۱٬۹۱۸
ویرایش
دروس معرفت نفس: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | |||
| تصویر =NUR10581J1.jpg | |||
| عنوان =دروس معرفت نفس | |||
| عنوانهای دیگر = | |||
| | | پدیدآوران = | ||
[[حسنزاده آملی، حسن]] (نویسنده) | |||
| | | زبان =فارسی | ||
| کد کنگره =BBR 1350 /ح5د4 | |||
| | | موضوع = | ||
فلسفه اسلامی | |||
|زبان | |||
|کد کنگره | |||
|موضوع | |||
نفس | نفس | ||
| ناشر = | |||
|ناشر | الف. لام. میم | ||
| مکان نشر =قم - ایران | |||
| سال نشر = 1385 ش | |||
|مکان نشر | |||
|سال نشر | |||
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE10581AUTOMATIONCODE | |||
| چاپ =3 | |||
| شابک =964-93307-6-3 | |||
| تعداد جلد =1 | |||
| کتابخانۀ دیجیتال نور =10581 | |||
| کتابخوان همراه نور =10581 | |||
| کد پدیدآور = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
}} | |||
'''دروس معرفت نفس''' نوشته استاد [[حسنزاده آملی، حسن|حسنزاده آملى]]، به زبان فارسى و در موضوع شناخت نفس ناطقه است. | |||
شيوه استاد [[حسنزاده آملی، حسن|حسنزاده آملى]] اين بود كه هر وقت حوزه علميّه تهران يا قم تعطيل مىشد، به آمل برمىگشت و در آنجا بساط درس و بحث را براى دوستان پهن مىكرد.دروس معرفت نفس، يادگار همان ايّام است كه استاد در مدّت پنج سال، در شهر آمل، براى شاگردان خود، تدريس كرده است و شروع آن، در سال 1353ش، بوده است. | |||
== ساختار == | == ساختار == | ||
دروس معرفت نفس، مشتمل بر صد و پنجاه و سه درس است و بر 76 اصل مهم، استوار مىباشد. | دروس معرفت نفس، مشتمل بر صد و پنجاه و سه درس است و بر 76 اصل مهم، استوار مىباشد. | ||
== گزارش محتوا == | == گزارش محتوا == | ||
پارهاى از اصول مطرح شده در كتاب، اجمالا، عبارتند از: وقتى وجود را بررسى مىكنيم، به اين نتيجه مىرسيم كه هر چه هست موجود است و همه چيز از وجود پديد آمده و وجود، عين واقعيّت است. كسانى كه واقعيّت را انكار مىكنند، به سوفسطايى معروفند كه [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سينا]] در الهيّات، جواب آنها را مىدهد. واسطهاى بين وجود و عدم نيست. برخى از متكلمين عامه، معتقد به حال هستند. موجودات نظام هستى، با هم پيوستگى دارند و چون اتّفاقى نيستند، لذا هدفمندند. | |||
پارهاى از اصول مطرح شده در كتاب، اجمالا، عبارتند از: | |||
در بحث حركت، گفته مىشود كه حركت، در چيزى است كه فاقد كمالى باشد و موجودى كه كمال مطلق است، حركت در او متصوّر نيست. موجودات متحرّك داراى درجات و مراتب مختلفى هستند. هر گاه سلسله موجودات، به موجودى منتهى شود، بايد آن موجود، غايت و كمال كمالات و نهايت و منتهاى همه موجودات باشد و ما دون او، همه، محتاج باشند. | در بحث حركت، گفته مىشود كه حركت، در چيزى است كه فاقد كمالى باشد و موجودى كه كمال مطلق است، حركت در او متصوّر نيست. موجودات متحرّك داراى درجات و مراتب مختلفى هستند. هر گاه سلسله موجودات، به موجودى منتهى شود، بايد آن موجود، غايت و كمال كمالات و نهايت و منتهاى همه موجودات باشد و ما دون او، همه، محتاج باشند. | ||
| خط ۵۹: | خط ۴۰: | ||
هيچ موجودى در حد خود، نه ناقص است و نه شرّ. نطفه، مربّى و محيط در سعادت و شقاوت انسان تأثير بسزايى دارند. حركت، عبارت است از خروج شىء از قوه در امرى، به فعل تدريجا. براى متحرّك، بايد مخرجى باشد كه وى را از نقص به كمال برساند. كتاب و آموزگار، معدّاتند، معلّم ديگرى است. | هيچ موجودى در حد خود، نه ناقص است و نه شرّ. نطفه، مربّى و محيط در سعادت و شقاوت انسان تأثير بسزايى دارند. حركت، عبارت است از خروج شىء از قوه در امرى، به فعل تدريجا. براى متحرّك، بايد مخرجى باشد كه وى را از نقص به كمال برساند. كتاب و آموزگار، معدّاتند، معلّم ديگرى است. | ||
