پرش به محتوا

النخلة: تفاوت میان نسخه‌ها

۴۹۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳
جز
جایگزینی متن - ' '''' به '''''
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR16544J1.jpg | عنوان = ‏النخلة | عنوان‌های دیگر = کتاب...» ایجاد کرد)
 
جز (جایگزینی متن - ' '''' به ''''')
 
(۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱۱: خط ۱۱:
| موضوع =  
| موضوع =  


| ناشر = دار البشائر الإسلامية  
| ناشر = دار البشائر الإسلامية  


| مکان نشر = لبنان - بيروت
| مکان نشر = لبنان - بيروت  
| سال نشر = 2002م , 1422ق  
| سال نشر = 2002م , 1422ق  


خط ۲۰: خط ۲۰:
| شابک =  
| شابک =  
| تعداد جلد = 1
| تعداد جلد = 1
| کتابخانۀ دیجیتال نور =  
| کتابخانۀ دیجیتال نور =16544
| کد پدیدآور = 9552
| کد پدیدآور = 9552
| پس از =  
| پس از =  
خط ۲۶: خط ۲۶:
}}  
}}  
   
   
'''النخلة'''، تألیف ابوحاتم سهل بن محمد سجستانی (متوفی 255ق)، بررسی آیات، روایات، اشعار و مستندات عربی در موضوع درخت نخل است. تحقیق کتاب به قلم حاتم صالح الضامن انجام شده است.
'''النخلة'''، تألیف [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|ابوحاتم سهل بن محمد سجستانی]] (متوفی 255ق)، بررسی آیات، روایات، اشعار و مستندات عربی در موضوع درخت نخل است. تحقیق کتاب به قلم [[ضامن، حاتم صالح|حاتم صالح الضامن]] انجام شده است.


==ساختار==
==ساختار==
کتاب مشتمل بر مقدمه محقق، شرح‌حال سجستانی و نص اثر در دو بخش. هر یک از این بخش‌ها با بسمله و صلوات بر پیامبر و خاندانش آغاز شده کانه کتابی مستقل است.
کتاب مشتمل بر مقدمه محقق، شرح‌حال [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]] و نص اثر در دو بخش. هر یک از این بخش‌ها با بسمله و صلوات بر پیامبر و خاندانش آغاز شده کانه کتابی مستقل است.


==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
خط ۴۰: خط ۴۰:
سیره رسول‌الله(ص) بود که هرگاه روزه می‌گرفت پیش از خواندن نماز به رطب افطار می‌کرد. پس اگر رطب موجود نبود به خرما افطار می‌کرد. چند بار آب می‌نوشید<ref>ر.ک: همان، ص7</ref>‏.
سیره رسول‌الله(ص) بود که هرگاه روزه می‌گرفت پیش از خواندن نماز به رطب افطار می‌کرد. پس اگر رطب موجود نبود به خرما افطار می‌کرد. چند بار آب می‌نوشید<ref>ر.ک: همان، ص7</ref>‏.


و رطب تازه، طعام مریم بنت عمران به هنگام ولادت عیسی(ع) بود؛ پس خداوند با کلام خود مریم را مورد خطاب قرار داد: '''وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ اَلنَّخْلَةِ تُسٰاقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا''' (مريم: 25)؛ و تنه خرما را به‌سوی خود بجنبان تا برایت خرمای تازه و از بار چیده بریزد. و اگر خداوند جل‌جلاله طعامی بهتر از خرما سراغ داشت آن را به او می‌خورانید؛ چراکه او بانوی مبارک پاک‌دامنی بود که روزیش هر صبح و شب نزدش می‌آمد: '''كُلَّمٰا دَخَلَ عَلَيْهٰا زَكَرِيَّا اَلْمِحْرٰابَ وَجَدَ عِنْدَهٰا رِزْقاً قٰالَ يٰا مَرْيَمُ أَنّٰى لَكِ هٰذٰا قٰالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَللّٰهِ إِنَّ اَللّٰهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشٰاءُ بِغَيْرِ حِسٰابٍ''' (آل‌عمران: 37) <ref>ر.ک: همان، ص8</ref>‏.
و رطب تازه، طعام مریم بنت عمران به هنگام ولادت عیسی(ع) بود؛ پس خداوند با کلام خود مریم را مورد خطاب قرار داد:'''وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ اَلنَّخْلَةِ تُسٰاقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا''' (مريم: 25)؛ و تنه خرما را به‌سوی خود بجنبان تا برایت خرمای تازه و از بار چیده بریزد. و اگر خداوند جل‌جلاله طعامی بهتر از خرما سراغ داشت آن را به او می‌خورانید؛ چراکه او بانوی مبارک پاک‌دامنی بود که روزیش هر صبح و شب نزدش می‌آمد:'''كُلَّمٰا دَخَلَ عَلَيْهٰا زَكَرِيَّا اَلْمِحْرٰابَ وَجَدَ عِنْدَهٰا رِزْقاً قٰالَ يٰا مَرْيَمُ أَنّٰى لَكِ هٰذٰا قٰالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَللّٰهِ إِنَّ اَللّٰهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشٰاءُ بِغَيْرِ حِسٰابٍ''' (آل‌عمران: 37)<ref>ر.ک: همان، ص8</ref>‏.


