پرش به محتوا

شرح نهج‌البلاغة المقتطف من بحارالأنوار للعلامة المجلسي: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'نهج البلاغة' به 'نهج‌البلاغة'
جز (جایگزینی متن - 'ابى الحديد' به 'ابى‌الحديد')
جز (جایگزینی متن - 'نهج البلاغة' به 'نهج‌البلاغة')
خط ۱: خط ۱:
<div class='wikiInfo'>
<div class='wikiInfo'>
[[پرونده:NUR03470J1.jpg|بندانگشتی|‏شرح نهج البلاغة المقتطف من بحار الأنوار للعلامة المجلسی]]
[[پرونده:NUR03470J1.jpg|بندانگشتی|‏شرح نهج‌البلاغة المقتطف من بحار الأنوار للعلامة المجلسی]]
{| class="wikitable aboutBookTable" style="text-align:Right"
{| class="wikitable aboutBookTable" style="text-align:Right"
|+ |
|+ |
|-
|-
! نام کتاب!! data-type='bookName'|‏شرح نهج البلاغة المقتطف من بحار الأنوار للعلامة المجلسی
! نام کتاب!! data-type='bookName'|‏شرح نهج‌البلاغة المقتطف من بحار الأنوار للعلامة المجلسی
|-
|-
|نام های دیگر کتاب  
|نام های دیگر کتاب  
خط ۵۷: خط ۵۷:




كتاب «شرح نهج البلاغة(المجلسى)»، حاوى شرح احاديث«نهج البلاغة» در «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» است كه به اهتمام على انصاريان استخراج و تنظيم شده است.
كتاب «شرح نهج‌البلاغة(المجلسى)»، حاوى شرح احاديث«نهج‌البلاغة» در «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» است كه به اهتمام على انصاريان استخراج و تنظيم شده است.


== ساختار ==
== ساختار ==
خط ۶۷: خط ۶۷:




كتاب، با مقدمه‌اى مشتمل بر مطالبى با عناوين «شروح نهج البلاغة»، «معرفى مختصر [[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» و «اسلوب [[علامه مجلسى]] در شرح نهج البلاغة» آغاز شده است. محقق كتاب، در بخش اول با اشاره به اينكه تا كنون قريب به پانصد كتاب پيرامون «نهج البلاغة» نوشته شده است، تعدادى از شروح اين كتاب گران‌سنگ را ذكر مى‌كند. او مى‌افزايد: كتابى كه لازم است به نام آن اشاره شود، «شرح نهج البلاغة» [[علامه مجلسى]] است؛ چه بسا اين اسم و موضوع نزد پژوهش‌گران جديد و غريب باشد؛ چرا كه مى‌دانيم [[علامه مجلسى]]، با وجود اينكه بعضى خطبه‌ها و نامه‌های «نهج البلاغة» را ترجمه كرده است، اما كتابى به اين نام، مختصر يا مطول، به‌صورت مستقل تأليف نكرده است. كتاب پيش روى محققين نيز تحقيق موسّعى در كتاب «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» و استخراج شروحى است كه [[علامه مجلسى]] نوشته است.
كتاب، با مقدمه‌اى مشتمل بر مطالبى با عناوين «شروح نهج‌البلاغة»، «معرفى مختصر [[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» و «اسلوب [[علامه مجلسى]] در شرح نهج‌البلاغة» آغاز شده است. محقق كتاب، در بخش اول با اشاره به اينكه تا كنون قريب به پانصد كتاب پيرامون «نهج‌البلاغة» نوشته شده است، تعدادى از شروح اين كتاب گران‌سنگ را ذكر مى‌كند. او مى‌افزايد: كتابى كه لازم است به نام آن اشاره شود، «شرح نهج‌البلاغة» [[علامه مجلسى]] است؛ چه بسا اين اسم و موضوع نزد پژوهش‌گران جديد و غريب باشد؛ چرا كه مى‌دانيم [[علامه مجلسى]]، با وجود اينكه بعضى خطبه‌ها و نامه‌های «نهج‌البلاغة» را ترجمه كرده است، اما كتابى به اين نام، مختصر يا مطول، به‌صورت مستقل تأليف نكرده است. كتاب پيش روى محققين نيز تحقيق موسّعى در كتاب «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» و استخراج شروحى است كه [[علامه مجلسى]] نوشته است.


