ویکی‌نور

نورسی، سعید

بدیع‌الزمان سعید نورسی (۱۲۹۵-۱۳۷۹ق)، عالم دینی، مفسر قرآن، نویسنده و مصلح اجتماعی کردتبار اهل ترکیه بود. او با تألیف مجموعه چندجلدی «رسائل النور»، تلاش کرد تا به تردیدها و پرسش‌های ناشی از علم‌گرایی و مادی‌گرایی در دوران معاصر پاسخ دهد و ایمان اسلامی را از طریق استدلال‌آوری عقلی و قرآنی تقویت کند. نورسی به دلیل نبوغ سرشار و حافظه قوی، به «بدیع‌الزمان» ملقب شد. او در طول زندگی پر فراز و نشیب خود، بارها به زندان و تبعید رفت و با وجود مخالفت شدید با سیاست‌های ضددینی آتاتورک، همواره بر مبارزه فرهنگی و تقویت ایمان فردی تأکید داشت. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به کليات رسائل النور در ۱۳۰ جلد، اشارات الاعجاز فی مظان الایجاز، المثنوی العربی النوری و المحاکمات اشاره کرد.

بدیع‌الزمان سعید نورسی
NUR15207.jpg
نام کاملسعید بن میرزا بن صوفی
نام‌های دیگربدیع‌الزمان، استاد نورسی
لقببدیع‌الزمان
نسبکردتبار از طایفه نورسی
نام پدرصوفی میرزا
ولادت۱۲۹۵ هجری قمری (۱۸۷۸ میلادی)
محل تولدروستای نورس، بتلیس، ترکیه، امپراتوری عثمانی
محل زندگیبتلیس، وان، استانبول، بارلا، اسپارتا، کاستامونو
رحلت۲۵ رمضان ۱۳۷۹ هجری قمری (۲۳ مارس ۱۹۶۰ میلادی)
مدفنشانلی‌اورفا (پیکر بعداً به مکان نامعلوم منتقل شد)
طول عمر۸۲ سال
همسرمجرد
دیناسلام
مذهباهل سنت (نقشبندی)
پیشهعالم دینی، مفسر قرآن، نویسنده، مصلح اجتماعی
منصبعضو دارالحکمة الاسلامیة
اطلاعات علمی
درجه علمیمجتهد
دانشگاهمدارس علوم دینی در بتلیس، وان، سیعرد
علایق پژوهشیتفسیر قرآن، علم کلام، فلسفه، علوم جدید
سبک نوشتاریتفسیری، کلامی، عرفانی
اساتید
  • ملا عبدالله نورسی (برادر)
  • ملا محمد امین افندی
  • ملا فتح‌الله افندی
  • ملا محمد جلالی
  • میر حسن ولی
  • شیخ محمد بخیت (شیخ الازهر)
شاگردان
  • حسین حلمی ایشیک
  • احمدفایزی
  • عبدالقادر بدرخانی
  • سلیمان چاووش
  • زاهد بَرزنجی
برخی آثار
  • کليات رسائل النور
  • الکلمات
  • المکتوبات
  • اللمعات
  • الشعاعات
  • اشارات الاعجاز فی مظان الایجاز
  • المثنوی العربی النوری
  • المحاکمات

ولادت

بدیع‌الزمان سعید نورسی در سال ۱۲۹۳ رومی (مصادف با ۱۲۹۵ هجری قمری / ۱۸۷۸ میلادی) در روستای نورس از توابع شهرستان هیزان در ولایت بتلیس (کردستان عثمانی، ترکیه امروزی) به دنیا آمد.[۱][۲] پدرش صوفی میرزا به جهت زهد و عبادت به این نام خوانده می‌شد و مادرش نوریه نام داشت.[۱][۳] خانواده او به کشاورزی اشتغال داشتند و از اهالی سرشناس روستا نبودند، اما پدرش به پرهیزکاری و راستی شهرت داشت.[۲] نقل شده است که مادرش در دوران بارداری و شیردهی همواره با وضو بوده است.[۳]

تحصیلات

آغاز تحصیل

سعید نورسی تحصیلات ابتدایی را در روستای نورس نزد برادرش ملا عبدالله نورسی آغاز کرد.[۲][۳] سپس برای ادامه تحصیل به مدرسه ملا محمد امین افندی در روستای طاغ رفت و پس از مدتی به مدرسه میر حسن ولی در موکوس و مدرسه واسیان در گواش رفت.[۲]

نبوغ علمی

نورسی در سن ۹ سالگی به روستای طاغ رفت و با اشتیاق فراوان به تحصیل علوم دینی پرداخت.[۳] وی در مدت ۵ سال در مکتب‌های مختلف، مهم‌ترین علوم دینی را فرا گرفت و توانست قرآن را ختم کند و به مدت ۳ ماه در مکتب شیخ محمد جلالی به تحصیل بپردازد.[۳] نقل شده است که گاهی روزی ۳ ساعت کتابی را که می‌خواند، حفظ می‌کرد.[۳] او هر کتابی را که به دست می‌گرفت، مطالبش را می‌فهمید و علاوه بر کتاب‌های درسی، کتاب‌های بسیار دیگری را نیز مطالعه می‌کرد.[۳]

