پرش به محتوا

معجم الصحابة: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۱۷ آوریل ۲۰۱۸
جز
جایگزینی متن - 'ر.ك:' به 'ر.ک:'
جز (جایگزینی متن - ' ' به ' ')
جز (جایگزینی متن - 'ر.ك:' به 'ر.ک:')
خط ۶۱: خط ۶۱:
ب)- در بسيارى از منابع مهمى كه درباره صحابه نگاشته شده، احاديثى از ابن قانع روايت شده كه عين همان‌ها در معجم الصحابة موجود است؛ به‌عنوان نمونه در «[[أسد الغابة في معرفة الصحابة|أسد الغابة]]» [[ابن اثیر، علی بن محمد|ابن اثير]]، «[[دلائل النبوة و معرفة أحوال صاحب الشريعة|دلائل النبوة]]» [[بیهقی، احمد بن حسین|بيهقى]] و... چنين رواياتى وجود دارد.
ب)- در بسيارى از منابع مهمى كه درباره صحابه نگاشته شده، احاديثى از ابن قانع روايت شده كه عين همان‌ها در معجم الصحابة موجود است؛ به‌عنوان نمونه در «[[أسد الغابة في معرفة الصحابة|أسد الغابة]]» [[ابن اثیر، علی بن محمد|ابن اثير]]، «[[دلائل النبوة و معرفة أحوال صاحب الشريعة|دلائل النبوة]]» [[بیهقی، احمد بن حسین|بيهقى]] و... چنين رواياتى وجود دارد.


ج)- سند دو نسخه خطى كه از كتاب موجود است، صحت انتساب اين كتاب به ابن قانع را تأييد مى‌كند؛ چراكه رجال موجود در اين دو نسخه به ابن قانع متصل مى‌شوند و كتاب را از وى روايت مى‌كنند (ر.ك: مقدمه محقق، ص79-80).
ج)- سند دو نسخه خطى كه از كتاب موجود است، صحت انتساب اين كتاب به ابن قانع را تأييد مى‌كند؛ چراكه رجال موجود در اين دو نسخه به ابن قانع متصل مى‌شوند و كتاب را از وى روايت مى‌كنند (ر.ک: مقدمه محقق، ص79-80).


2. اين كتاب مهم‌ترين اثر ابن قانع است كه در آن اصحاب پيامبر را برشمرده و از هريك حديثى مسند آورده است. مؤلف تنها به معرفى افراد و نه شرح حال تفصيلى افراد، بر اساس ترتيب حروف الفبا پرداخته و به هريك از حروف، بابى ويژه اختصاص داده است. بدين ترتيب ذيل حرف «الف» مثلا، از صحابى‌اى نام برده و در صورتى كه از شهرت برخوردار باشد، نسب وى را به‌تفصيل بازگو مى‌كند؛ پس از آن به نقل حديث يا احاديثى مسند كه صحابى مذكور در سلسله سند آن قرار گرفته مى‌پردازد؛ پس از آن به سراغ صحابى ديگر رفته و به همين روش عمل مى‌كند. لازم به ذكر است كه ترتيب الفبايى در حرف دوم و سوم اسامى صحابه رعايت نشده و تنها ملاك مقدم داشتن نام يك صحابى بر صحابى ديگر، شهرت وى نسبت به ديگرى بوده است (ر.ك: همان، ص83-85).
2. اين كتاب مهم‌ترين اثر ابن قانع است كه در آن اصحاب پيامبر را برشمرده و از هريك حديثى مسند آورده است. مؤلف تنها به معرفى افراد و نه شرح حال تفصيلى افراد، بر اساس ترتيب حروف الفبا پرداخته و به هريك از حروف، بابى ويژه اختصاص داده است. بدين ترتيب ذيل حرف «الف» مثلا، از صحابى‌اى نام برده و در صورتى كه از شهرت برخوردار باشد، نسب وى را به‌تفصيل بازگو مى‌كند؛ پس از آن به نقل حديث يا احاديثى مسند كه صحابى مذكور در سلسله سند آن قرار گرفته مى‌پردازد؛ پس از آن به سراغ صحابى ديگر رفته و به همين روش عمل مى‌كند. لازم به ذكر است كه ترتيب الفبايى در حرف دوم و سوم اسامى صحابه رعايت نشده و تنها ملاك مقدم داشتن نام يك صحابى بر صحابى ديگر، شهرت وى نسبت به ديگرى بوده است (ر.ک: همان، ص83-85).