محقق كتاب، در بخش دوم مقدمه به اين نكته اشاره مى‌كند كه «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» به لحاظ كيفيت و كميت از بزرگ‌ترين جوامع حديثى نزد فرق اسلامى است، سپس به مصادر «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» و كيفيت تأليف آن مى‌پردازد و در انتها، از شيوه [[علامه مجلسى]] در شرح«نهج البلاغة»، سخن مى‌گويد كه به اختصار ارائه مى‌شود:
محقق كتاب، در بخش دوم مقدمه به اين نكته اشاره مى‌كند كه «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» به لحاظ كيفيت و كميت از بزرگ‌ترين جوامع حديثى نزد فرق اسلامى است، سپس به مصادر «[[بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار(ع)|بحار الانوار]]» و كيفيت تأليف آن مى‌پردازد و در انتها، از شيوه [[علامه مجلسى]] در شرح«نهج‌البلاغة»، سخن مى‌گويد كه به اختصار ارائه مى‌شود:


علامه، پس از نقل قطعه‌اى از «نهج البلاغة» در موضوع يا فصل مرتبط با آن، به شرح مختصر يا تفصيلى آن مى‌پردازد. در اين شروح و در شرح كلمات مشكل يا در بيان مطالب، براى اثبات آنها، گاه براهين و ادله‌اى را نيز از كتب حديثى ديگر ذكر مى‌كند. وى، در شرح الفاظ، از مهم‌ترين كتب لغت عربى مانند: «الصحاح» جوهرى، «قاموس اللغة» فيروزآبادى يا «[[تاج العروس من جواهر القاموس|تاج العروس]]» زبيدى به‌صورت گسترده استفاده مى‌كند.
علامه، پس از نقل قطعه‌اى از «نهج‌البلاغة» در موضوع يا فصل مرتبط با آن، به شرح مختصر يا تفصيلى آن مى‌پردازد. در اين شروح و در شرح كلمات مشكل يا در بيان مطالب، براى اثبات آنها، گاه براهين و ادله‌اى را نيز از كتب حديثى ديگر ذكر مى‌كند. وى، در شرح الفاظ، از مهم‌ترين كتب لغت عربى مانند: «الصحاح» جوهرى، «قاموس اللغة» فيروزآبادى يا «[[تاج العروس من جواهر القاموس|تاج العروس]]» زبيدى به‌صورت گسترده استفاده مى‌كند.


مجلسى، از شروح مهم «نهج البلاغة» كه اسامى آنها خواهد آمد، استفاده كرده است، اما اين، بدين معنا نيست كه شرح [[علامه مجلسى]] تكرار شروح معروف است. نويسنده، معتقد است كه اين، كلام كسانى است كه به‌صورت سطحى به شروح [[علامه مجلسى]] نظر كرده‌اند. علامه، در بسيارى از موارد، گفته‌هاى شارحين «نهج البلاغة» را نقد و تحليل كرده و در خلال ردّ آنها ديدگاهى را كه به نظرش صحيح مى‌آيد، بيان مى‌كند.شروح چهارگانه‌اى كه [[علامه مجلسى]] بيش از ديگر شروح بر آنها تكيه كرده عبارت است از:
مجلسى، از شروح مهم «نهج‌البلاغة» كه اسامى آنها خواهد آمد، استفاده كرده است، اما اين، بدين معنا نيست كه شرح [[علامه مجلسى]] تكرار شروح معروف است. نويسنده، معتقد است كه اين، كلام كسانى است كه به‌صورت سطحى به شروح [[علامه مجلسى]] نظر كرده‌اند. علامه، در بسيارى از موارد، گفته‌هاى شارحين «نهج‌البلاغة» را نقد و تحليل كرده و در خلال ردّ آنها ديدگاهى را كه به نظرش صحيح مى‌آيد، بيان مى‌كند.شروح چهارگانه‌اى كه [[علامه مجلسى]] بيش از ديگر شروح بر آنها تكيه كرده عبارت است از:


1. «شرح نهج البلاغة» [[ابن میثم، میثم بن علی|ابن ميثم بحرانى]]؛
1. «شرح نهج‌البلاغة» [[ابن میثم، میثم بن علی|ابن ميثم بحرانى]]؛


2. «شرح نهج البلاغة» [[ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبةالله|ابن ابى‌الحديد]]  معتزلى؛
2. «شرح نهج‌البلاغة» [[ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبةالله|ابن ابى‌الحديد]]  معتزلى؛


3. «شرح نهج البلاغة» قطب الدين راوندى؛
3. «شرح نهج‌البلاغة» قطب الدين راوندى؛


4. «شرح نهج البلاغة» علامه كيدرى.
4. «شرح نهج‌البلاغة» علامه كيدرى.