آن گوهرى كه به لفظ من و انا، به آن اشاره مىكنيم، موجودى غير از بدن است. ابن | آن گوهرى كه به لفظ من و انا، به آن اشاره مىكنيم، موجودى غير از بدن است. [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سينا]]، هم در اشارات و هم در شفا، دليل تجربى مىآورد كه نفس، غير از بدن است. انسان، موجود ممتدّى است كه از مرحله اعلى تا به پايينترين مرتبهاش، همه، يك شخصيّت است. همه شئون و اطوارى كه از بدن مشاهده مىشود، از گوهر نفس انسان صادر مىشود. | ||
آن گوهرى كه با لفظ من و انا و مانند اينها، به آن اشاره مىكنيم، به نامهاى گوناگون خوانده مىشود، چون: نفس، نفس ناطقه، روح، عقل، قوه عاقله، قوّه مميزه، روان، جان، دل، جام جهاننما، طوطى و نامهاى بسيار ديگر، ولى آنچه در كتب حكما، رواج دارد، همان پنج نام نخستين است. بدن، مرتبه نازله نفس است كه در آن، تصرّف مىكند و آثار وجوديش را در او پياده مىكند. | آن گوهرى كه با لفظ من و انا و مانند اينها، به آن اشاره مىكنيم، به نامهاى گوناگون خوانده مىشود، چون: نفس، نفس ناطقه، روح، عقل، قوه عاقله، قوّه مميزه، روان، جان، دل، جام جهاننما، طوطى و نامهاى بسيار ديگر، ولى آنچه در كتب حكما، رواج دارد، همان پنج نام نخستين است. بدن، مرتبه نازله نفس است كه در آن، تصرّف مىكند و آثار وجوديش را در او پياده مىكند. | ||
| خط ۶۵: | خط ۴۶: | ||
نفس را هر دم، در كشور وجودش، شئون بسيارى است كه هيچ شأنى او را از شأن ديگر باز نمىدارد. در ميان انواع موجودات، انسان، از همه آنها با هوشتر و زيركتر است، لذا جوهر انسان، از جنس جواهر آنها برتر و شريفتر است. | نفس را هر دم، در كشور وجودش، شئون بسيارى است كه هيچ شأنى او را از شأن ديگر باز نمىدارد. در ميان انواع موجودات، انسان، از همه آنها با هوشتر و زيركتر است، لذا جوهر انسان، از جنس جواهر آنها برتر و شريفتر است. | ||
نفس ناطقه، مانند درختى است كه تمامى قواى او شاخههاى او هستند. قوّه مصوّره، به تنهايى، صورتگر نطفه نيست. فاقد شىء، معطى شىء نمىباشد؛ به عبارت ديگر، معطى كمال، خود، بايد واجد آن باشد. طلب مجهول مطلق، محال است. فكر، حركت نفس ناطقه است از مطلب به مبادى و دوباره از مبادى به مطلب. وعاى علم، وعايى است كه بر خلاف همه ظرفها هر چه علم در او بيشتر قرار گيرد، گنجايش او بيشتر مىگردد و براى تحصيل علوم بالاتر و بيشتر، آمادهتر مىشود؛ حضرت على(ع) | نفس ناطقه، مانند درختى است كه تمامى قواى او شاخههاى او هستند. قوّه مصوّره، به تنهايى، صورتگر نطفه نيست. فاقد شىء، معطى شىء نمىباشد؛ به عبارت ديگر، معطى كمال، خود، بايد واجد آن باشد. طلب مجهول مطلق، محال است. فكر، حركت نفس ناطقه است از مطلب به مبادى و دوباره از مبادى به مطلب. وعاى علم، وعايى است كه بر خلاف همه ظرفها هر چه علم در او بيشتر قرار گيرد، گنجايش او بيشتر مىگردد و براى تحصيل علوم بالاتر و بيشتر، آمادهتر مىشود؛ [[علی بن ابیطالب(ع)، امام اول|حضرت على(ع)]]، در نهجالبلاغة، در مورد ظرف علم، بيان زيبايى دارد كه علاقهمندان مىتوانند بدانجا رجوع نمايند. | ||
بين علم و ظرف آن، سنخيّتى برقرار است. ماترياليستها، ماده را موجودى ازلى و ابدى و وجود آن را واجب بالذّات مىدانند. چون هر صورت معقوله، فعليّت محض و مبرّاى از مادّه و اوصاف و احوال ماده است، لذا ظرف آن نيز بايد موجودى باشد كه مبرّا از ماده و اوصاف مادّه باشد. قوّه خيال و صور آن، داراى تجرّد برزخىاند. هر يك از نفس ناطقه و مخرج او از نقص به كمال، موجودى وراى مادّهاند. | بين علم و ظرف آن، سنخيّتى برقرار است. ماترياليستها، ماده را موجودى ازلى و ابدى و وجود آن را واجب بالذّات مىدانند. چون هر صورت معقوله، فعليّت محض و مبرّاى از مادّه و اوصاف و احوال ماده است، لذا ظرف آن نيز بايد موجودى باشد كه مبرّا از ماده و اوصاف مادّه باشد. قوّه خيال و صور آن، داراى تجرّد برزخىاند. هر يك از نفس ناطقه و مخرج او از نقص به كمال، موجودى وراى مادّهاند. | ||
| خط ۷۳: | خط ۵۴: | ||
تنويم مغناطيسى و خواب، هر دو، از يك اصلند و آن، در حقيقت، انصراف و تعطيل حواس ظاهره از تصرف و دست در كار بودن به اين نشئه طبيعت است. | تنويم مغناطيسى و خواب، هر دو، از يك اصلند و آن، در حقيقت، انصراف و تعطيل حواس ظاهره از تصرف و دست در كار بودن به اين نشئه طبيعت است. | ||
نفس ناطقه، در همه حال، از خويشتن آگاه و | نفس ناطقه، در همه حال، از خويشتن آگاه و مدرک ذات خود است و هيچيك از حواس ظاهرى، چنين نيستند. قواى ظاهرى، موجب تضعيف قوّه متخيّله مىشود. قوّه متخيّله، از شئون نفس است و تجرّد برزخى دارد و در خواب و بيدارى، آگاه است. اشباحى كه در عالم رؤيا مىبينيم، مطلقا، پديد آمده از انشا و ايجاد نفس و قائم به اويند و همه، ابدان مثالى برزخىاند. | ||
همه آثار وجودى انسان، اطوار ظهورات و تجليّات نفس است و قوام بدن، به روح و تشخّص و وحدت و ظهور آثارش از اوست. سعادت، اين است كه نفس انسان در كمال وجوديش، به جايى برسد كه در قوام خود، به مادّه نياز نداشته باشد و در عداد موجودات مفارق از مادّه درآيد و بر اين حال، دائم و ابد باقى بماند. | همه آثار وجودى انسان، اطوار ظهورات و تجليّات نفس است و قوام بدن، به روح و تشخّص و وحدت و ظهور آثارش از اوست. سعادت، اين است كه نفس انسان در كمال وجوديش، به جايى برسد كه در قوام خود، به مادّه نياز نداشته باشد و در عداد موجودات مفارق از مادّه درآيد و بر اين حال، دائم و ابد باقى بماند. | ||
روح انسان، خواه در مقام خيال باشد و خواه در مقام عقل، پس از ويرانى بدن، تباه نمىشود. همه | روح انسان، خواه در مقام خيال باشد و خواه در مقام عقل، پس از ويرانى بدن، تباه نمىشود. همه مدرک ات انسان، وراى طبيعت است. هر چه كه بلاوضع است، ممكن نيست در چيزى كه باوضع است حاصل شود. صورت علميه، مطلقا، وجودى مجرد و عارى از ماده است و ظرف تقرّر و تحقق او، با او مسانخ مىباشد. | ||
اسناد افعال صادره از انسان، به بدن و اعضا و جوارح مادّى وى، مجاز است و حقيقة به نفس، اسناد مىيابند. آنچه را كه انسان ادراك كرده است، در صقع ذات خود يافته است و آن، معلوم بالذّات اوست و اشياى خارجى كه به نحوى از انحا به واسطه و اعداد قوا و آلات ادراكى خود، به آنها تعلّق و ارتباط يافته و با اين ارتباط، به كسب علم نايل شده است، معلوم بالعرضند. | اسناد افعال صادره از انسان، به بدن و اعضا و جوارح مادّى وى، مجاز است و حقيقة به نفس، اسناد مىيابند. آنچه را كه انسان ادراك كرده است، در صقع ذات خود يافته است و آن، معلوم بالذّات اوست و اشياى خارجى كه به نحوى از انحا به واسطه و اعداد قوا و آلات ادراكى خود، به آنها تعلّق و ارتباط يافته و با اين ارتباط، به كسب علم نايل شده است، معلوم بالعرضند. | ||
| خط ۹۳: | خط ۷۴: | ||
طفره، مطلقا، چه در حيات و چه در معنويات، باطل و محال است. تشكيك، در ماهيّت راه ندارد. نور اسفهبد را كه نفس ناطقه است، مقام، فوق تجرّد است؛ يعنى او را مقام معلوم و حدّ يقف نيست كه در نتيجه وحدت عددى ندارد، بلكه وحدت حقّه ظلّيه دارد و اين ظلّيّت، به لحاظ وحدت حقّه حقيقيه است. | طفره، مطلقا، چه در حيات و چه در معنويات، باطل و محال است. تشكيك، در ماهيّت راه ندارد. نور اسفهبد را كه نفس ناطقه است، مقام، فوق تجرّد است؛ يعنى او را مقام معلوم و حدّ يقف نيست كه در نتيجه وحدت عددى ندارد، بلكه وحدت حقّه ظلّيه دارد و اين ظلّيّت، به لحاظ وحدت حقّه حقيقيه است. | ||
==منابع مقاله== | |||
مقدمه و متن کتاب | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:فلسفه، مذهب و روانشناسی]] | [[رده: فلسفه، مذهب و روانشناسی]] | ||
[[رده:فلسفه اسلامی]] | [[رده: فلسفه اسلامی]] | ||
[[رده:آثار جدید و معاصر فلسفه اسلامی]] | |||
[[رده:عصر مدرسان فلسفه قرن چهاردهم]] | [[رده:عصر مدرسان فلسفه قرن چهاردهم]] | ||
[[رده: | [[رده:آثار فلسفی]] | ||