۱۰۲٬۲۵۷
ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'انگشتش' به 'انگشت ش') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'مى' به 'مى') |
||
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
| شابک =978-964-988-179-9 | | شابک =978-964-988-179-9 | ||
| تعداد جلد =1 | | تعداد جلد =1 | ||
| کتابخانۀ دیجیتال نور = | | کتابخانۀ دیجیتال نور =19279 | ||
| کتابخوان همراه نور =19279 | | کتابخوان همراه نور =19279 | ||
| کد پدیدآور = | | کد پدیدآور = | ||
خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
کتاب با دیباچهای از دکتر محسن ناصری و پیشگفتار مختصری از مصحح آغاز شده است. متن اثر، حاوی شش رساله میباشد. در ابتدای هر رساله نیز مقدمه کوتاهی از مصحح در توضیح آن رساله، آمده است. | کتاب با دیباچهای از دکتر محسن ناصری و پیشگفتار مختصری از مصحح آغاز شده است. متن اثر، حاوی شش رساله میباشد. در ابتدای هر رساله نیز مقدمه کوتاهی از مصحح در توضیح آن رساله، آمده است. | ||
هرچند سعی مصحح بر گردآوری و تصحیح متون پزشکی بوده، اما در بین رسالههاى این مجموعه، رسالهاى است منسوب به افلاطون در قیافهشناسى و روانشناسى رفتارى که در اصطلاح قدما علم فراست نامیده | هرچند سعی مصحح بر گردآوری و تصحیح متون پزشکی بوده، اما در بین رسالههاى این مجموعه، رسالهاى است منسوب به افلاطون در قیافهشناسى و روانشناسى رفتارى که در اصطلاح قدما علم فراست نامیده مىشود. با توجه به اهمیت موضوعى این رساله و اینکه بهندرت رسایلى با این موضوع وجود دارد، این رساله نیز در ضمن این مجموعه گنجانده شده است<ref>همان</ref>. | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
رسالههای گردآوریشده در این مجموعه، به ترتیب عبارتند از: | رسالههای گردآوریشده در این مجموعه، به ترتیب عبارتند از: | ||
الف)- «صلاح الصحاح في حفظ الصحة»، نگاشته [[افضلالدین کرمانی، احمد|افضلالدین ابوحامد احمد بن حامد کرمانی]] (متوفی پس از 615ق). این رساله، تنها اثر طبى [[افضلالدین کرمانی، احمد|افضلالدین]] است که نوعى تعلیم بهداشت فردى و پیشگیرى از | الف)- «صلاح الصحاح في حفظ الصحة»، نگاشته [[افضلالدین کرمانی، احمد|افضلالدین ابوحامد احمد بن حامد کرمانی]] (متوفی پس از 615ق). این رساله، تنها اثر طبى [[افضلالدین کرمانی، احمد|افضلالدین]] است که نوعى تعلیم بهداشت فردى و پیشگیرى از بیماریها محسوب مىشود و به احتمال زیاد، اولین رساله مستقل فارسی در بهداشت فردی و حفظ صحت است<ref>ر.ک: مقدمه مصحح، ص11-12</ref>. | ||
این رساله، در پیشگیری از بیماریها و در واقع تعلیم بهداشت به معنای امروزی بوده و نکته قابل توجه آن است که هفتصد سال پیش، نویسنده به این نکته اشاره دارد که: «پیشگیری مهمتر از معالجه است». وی در اینباره، چنین گفته است: «حفظ صحت یک نیمه از جزو عمل است از علم طب و نیمه دیگر، علاج بیماران است»<ref>ر.ک: کرمانی، احمد بن حامد، ص6</ref>. | این رساله، در پیشگیری از بیماریها و در واقع تعلیم بهداشت به معنای امروزی بوده و نکته قابل توجه آن است که هفتصد سال پیش، نویسنده به این نکته اشاره دارد که: «پیشگیری مهمتر از معالجه است». وی در اینباره، چنین گفته است: «حفظ صحت یک نیمه از جزو عمل است از علم طب و نیمه دیگر، علاج بیماران است»<ref>ر.ک: کرمانی، احمد بن حامد، ص6</ref>. | ||
خط ۷۷: | خط ۷۷: | ||
در تعریف علم فراست گفتهاند که «علمى است که از صورت، پى به سیرت برند» و آن را شاخهاى از علم روانشناسى دانستهاند. در سیر تاریخ علوم، تقریبا آثارى با این عنوان و محتوا، بسیار اندک و انگشت شمار است و اگر هم باشد، در حد یک رساله چند صفحهاى و مختصر است و اثر حاضر که رسالهاى است کوتاه و منسوب به افلاطون، پیش از سده دهم هجرى توسط فردى ناشناس به فارسى ترجمه شده است<ref>همان</ref>. | در تعریف علم فراست گفتهاند که «علمى است که از صورت، پى به سیرت برند» و آن را شاخهاى از علم روانشناسى دانستهاند. در سیر تاریخ علوم، تقریبا آثارى با این عنوان و محتوا، بسیار اندک و انگشت شمار است و اگر هم باشد، در حد یک رساله چند صفحهاى و مختصر است و اثر حاضر که رسالهاى است کوتاه و منسوب به افلاطون، پیش از سده دهم هجرى توسط فردى ناشناس به فارسى ترجمه شده است<ref>همان</ref>. | ||
در میان آثار منسوب یا اصیل افلاطونى، | در میان آثار منسوب یا اصیل افلاطونى، مىتوان گفت که در کتب طراز اول تاریخ علم، به چنین اثرى از وى اشاره نشده است. در میان کتب طبى مترجم از وى که فؤاد سزگین سه مورد از آن را یاد کرده است نیز چنین مباحثى به چشم نمىخورد<ref>همان</ref>. | ||
ج)- «معرفت اشجار و خواص نباتات»: از نویسندهای است ناشناخته. در میان رسایل موجود در باب علم کیمیا، به آثارى برمیخوریم که صرفا به اکسیرها پرداختهاند (اکسیر، در اصطلاح کیمیاگران، جوهر گدازنده و آمیزنده و کاملکننده که ماهیت جسم را تغییر دهد؛ یعنى جیوه را نقره و مس را طلا کند). یکى از این رسایل که به شرح چهل گیاه اکسیرى و خاصیت کیمیایى آنها پرداخته است، رساله حاضر بوده که از مؤلف آن در ضمن رساله، هیچ یادى نشده است. البته نام رساله نیز صراحتا ذکر نشده است و عنوان مذکور بیشتر نشانگر محتواى آن است<ref>ر.ک: همان، ص50-51</ref>. | ج)- «معرفت اشجار و خواص نباتات»: از نویسندهای است ناشناخته. در میان رسایل موجود در باب علم کیمیا، به آثارى برمیخوریم که صرفا به اکسیرها پرداختهاند (اکسیر، در اصطلاح کیمیاگران، جوهر گدازنده و آمیزنده و کاملکننده که ماهیت جسم را تغییر دهد؛ یعنى جیوه را نقره و مس را طلا کند). یکى از این رسایل که به شرح چهل گیاه اکسیرى و خاصیت کیمیایى آنها پرداخته است، رساله حاضر بوده که از مؤلف آن در ضمن رساله، هیچ یادى نشده است. البته نام رساله نیز صراحتا ذکر نشده است و عنوان مذکور بیشتر نشانگر محتواى آن است<ref>ر.ک: همان، ص50-51</ref>. | ||
این رساله مجموعا سى و نه گیاه را توضیح | این رساله مجموعا سى و نه گیاه را توضیح مىدهد. بدینگونه که اول نام گیاه و مشخصات فیزیکى آن را ذکر مىکند، سپس نحوه به دست آوردن آن را مىگوید و بعد چگونگى بهکارگیرى آن در عمل کیمیایى را شرح مىدهد<ref>همان، ص52</ref>. | ||
د)- «جوامع كتاب جالينوس في الأمراض الحادثة في العين»، اثر [[جالینوس]] بوده که توسط حنین بن اسحاق، به عربی ترجمه شده است. | د)- «جوامع كتاب جالينوس في الأمراض الحادثة في العين»، اثر [[جالینوس]] بوده که توسط حنین بن اسحاق، به عربی ترجمه شده است. | ||
ابن ابىاصیبعه، کلیه اخبار مربوط به [[جالینوس]] را گرد آورده است که ضمن آن در برخى موارد از منابع پزشکى ازدسترفته بهره مىگیرد و اطلاعاتى مربوط به زندگى او از نوشتههاى پزشکى استخراج مىکند. از حنین بن اسحاق رسالهاى باقى مانده که آن را به على بن یحیى نوشته و در آن آثار [[جالینوس]] را که به زبان سریانى و عربى ترجمه شده، یاد کرده است. این رساله قدیمترین فهرست اسلامى موجود و درعینحال نخستین کتابى است که اسلوب و روش ترجمه در اسلام در آن بهطور دقیق و علمى ثبت و ضبط شده است. حنین در رساله مزبور، به دو کتاب [[جالینوس]] در زمینه چشمپزشکى اشاره کرده است که یکى «في تشريح العين» است که داراى یک مقاله و جزو آثار منسوب به [[جالینوس]] محسوب | ابن ابىاصیبعه، کلیه اخبار مربوط به [[جالینوس]] را گرد آورده است که ضمن آن در برخى موارد از منابع پزشکى ازدسترفته بهره مىگیرد و اطلاعاتى مربوط به زندگى او از نوشتههاى پزشکى استخراج مىکند. از حنین بن اسحاق رسالهاى باقى مانده که آن را به على بن یحیى نوشته و در آن آثار [[جالینوس]] را که به زبان سریانى و عربى ترجمه شده، یاد کرده است. این رساله قدیمترین فهرست اسلامى موجود و درعینحال نخستین کتابى است که اسلوب و روش ترجمه در اسلام در آن بهطور دقیق و علمى ثبت و ضبط شده است. حنین در رساله مزبور، به دو کتاب [[جالینوس]] در زمینه چشمپزشکى اشاره کرده است که یکى «في تشريح العين» است که داراى یک مقاله و جزو آثار منسوب به [[جالینوس]] محسوب مىشود و دیگرى «في دلائل علل العين» (در نشانههاى بیماریهاى چشم) که آن هم در یک مقاله است و [[جالینوس]] آن را در روزگار جوانى براى یک پسر کحالى نوشته و طى آن بیماریهایى که در هریک از طبقات چشم است، خلاصه کرده و نشانههاى آن را توصیف کرده است. اما رساله حاضر، غیر از دو کتاب مزبور است که حنین بدان اشارهاى نکرده است. این کتاب اصلا ویرایشى است بدون نام مؤلف که به دست ما رسیده و شاید حاوى قسمت بزرگى از این اثر باشد<ref>ر.ک: همان، ص77-79</ref>. | ||
ه)- «حفظ الصحة»: یکى از رسایل منحصربهفرد از نویسندهای گمنام است که توسط اکبرمیرزا ملقب به صارمالدوله در سال 1344ش، به کتابخانه عمومی اصفهان اهدا شده و اصلا بهخاطر ظلالسلطان و خطاب به وى نوشته شده و حاوى مطالب سودمند و مفیدى است که رعایت آنها براى تداوم سلامتى بسیار ضرورى است و امروزه نیز | ه)- «حفظ الصحة»: یکى از رسایل منحصربهفرد از نویسندهای گمنام است که توسط اکبرمیرزا ملقب به صارمالدوله در سال 1344ش، به کتابخانه عمومی اصفهان اهدا شده و اصلا بهخاطر ظلالسلطان و خطاب به وى نوشته شده و حاوى مطالب سودمند و مفیدى است که رعایت آنها براى تداوم سلامتى بسیار ضرورى است و امروزه نیز مىتوان به برخى از آنها اعتنا و عمل نمود<ref>همان، ص98-99</ref>. | ||
آنچه از ضمن رساله مستفاد | آنچه از ضمن رساله مستفاد مىشود این است که مؤلف فردى معتقد و شیعهمذهب و بسیار مراعى آداب است. او در این رساله در دو جا از آثار دیگر خود نام میبرد که در مضامین اعتقادى و اخلاقى میباشند. یکى در ضمن مقدمه که از دو کتاب فارسى خود یاد کرده است که به نامهاى «ذخيرة المعاد» و «عنوان الكلام» میباشند؛ همچنین در یک جا در ضمن متن به کتاب دیگر خود با عنوان «آداب الشريعة» اشاره مىکند<ref>همان، ص99</ref>. | ||
و)- «خواص عرق گوگرد منسوب به امیرالمؤمنین(ع)»، رسالهای است از مؤلفی ناشناخته. این رساله، در ردیف آثار طبى است که امروزه با عنوان «طب الأئمة» از آنها یاد مىکنیم. موضوع رساله درباره خواص متعدد محلولى است که از گوگرد، یا به اصطلاح قدما «کبریت» به دست میآید و به عرق گوگرد موسوم است<ref>همان، ص139</ref>. | و)- «خواص عرق گوگرد منسوب به امیرالمؤمنین(ع)»، رسالهای است از مؤلفی ناشناخته. این رساله، در ردیف آثار طبى است که امروزه با عنوان «طب الأئمة» از آنها یاد مىکنیم. موضوع رساله درباره خواص متعدد محلولى است که از گوگرد، یا به اصطلاح قدما «کبریت» به دست میآید و به عرق گوگرد موسوم است<ref>همان، ص139</ref>. | ||
مؤلف از قول [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین(ع)]]، هزارویک خاصیت براى عرق گوگرد متذکر | مؤلف از قول [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین(ع)]]، هزارویک خاصیت براى عرق گوگرد متذکر مىشود و اشاره مىکند که فقط این بیست و چند مورد مذکور در میان مردم معمول و مرسوم است و مابقى را به دلیل نامستعمل و ناشناخته بودن در بین مردم و ضیق وقت صرف نظر مىکند<ref>همان</ref>. | ||
==وضعیت کتاب== | ==وضعیت کتاب== | ||
خط ۱۰۹: | خط ۱۰۹: | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | |||
[[راز درمان (رسالهای در پزشکی سنتی و گياه درمانی)]] | [[راز درمان (رسالهای در پزشکی سنتی و گياه درمانی)]] | ||
خط ۱۲۰: | خط ۱۲۲: | ||
[[فهرست کتب خطی پزشکی و داروسازی کتابخانه ظاهریه دمشق]] | [[فهرست کتب خطی پزشکی و داروسازی کتابخانه ظاهریه دمشق]] | ||
[[حفظ البدن (رسالهای فارسی در بهداشت و تندرستی)]] | |||
خط ۱۲۵: | خط ۱۲۸: | ||
[[رده:علوم پزشکی]] | [[رده:علوم پزشکی]] | ||