در «شرح نهج البلاغة» [[علامه مجلسى]]، آراى جديدى وجود دارد كه در ساير شروح ذكر شده، ديده نمى‌شود و نيازمند نگارش مقاله مستقلى است؛ «ولايت فقيه» و «مسئله حكومت علماى اسلام» در زمان غيبت ولى‌عصر(عج) از آن جمله است. [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] ، در خطبه سوم از «نهج البلاغة» معروف به خطبه «شقشقية» مى‌فرمايد: «سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و جان را آفريد، اگر حاضر نمى‌شدند آن جماعت كثير و يارى نمى‌كردند كه حجت تمام شود و نبود عهدى كه خدا از علما گرفته است كه راضى نشوند بر سيرى ظالم و گرسنگى مظلوم، هرآينه ريسمان شتر خلافت را بر كوهان آن مى‌انداختم و...».
در «شرح نهج‌البلاغة» [[علامه مجلسى]]، آراى جديدى وجود دارد كه در ساير شروح ذكر شده، ديده نمى‌شود و نيازمند نگارش مقاله مستقلى است؛ «ولايت فقيه» و «مسئله حكومت علماى اسلام» در زمان غيبت ولى‌عصر(عج) از آن جمله است. [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] ، در خطبه سوم از «نهج‌البلاغة» معروف به خطبه «شقشقية» مى‌فرمايد: «سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و جان را آفريد، اگر حاضر نمى‌شدند آن جماعت كثير و يارى نمى‌كردند كه حجت تمام شود و نبود عهدى كه خدا از علما گرفته است كه راضى نشوند بر سيرى ظالم و گرسنگى مظلوم، هرآينه ريسمان شتر خلافت را بر كوهان آن مى‌انداختم و...».


[[علامه مجلسى]]، در شرح آن مى‌نويسد: «العلماء»، يا ائمه(ع)يا اعم از آنها است و لذا دلالت دارد بر اينكه در زمان غيبت، فقيه جامع شرايط، حاكم بين مردم است.
[[علامه مجلسى]]، در شرح آن مى‌نويسد: «العلماء»، يا ائمه(ع)يا اعم از آنها است و لذا دلالت دارد بر اينكه در زمان غيبت، فقيه جامع شرايط، حاكم بين مردم است.
خط ۹۳: خط ۹۳:
بعضى از اعداد، متعلق به شروح علامه است كه توضيح آنها در پاورقى همان صفحه ذكر شده است.
بعضى از اعداد، متعلق به شروح علامه است كه توضيح آنها در پاورقى همان صفحه ذكر شده است.


لازم به ذكر است كه نصوص«نهج البلاغة» كه در اين كتاب نقل گرديده، همگى از نسخه صبحى صالح اخذ شده است، اما نصوص نسخه مورد استفاده [[علامه مجلسى]] با نصوص نسخه مذكور اختلافاتى دارد.
لازم به ذكر است كه نصوص«نهج‌البلاغة» كه در اين كتاب نقل گرديده، همگى از نسخه صبحى صالح اخذ شده است، اما نصوص نسخه مورد استفاده [[علامه مجلسى]] با نصوص نسخه مذكور اختلافاتى دارد.


== وضعيت كتاب ==
== وضعيت كتاب ==
خط ۱۱۱: خط ۱۱۱:


== پیوندها ==
== پیوندها ==
[http://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/14465 مطالعه کتاب ‏شرح نهج البلاغة المقتطف من بحار الأنوار للعلامة المجلسی در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور]
[http://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/14465 مطالعه کتاب ‏شرح نهج‌البلاغة المقتطف من بحار الأنوار للعلامة المجلسی در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش