگی کلام، ترکیبات شیوا، عبارات پخته و رشیق، از امتیازات او در مرثیه‌پردازی و مدیحت‌سازی است. به عقیده برخی، در طول ادب شیعی و در کلیه سوگ‌سروده‌های آل‌بیت(ع)، همانند قطعات و منظومه‌های شیوای او، نمی‌توان یافت. مضمون‌های لطیف و معانی رنگارنگی که وی در مرثیه‌های جان‌سوز خویش به‌کار می‌گرفت، ملهم از روح پاک او بود؛ به‌عنوان مثال، به ابیاتی از مشهورترین و رساترین منظومه او که در رثا و مرثیت عباس بن علی(ع) سروده، اشاره می‌شود:
-'''ای حرمت قبله حاجت ما
-ذکر تو تسبیح و مناجات ما'''
+{{شعر}}
-'''تاج شهیدان همه عالمی
+{{ب|'' ای حرمت قبله حاجت ما''|2='' ذکر تو تسبیح و مناجات ما''}}
-دست علی ماه بنی‌هاشمی'''
+{{ب|'' تاج شهیدان همه عالمی''|2='' دست علی ماه بنی‌هاشمی''}}
-'''ای علم کفر نگون ساخته
+{{ب|'' ای علم کفر نگون ساخته''|2='' پرچم اسلام برافراخته''}}
-پرچم اسلام برافراخته'''
+{{ب|'' شمع شده آب شده سوخته''|2='' روح ادب را ادب آموخته''}}
-'''شمع شده آب شده سوخته
+{{ب|'' آب فرات از ادب توست مات''|2='' موج زند اشک به چشم فرات''<ref>ر.ک: همان، ص36-‌37</ref>}}.
-روح ادب را ادب آموخته'''
+{{پایان شعر}}
-'''آب فرات از ادب توست مات
-موج زند اشک به چشم فرات'''<ref>ر.ک: همان، ص36-‌37</ref>.
 ==وضعیت کتاب==
@@ خط ۱۱۹: / خط ۱۲۲: @@
 ==پانویس ==
-<references />
+<references/>
 ==منابع مقاله==
@@ خط ۱۲۵: / خط ۱۲۸: @@
-== وابسته‌ها ==
+==وابسته‌ها==
+{{وابسته‌ها}}
-[[رده:کتاب‌شناسی]]
 [[رده:کتاب‌شناسی]]
-[[رده:کتاب‌شناسی]]
+[[رده:زبان‌شناسی، علم زبان]]
-[[رده:کتاب‌شناسی]]
+[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]
-[[رده:مقالات جدید]]
+[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]
+[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]