دریافت گواهینامه علمی

نورسی پس از مدتی به شهر بدلیس رفت و مورد توجه عمرپاشا والی بدلیس قرار گرفت.[۳] او در این شهر به تحصیل علوم جدید مانند جغرافیا، فیزیک، شیمی، ریاضی، فلسفه و تاریخ پرداخت.[۴] او سرانجام از دست ملا محمد جلالی گواهینامه علمی دریافت نمود.[۲] نقل شده است که در ملاقات با ملا فتح‌الله افندی در سیعرد، کتاب دوجلدی «جمع الجوامع» در علم اصول را طی یک هفته حفظ کرد و ملا فتح‌الله در تأیید این موضوع، بر روی جلد کتاب نوشت: «لَقَد جَمَعَ فی حفظِهِ جمع الجوامع جمیعَهُ فی جمعة».[۲] به دلیل نبوغ و هوش سرشار، ملا فتح‌الله افندی به او لقب «بدیع‌الزمان» داد.[۲][۳]

فعالیت‌ها

تدریس و آشنایی با علوم جدید

نورسی در حدود سال ۱۸۸۲ میلادی به شهر ماردین رفت و در مسجد جامع آن شهر به تدریس پرداخت.[۲] در سال ۱۸۸۴ به دعوت حسن پاشا، والی شهر وان، به آن شهر رفت و حدود بیست سال در مدرسه خُرخُر تدریس کرد.[۲] در این دوره، او با علوم جدید مانند شیمی، جغرافیا و فیزیک آشنا شد و به فراگیری آن‌ها پرداخت.[۴]

سفرهای علمی و مناظرات

نورسی در سال ۱۹۱۱ به دمشق سفر کرد و در مسجد اموی به زبان عربی سخنرانی نمود.[۲] او مناظرات متعددی با علمای استانبول، شیخ وقت الازهر (شیخ محمد بخیت) و یکی از رهبران ژاپنی داشت.[۴] همچنین با فرمانداران برخی ایالت‌ها، اعضای مجلس نمایندگان و امانوئل قره‌سو (رئیس انجمن ماسونی و نماینده مجلس) مناظره کرد.[۴]

تأسیس دانشگاه الزهرا

پس از اطلاع از سخنرانی گلادستون، نخست‌وزیر بریتانیا، در مجلس عوام انگلستان که گفته بود «تا زمانی که قرآن در دست مسلمانان است، نمی‌توان بر آن‌ها حاکمیت یافت»، نورسی تصمیم گرفت زندگی خود را وقف تبیین مفاهیم قرآن کند.[۲] او برای تأسیس دانشگاه اسلامی «الزهراء» در شرق آناتولی، در سال ۱۸۹۶ به استانبول رفت اما طرح او به نتیجه نرسید.[۲][۴] او در سال ۱۹۰۷ مجدداً به استانبول بازگشت و تابلویی بر سردر محل اقامتش نصب کرد که بر آن نوشته شده بود: «در اینجا هر مشکلی حل و به هر سؤالی جواب داده می‌شود بدون آنکه از کسی سؤال شود».[۲]

جنگ جهانی اول و اسارت

با آغاز جنگ جهانی اول، نورسی به عنوان افسر داوطلب در دفاع از منطقه شرکت کرد.[۱][۴] او در جریان جنگ زخمی و به اسارت نیروهای روسی درآمد.[۲][۱] پس از انتقال به روسیه، حدود دو سال و چهار ماه در اسارت بود و سپس از طریق ورشو و وین به استانبول بازگشت.[۲]

عضویت در دارالحکمة الاسلامیة

پس از بازگشت به استانبول، نورسی به عضویت دارالحکمة الاسلامیة (بزرگترین مجمع علمی آن زمان) منصوب شد.[۲][۳] او در این دوره کتاب «المثنوی العربی النوری» را نوشت.[۳]

دوران تبعید و تألیف رسائل النور

پس از دعوت شیخ سعید پیران برای شورش مسلحانه علیه دولت، نورسی از این کار خودداری کرد و راه حل را در ارشاد و فعالیت‌های آموزشی می‌دانست.[۲] پس از شکست شورش شیخ سعید، نورسی در ۲۵ فوریه ۱۹۲۵ دستگیر و به بارلا تبعید شد.[۲][۵] او هشت سال و نیم در بارلا اقامت داشت و بیشتر مجموعه رسائل النور را در این دوره تألیف کرد.[۲]

نورسی در سال ۱۹۳۴ از بارلا به اسپارتا تبعید شد و در سال ۱۹۳۵ به جرم تشکیل گروه مخفی دستگیر و روانه زندان اسکی‌شهیر شد.[۵] پس از سپری شدن دوران زندان، در سال ۱۹۳۶ به استان کاستامونو تبعید شد.[۵] او در سال ۱۹۴۳ به همراه ۱۲۰ نفر از شاگردانش بار دیگر زندانی شد و در زندان دنیزلی به مدت ۹ ماه زندانی بود.[۵]