3. مؤلف در شرح حال صحابه، نكات چندانى را مطرح نمى‌كند، بلكه تنها به ذكر نسب ايشان بسنده كرده و درصورتى‌كه فرد مورد نظر به لقب يا صفت و ويژگى‌اى نيز مشهور باشد، به‌نحوى كه گريزى از اشاره به آن در معرفى وى نباشد، از آن نيز ياد مى‌كند (ر.ك: همان).
3. مؤلف در شرح حال صحابه، نكات چندانى را مطرح نمى‌كند، بلكه تنها به ذكر نسب ايشان بسنده كرده و درصورتى‌كه فرد مورد نظر به لقب يا صفت و ويژگى‌اى نيز مشهور باشد، به‌نحوى كه گريزى از اشاره به آن در معرفى وى نباشد، از آن نيز ياد مى‌كند (ر.ک: همان).


4. ابن قانع در اين كتاب به معرفى هر كسى كه به صحابى بودن وى ضمن حديثى تصريح شده يا قرينه‌اى دال بر صحابى بودن وى وجود دارد، پرداخته است. بنابراين ممكن است بسيارى از افراد كه در اين كتاب از آنها به‌عنوان صحابى ياد شده، از ديدگاه جمهور علماى اين علم صحابى محسوب نگردند (ر.ك: همان).
4. ابن قانع در اين كتاب به معرفى هر كسى كه به صحابى بودن وى ضمن حديثى تصريح شده يا قرينه‌اى دال بر صحابى بودن وى وجود دارد، پرداخته است. بنابراين ممكن است بسيارى از افراد كه در اين كتاب از آنها به‌عنوان صحابى ياد شده، از ديدگاه جمهور علماى اين علم صحابى محسوب نگردند (ر.ک: همان).


5. معجم الصحابة، از نظر حديثى و فقهى و تاريخى اثرى ارزنده بشمار مى‌رود و از ويژگى‌هاى ذيل برخوردار است:
5. معجم الصحابة، از نظر حديثى و فقهى و تاريخى اثرى ارزنده بشمار مى‌رود و از ويژگى‌هاى ذيل برخوردار است:
خط ۸۱: خط ۸۱:
ه)- مؤلف ذيل نام هر فرد، به نقل حديث يا احاديثى كه توسط وى از پيامبر با سند متصل، روايت شده مى‌پردازد.
ه)- مؤلف ذيل نام هر فرد، به نقل حديث يا احاديثى كه توسط وى از پيامبر با سند متصل، روايت شده مى‌پردازد.


و)- مؤلف به معرفى برخى صحابه كه هيچ نام و نشانى از آنان در صحابه‌نگارى‌هاى قبل از معجم حاضر وجود ندارد، پرداخته و بسيارى از علماى اين علم به نقل وى اطمينان كرده و وى را در اين خصوص متهم نساخته‌اند؛ از جمله افرادى كه تنها ابن قانع به معرفى آنها پرداخته مى‌توان به اثوب بن عتبه، اوس مزنى، جبر اعرابى، حارث بن خزرج انصارى، رجاء غنوى و... اشاره كرد (ر.ك: همان، ص95-96).
و)- مؤلف به معرفى برخى صحابه كه هيچ نام و نشانى از آنان در صحابه‌نگارى‌هاى قبل از معجم حاضر وجود ندارد، پرداخته و بسيارى از علماى اين علم به نقل وى اطمينان كرده و وى را در اين خصوص متهم نساخته‌اند؛ از جمله افرادى كه تنها ابن قانع به معرفى آنها پرداخته مى‌توان به اثوب بن عتبه، اوس مزنى، جبر اعرابى، حارث بن خزرج انصارى، رجاء غنوى و... اشاره كرد (ر.ک: همان، ص95-96).


== وضعيت كتاب ==
== وضعيت كتاب ==
۶۱٬۱۸۹

ویرایش