شرح ألفية ابن مالك المسمی تحرير الخصاصة في تيسير الخلاصة: تفاوت میان نسخه‌ها

<div class='wikiInfo'>

|+ |

! نام کتاب!! data-type='bookName'|شرح ألفیة ابن مالک المسمی تحریر الخصاصة في تیسیر الخلاصة

|data-type='otherBookNames'|الفیه. شرح

|data-type='authors'|[[شلال، عبدالله بن علی]] (محقق)

|data-type='language'|عربی

|data-type='congeressCode' style='direction:ltr'|‏PJ‎‏ ‎‏6151‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏ ‎‏الف‎‏7‎‏02228

|data-type='subject'|ابن مالک، محمد بن عبدالله، 600؟ - 672ق. الفیه - نقد و تفسیر

|data-type='publisher'|مکتبة الرشد ناشرون

|data-type='publishPlace'|ریاض - عربستان

|data-type='publishYear'| 1429 هـ.ق  

|-class='articleCode'

|data-type='automationCode'|AUTOMATIONCODE15234AUTOMATIONCODE

 

 

«شرح ألفية ابن مالك المسمى تحرير الخصاصة في تيسير الخلاصة»، اثر عمر بن مظفر بن وردى، شرح كتاب الفيه ابن مالك مى‌باشد كه به زبان عربى نوشته شده است.

مطالب كتاب را كه در دو جلد ارائه شده است، مى‌توان به دو بخش كلى، تقسيم كرد: مقدمه مفصل محقق و متن شرح ابن وردى.

ابن وردى، در شرح خود، از روشى خاص استفاده نموده، به‌گونه‌اى كه قبل از وى، كسى از اين اسلوب، بهره نبرده است؛ بدين صورت كه وى ابيات الفيه را قبل از شرح، ذكر نكرده و به تحليل آن نپرداخته (روشى كه معمول شروح الفيه بوده و در آثار قبل، از آن استفاده شده است)، بلكه مضمون بيت يا ابياتى را كه دربردارنده مسئله‌اى از مسائل نحوى مى‌باشد، ذكر كرده و براى آن، از آيات قرآن كريم، احاديث نبوى و يا اشعار عرب، مثال زده است.

از جمله مصادرى كه وى در تحرير شرح خويش، از آن‌ها استفاده كرده است، عبارتند از: «الكافية الشافية» و شرح آن، «عمدة الحافظ و عدة اللافظ» و شرح آن، «كتاب التسهيل»، شرح فرزند ابن مالك بر الفيه و...

فصل اول: بررسى دوران حيات و آثار ابن وردى كه در آن، به زمان ولادت و وفات، شيوخ و اساتيد، اجازات وى به شاگردان و برخى از علماى هم‌عصرش، نحوه قضاوت وى، منزلت علمى و ادبى او و آثار و كتب وى اشاره گرديده است.

فصل دوم: كه به بحث و بررسى مختصرى از محتويات كتاب، شامل روش نويسنده در شرح مباحث و توضيح مطالب، منابع و مآخذ مورد استفاده وى، استدراكات وى از آراء ابن مالك در الفيه و فرزند وى در شرح الفيه، مذهب نحوى وى و توثيق نام كتاب، اختصاص يافته است.

قسمت دوم، ارائه گزارش مختصرى از زندگى‌نامه ابن مالك و آثار وى مى‌باشد.

 

1. كوشش بر رعايت امانت و ضبط دقيق نص و نوشتار مصنف.

 

2. ذكر آيات قرآنى كه مورد استشهاد قرار گرفته و قرار دادن آن‌ها بين پرانتز و به اسم سوره و شماره آيه آن در پاورقى.

 

3. اخراج تمام قرائت‌هايى كه در شرح به آن‌ها اشاره شده، از كتاب‌هاى قرائت و اعراب قرآن.

 

4. اخراج احاديث و آثار وارده از كتب صحاح، سنن و... و قرار دادن آن‌ها بين علامت تنصيص (" ") و اكمال حديث و اثر و مرجع آن در پاورقى و تعيين موضع شاهد و وجه استشهاد به حديث.

 

5. احاله دادن اقوال و امثال معروف عرب به مظان آن‌ها.

 

6. اخراج شواهد شعرى از ديوان‌هاى معروف و مراجع نحوى، لغوى و كتب ادبى.

 

7. تبيين برخى از اوزان اسماء و افعالى كه نياز به تبيين و تشريح داشته و توضيح و شرح اعلال، ابدال، جمع و... آن‌ها.

 

8. اخراج اقوال نحات از مصادر اصلى آن‌ها و تبيين اختلافات آن‌ها در برخى از مسائلى كه نياز به توضيح داشته است.

 

9. رجوع به معاجم لغوى و مصادر نحوى و صرفى براى ضبط برخى از كلمات و اوزان صرفى آن‌ها.

 

10. توضيح و تعريف اعلامى كه ابن وردى به‌اختصار به آن‌ها اشاره كرده است.

 

11. افزودن فهرست‌هاى مفيد و سودمند كه كار مراجعه به كتاب را بسيار آسان نموده است.

 

ابن وردى در شرح خود، غالب امثله ابن مالك در الفيه را به كار برده و از ذكر اقوال نحات و اخلافات آن‌ها، غفلت نورزيده است.

كتاب، با تمام توسع و تخصص خود، تقريبا يك چهارم حجم شرحى است كه فرزند ابن مالك، بر كتاب پدر زده است و نويسنده خود ادعا دارد كه شرح وى، كامل‌تر از آن مى‌باشد، زيرا مسائل، شواهد و قيودى كه در شرح ابن ناظم نيامده، در شرح او ذكر گرديده است. همچنين در شرح خود، فوايد و تتماتى را ذكر نموده كه نه ابن مالك در الفيه و نه فرزند وى در شرح آن، به آن‌ها نپرداخته‌اند؛ درصورتى‌كه به عقيده وى، افزودن اين مسائل، بسيار ضرورى و مفيد مى‌باشد.