هیکل، محمد حسین
| محمد حسین هیکل | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمد حسین هیکل |
| نام پدر | حسین هیکل |
| ولادت | ۲۰ اوت ۱۸۸۸ (۱۲ ذیالحجه ۱۳۰۵ قمری) |
| محل تولد | کفر غنام، سنبلاوین، دقهلیه، مصر، مصر |
| محل زندگی | قاهره، پاریس |
| رحلت | ۸ دسامبر ۱۹۵۶ (۵ جمادیالاولی ۱۳۷۶ قمری) |
| مدفن | قاهره، مصر |
| فرزندان | فائزه هیکل |
| دین | اسلام |
| پیشه | نویسنده، روزنامهنگار، سیاستمدار، حقوقدان |
| منصب | رئیس مجلس سنای مصر، وزیر معارف، وزیر امور اجتماعی، رئیس حزب احرار دستوریان |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکتری حقوق |
| دانشگاه | دانشگاه سوربن (پاریس) |
| علایق پژوهشی | ادبیات، تاریخ اسلام، سیاست، فلسفه |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
محمد حسین هیکل (۱۸۸۸ – ۱۹۵۶م) نویسنده، روزنامهنگار، حقوقدان و سیاستمدار برجسته مصری بود. او از پیشگامان رماننویسی در ادبیات عربی به شمار میرود و نخستین رمان عربی به نام «زینب» را در سال ۱۹۱۴ منتشر کرد. هیکل همچنین پیشگام نگارش نوین سیره نبوی و تاریخ اسلام بود و کتاب «حياة محمد» او تحولی بزرگ در این عرصه ایجاد کرد. او در عرصه سیاست نیز نقش برجستهای ایفا کرد و به عنوان وزیر معارف (آموزش و پرورش)، وزیر امور اجتماعی، رئیس مجلس سنای مصر و رئیس حزب احرار دستوریان خدمت کرد.
ولادت
محمد حسین هیکل در ۲۰ اوت ۱۸۸۸ (مطابق ۱۲ ذیالحجه ۱۳۰۵ هجری قمری) در روستای «کفر غنام» از توابع شهرستان سنبلاوین در استان دقهلیه مصر متولد شد.[۱] خانواده او از طبقه مرفه و متمول بودند.[۲]
تحصیلات
هیکل تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب خانه روستا آغاز کرد و در آنجا قرآن را حفظ کرد و خواندن و نوشتن را آموخت.[۲] سپس در سن هفت سالگی به قاهره رفت و در مدرسه ابتدایی «جمالیه» ثبت نام کرد و در سال ۱۹۰۱ از آن فارغالتحصیل شد.[۲] پس از آن وارد مدرسه «خدیویه» شد و در سال ۱۹۰۵ از آنجا فارغالتحصیل گردید.[۲]
سپس وارد مدرسه حقوق خدیوی (حقوق قاهره) شد و در سال ۱۹۰۹ موفق به اخذ مدرک لیسانس حقوق گردید.[۲] پس از آن به طور خصوصی به پاریس سفر کرد و در دانشگاه سوربن به تحصیل در رشته حقوق ادامه داد و در سال ۱۹۱۲ مدرک دکتری حقوق را دریافت کرد.[۲][۳] موضوع رساله دکتری او «دین عمومی مصر» (La dette publique de l'Égypte) بود.[۲]
در دوران تحصیل در پاریس، هیکل به مدرسه عالی علوم اجتماعی نیز رفت و دروس مختلفی را گذراند.[۲] او به ادبیات فرانسه علاقه مند شد، زبان فرانسه را به خوبی فراگرفت و از محضر استادان برجسته فرانسوی بهره برد.[۲]
فعالیتها
فعالیت حرفهای و حقوقی
پس از بازگشت از پاریس، هیکل مدتی در شهر منصوره به وکالت پرداخت.[۲] سپس در سال ۱۹۱۷ به تدریس در دانشگاه پرداخت و تا سال ۱۹۲۲ در این سمت باقی ماند.[۲]
فعالیت روزنامهنگاری
هیکل از همان دوران جوانی به روزنامهنگاری روی آورد و مقالات خود را در روزنامههای «اهرام» و «جریده» (ارگان حزب امت) منتشر میکرد.[۲] در سال ۱۹۲۶ به عنوان سردبیر هفتهنامه «السیاسة الأسبوعیه» منصوب شد که ارگان حزب احرار دستوریان بود.[۲] در صفحات این نشریه، مقالات بسیاری از بزرگان ادب مصر مانند طه حسین، عبدالعزیز بشری و دیگران منتشر میشد.[۲]
فعالیت سیاسی
هیکل عضو «کمیته سی نفره» بود که اولین قانون اساسی مصر پس از استقلال (دستور ۱۹۲۳) را تدوین کردند.[۱]
در سال ۱۹۳۸ به عنوان وزیر معارف در کابینه محمد محمود منصوب شد.[۲] سپس در سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۲ بار دیگر در کابینه حسین سری به عنوان وزیر معارف خدمت کرد.[۲] در سال ۱۹۴۴ بار دیگر به عنوان وزیر معارف منصوب شد و وزارت امور اجتماعی نیز به او واگذار گردید.[۲]
هیکل در سال ۱۹۴۱ به عنوان معاون رئیس حزب احرار دستوریان و در سال ۱۹۴۳ به عنوان رئیس این حزب انتخاب شد و تا زمان انحلال احزاب در پی انقلاب ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۲ در این سمت باقی ماند.[۲]
در سال ۱۹۴۵ به عنوان رئیس مجلس سنای مصر برگزیده شد و تا ژوئن ۱۹۵۰ در این مقام خدمت کرد.[۱]
هیکل نماینده مصر در امضای میثاق اتحادیه عرب در سال ۱۹۴۵ بود.[۱] همچنین چندین بار به عنوان رئیس هیئت مصری در سازمان ملل متحد حضور یافت.[۲]
فعالیت ادبی
رمان «زینب»
هیکل در سال ۱۹۱۴ نخستین رمان عربی را با عنوان «زینب» منتشر کرد.[۱] این رمان که به سبک رمانتیک و اجتماعی نوشته شده، داستان عشق دختری روستایی به پسر عمویش را روایت میکند.[۴] این اثر بعدها به اولین فیلم صامت در مصر تبدیل شد.[۵]
کتاب «حياة محمد»
هیکل در سال ۱۹۳۵ کتاب «حياة محمد» را منتشر کرد که نقطه عطفی در زندگی فکری او به شمار میرود.[۲] او در این کتاب با روشی نوین به بررسی زندگی پیامبر اسلام (ص) پرداخت و به شبهات مستشرقان پاسخ داد.[۲] شیخ محمد مصطفی مراغی، شیخ الازهر، مقدمهای بر این کتاب نوشت.[۲]
کتاب «في منزل الوحي»
هیکل در سال ۱۹۳۷ کتاب «في منزل الوحي» را منتشر کرد که شرح سفر حج او و بازدید از اماکن مقدس است.[۶] این کتاب آمیزهای از مشاهده عینی، تحقیق تاریخی و احساسات عاطفی است.[۶]
کتابهای تاریخی
هیکل مجموعهای از کتابها را درباره خلفای راشدین منتشر کرد:[۲] - «الصديق أبو بكر» (۱۹۴۲) - «الفاروق عمر» (۱۹۴۴) - «عثمان بن عفان» (۱۹۶۴ – پس از مرگ منتشر شد)
مذاکرات سیاسی
هیکل کتاب سه جلدی «مذكرات في السياسة المصرية» را منتشر کرد که خاطرات سیاسی او را از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۵۲ در بر میگیرد.[۷]
شخصیت و ویژگیها
معاصران هیکل او را فردی متواضع، خوشاخلاق، خوشبیان و دارای شوخطبعی توصیف کردهاند.[۲] او عضو چندین نهاد علمی از جمله جمعیت حقوق بینالملل مصر و جمعیت مطالعات تاریخی مصر بود.[۲] در سال ۱۹۴۰ به عنوان عضو مجمع زبان عربی قاهره انتخاب شد و از بنیانگذاران این مجمع به شمار میرود.[۲]
وفات
محمد حسین هیکل در روز شنبه ۵ جمادیالاولی ۱۳۷۶ هجری قمری (مطابق ۸ دسامبر ۱۹۵۶ میلادی) در سن ۶۸ سالگی در قاهره درگذشت.[۱]
آثار
از مهمترین آثار محمد حسین هیکل:[۲][۳][۸]
- زينب (۱۹۱۴) – نخستین رمان عربی
- في أوقات الفراغ (۱۹۲۵) – مجموعه رسائل ادبی، تاریخی، اخلاقی و فلسفی
- تراجم مصرية وغربية (۱۹۲۹)
- ولدي (۱۹۳۱)
- ثورة الأدب (۱۹۳۳)
- حياة محمد (۱۹۳۵) – پیشگام در نگارش نوین سیره نبوی
- في منزل الوحي (۱۹۳۷) – شرح سفر حج
- الصديق أبو بكر (۱۹۴۲)
- الفاروق عمر (۱۹۴۴)
- هكذا خلقت (۱۹۵۵) – داستان بلند
- مذكرات في السياسة المصرية (سه جلد، ۱۹۵۱-۱۹۵۳)
- الإمبراطورية الإسلامية والأماكن المقدسة (۱۹۶۰)
- الإيمان والمعرفة والفلسفة (۱۹۶۴)
- عثمان بن عفان (۱۹۶۴) – منتشر شده پس از مرگ
- قصص مصرية (۱۹۶۹)
- شرق وغرب (مجموعه سفرنامهها)
پانویس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ نقابة المحامين المصريين: محمد حسين هيكل
- ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ ۲٫۱۳ ۲٫۱۴ ۲٫۱۵ ۲٫۱۶ ۲٫۱۷ ۲٫۱۸ ۲٫۱۹ ۲٫۲۰ ۲٫۲۱ ۲٫۲۲ ۲٫۲۳ ۲٫۲۴ ۲٫۲۵ ۲٫۲۶ معرفة: محمد حسين هيكل
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ Aqrani: محمد حسين هيكل
- ↑ الأنطولوجيا: قصة «زينب» لمحمد حسين هيكل
- ↑ Kutubna: زينب
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ إسلام أون لاين: حج مبرور .. في منزل الوحي
- ↑ مكتبة آلاء: مذكرات فى السياسة المصرية
- ↑ Syrian Story: محمد حسين هيكل
منابع مقاله
- نقابة المحامين المصريين: محمد حسين هيكل
- معرفة: محمد حسين هيكل
- إسلام أون لاين: حج مبرور .. في منزل الوحي
- Syrian Story: محمد حسين هيكل
- Kutubna: زينب
- مكتبة آلاء: مذكرات فى السياسة المصرية
وابستهها
- الآثار النبوية
- تكوين العقل الحديث
- نقد کتاب حياة محمد (ص) للدکتور محمد حسين هيکل
- معجم غريب القرآن: مستخرجات من صحيح البخاري: و فیه ما ورد عن ابن عباس من طریق ابن ابی طلحة خاصة
- حیاة محمد صلی الله علیه و آله و سلم
- حیاة محمد
- في منزل الوحي
- الامبراطورية الإسلامية و الأماكن المقدسة
- حياة محمد
- الصديق أبو بكر
- الشرق الجديد
- دين مصر العام
- الإيمان و المعرفة و الفلسفة
- تراجم مصرية و غربية
- عثمان بن عفان
- شرق و غرب: رحلات د. محمد حسین هیکل
- ولدي
- مذکرات الشباب
- ثورة الأدب
- مذكرات في السياسة المصرية
- سقوط نظام!: لماذا کانت ثورة یولیو 1952 لازمة؟
- الإیمان و المعرفة و الفلسفة
- آفاق الثمانيات
- زندگاني محمد (ص)
- چان چاک روسو: حیاته و کتبه
- [[تراجم مصریة و غربیة: کلیو باطرة - اسماعیل باشا - توفیق باشا - محمد قدری باشا - بطرس غالی باشا - مصطفی کامل باشا - قاسم امین بک - اسماعیل صبری باشا - محمود سلیمان باشا - عبدالخالق ثروت باشا - بتهوفن - تین - شکسبیر - شلی]]
- مذکرات في السیاسة المصریة