با این توصیفات آثار فراوانی در رابطه با درخت نخل نوشته شده است؛ اما متأسفانه بیشتر این نوشته مفقود شده است؛ از جمله آثاری که به‌دست ما نرسیده است:
با این توصیفات آثار فراوانی در رابطه با درخت نخل نوشته شده است؛ اما متأسفانه بیشتر این نوشته مفقود شده است؛ از جمله آثاری که به‌دست ما نرسیده است:
خط ۴۶: خط ۴۶:
# ابوزید انصاری (متوفی 215ق): کتاب التمر.
# ابوزید انصاری (متوفی 215ق): کتاب التمر.
# اصعمی (متوفی 216ق): کتاب النخلة.
# اصعمی (متوفی 216ق): کتاب النخلة.
# جاحظ (متوفی 255ق): کتاب الزرع و النخل.
# [[جاحظ، عمرو بن بحر|جاحظ]] (متوفی 255ق): کتاب الزرع و النخل.
به این نوشته‌های مستقل در موضوع نخل، می‌توان ابواب و فصولی را افزود که علما در کتبشان درباره نخل نوشته‌اند:
به این نوشته‌های مستقل در موضوع نخل، می‌توان ابواب و فصولی را افزود که علما در کتبشان درباره نخل نوشته‌اند:
# ابوعبید قاسم بن سلّام (متوفی 224ق) در کتابش: الغريب المصنف.
# [[ابوعبید، قاسم بن سلام|ابوعبید قاسم بن سلّام]] (متوفی 224ق) در کتابش: الغريب المصنف.
# ابوهلال عسکری (متوفی بعد 395ق) در کتابش: التلخيص في معرفة أسماء الأشیاء.
# [[عسکری، حسن بن عبدالله|ابوهلال عسکری]] (متوفی بعد 395ق) در کتابش: التلخيص في معرفة أسماء الأشیاء.
# اسکافی (متوفی 420ق) در کتابش: مبادیء اللغة.
# [[اسکافی، محمد بن عبدالله|اسکافی]] (متوفی 420ق) در کتابش: مبادیء اللغة.
# نویری (متوفی 733ق) در کتابش: نهاية الأرب<ref>ر.ک: همان، ص11-10</ref>‏.
# [[نویری، احمد بن عبدالوهاب|نویری]] (متوفی 733ق) در کتابش: [[نهاية الأرب في فنون الأدب|نهاية الأرب]]<ref>ر.ک: همان، ص11-10</ref>‏.


پس از مقدمه کتاب، شرح‌حال مؤلف، اساتید، شاگردان و آثار او در دو بخش مخطوط و مطبوع مطرح شده است<ref>ر.ک: همان، ص18-13</ref>‏.
پس از مقدمه کتاب، شرح‌حال مؤلف، اساتید، شاگردان و آثار او در دو بخش مخطوط و مطبوع مطرح شده است<ref>ر.ک: همان، ص18-13</ref>‏.
خط ۵۹: خط ۵۹:
اما نویسنده قسم دوم کتابش را با ذکر «هسته خرما» و اوصاف و اجزاء و منافع و شیوه و زمان درختکاری آن آغاز کرده است. سپس به حیات نخل و مراحل مختلف رشد و نضج بسر (خرمای نارس) و بیماری‌هایش و انواع تمر و برداشت و خشک‌کردن آن و دسته‌های نخل منتقل شده است. سپس در انتهای کتابش بخشی از اخبار از زمین‌هایی که نخل در آن می‌روید را مطرح کرده است<ref>ر.ک: همان، ص21-20</ref>‏.
اما نویسنده قسم دوم کتابش را با ذکر «هسته خرما» و اوصاف و اجزاء و منافع و شیوه و زمان درختکاری آن آغاز کرده است. سپس به حیات نخل و مراحل مختلف رشد و نضج بسر (خرمای نارس) و بیماری‌هایش و انواع تمر و برداشت و خشک‌کردن آن و دسته‌های نخل منتقل شده است. سپس در انتهای کتابش بخشی از اخبار از زمین‌هایی که نخل در آن می‌روید را مطرح کرده است<ref>ر.ک: همان، ص21-20</ref>‏.


سجستانی در کتابش، شواهد فراوانی از قرآن کریم و حدیث و امثال و اشعار را مطرح کرده است و حتی تعدادی از خرافات را نیز آورده است<ref>ر.ک: همان، ص21</ref>‏.
[[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]] در کتابش، شواهد فراوانی از قرآن کریم و حدیث و امثال و اشعار را مطرح کرده است و حتی تعدادی از خرافات را نیز آورده است<ref>ر.ک: همان، ص21</ref>‏.


در اولین روایت کتاب از علی بن ابی‌طالب(ع) از پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) نقل شده است: «اکرموا عمتکم النخله؛ فإنّها خلقت من بقیه طین آدم» یعنی: نخل عمه شما است و آن را مورد کرامت قرار دهید چراکه از باقیمانده گِلی خلق شده که انسان از آن خلق شد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص30</ref>‏.
در اولین روایت کتاب از [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] از پیامبر اسلام حضرت محمد(ص) نقل شده است: «اکرموا عمتکم النخله؛ فإنّها خلقت من بقیه طین آدم» یعنی: نخل عمه شما است و آن را مورد کرامت قرار دهید چراکه از باقیمانده گِلی خلق شده که انسان از آن خلق شد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص30</ref>‏.


==وضعیت کتاب==
==وضعیت کتاب==
خط ۷۳: خط ۷۳:
مقدمه محقق و متن کتاب.
مقدمه محقق و متن کتاب.


== وابسته‌ها ==  
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[رده:کتاب‌شناسی]]
 
[[رده:کتاب‌شناسی]]
 
[[رده:کتاب‌شناسی]]
 
[[رده:کتاب‌شناسی]]


[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
[[رده: تفسیر]]
[[رده:قرآن و مباحث دیگر]]