تجدید حیات در سال‌های پایانی

پس از روی کار آمدن حکومت دموکرات در سال ۱۹۵۰، مانعی بر سر راه چاپ و نشر رسائل النور قرار نگرفت.[۵] نورسی در این سال‌ها به تدریس عمومی و همگانی رسائل النور پرداخت.[۵] او در سال ۱۹۵۳ به امیرداغ برگشت اما دوباره مورد تعقیب و آزار قرار گرفت و به جرم انتشار بحثی در روزنامه به دادگاه احضار شد ولی تبرئه گردید.[۵]

دیدگاه‌ها و اندیشه‌ها

تقریب مذاهب اسلامی

سعید نورسی از طلایه‌داران وحدت اسلامی و تقریب بین مذاهب بود.[۱][۶] او اختلافات موجود میان فرق مختلف اسلامی را نشانه عقب‌ماندگی مسلمانان و نتیجه سیاست‌های اسلام‌ستیزانه دشمنان اسلام و استعمار می‌دانست.[۱] وی وحدت را امری فطری و ذاتی و اختلاف را امری اعتباری و عرضی می‌شمرد.[۱]

محبت به اهل بیت

نورسی علاقه وافری به اهل بیت عصمت و طهارت داشت.[۱] او در رسائل النور، محبت به آل بیت را از اصول بنیادی معرفی کرده و می‌گوید: «مرشد و راهنمای رساله نور، امام علی است» و «اساس و مبناء در مسلک نور، حب آل بیت است».[۶] او امامان اهل بیت، به ویژه حضرت علی، حسن و حسین را به عنوان مظاهر علم و فضیلت معرفی کرده است.[۶]

اسلام و علوم جدید

نورسی معتقد بود که مدارس دینی محدود به علوم شرعی پاسخگوی نیازهای زمانه نیست و باید برنامه‌های درسی مدارس با مطالعات مدرن آمیخته شود.[۴] او برای تأسیس دانشگاه الزهرا که در آن علوم دینی و جدید تدریس شود، تلاش فراوان کرد.[۴] وی می‌گفت: «سعادت دنیوی ما با علوم امروزی حاصل می‌شود».[۴]

سیاست و مبارزه فرهنگی

نورسی از سیاستی که مبتنی بر خودخواهی و منافع شخصی باشد، به خدا پناه می‌برد.[۳] او معتقد بود که تنها راه نجات و رهایی در این عصر، ارشاد مردم به سوی حقایق قرآن و ایمان و ریشه‌کن کردن جهل و بی‌سوادی است.[۲] وی می‌گفت: «نه می‌خواهیم در گذشته باقی بمانیم و نه اصول خود را فراموش کنیم».[۲]

آسیب‌شناسی تصوف

نورسی روی آوردن به طریقت پیش از آشنایی کامل با اصول دین و سنت پیامبر را از آفات تصوف می‌دانست.[۱] او ترجیح ولایت بر نبوت، اولویت دادن به اذکار به جای توجه کامل به سنت نبوی و یکی دانستن الهام و وحی را از معایب تصوف برمی‌شمرد.[۱] وی طریقه کشفی خود را بر چهار پایه قرآنی: عجز، فقر، شفقت و تفکر قرار می‌داد.[۱]

اندیشه‌های تمدنی

نورسی جهان اسلام را به مثابه یک کلیت واحد می‌دید و در صدد احیای تمدن اسلامی در مصاف با تمدن غربی بود.[۷] او تلاش کرد نسخه‌ای از اسلام ارائه دهد که مولد مدرنیته باشد و تضادی با مدرنیته نداشته باشد. وی معتقد بود که تمدن باید بر امور غیرمادی و ارزش‌های اخلاقی و وحی الهی پی‌ریزی شود و در تمدن اسلامی، اصل اتحاد حاکم است.[۷]

وفات

سعید نورسی در ۲۳ مارس ۱۹۶۰ (۲۵ رمضان ۱۳۷۹ هجری قمری) بر اثر ابتلا به بیماری ذات‌الریه در شهر اورفا (شانلی‌اورفا) درگذشت.[۲][۵] پیکر او در قبرستان خلیل‌الرحمن به خاک سپرده شد. سه ماه بعد، دولت وقت قبر او را تخریب و پیکرش را به مکانی نامعلوم منتقل کرد.[۲][۵] مسئول رسیدگی به اموال او پس از مرگش، دارایی وی را یک ساعت و چند وسیله شخصی به ارزش تقریبی ۲۰۰ تا ۳۰۰ لیره اعلام کرد.[۲]

آثار

نورسی بیش از ۱۳۰ رساله در حوزه علم و معرفت اسلامی تألیف کرده است که همگی در مجموعه «رسائل النور» گردآوری شده‌اند.[۲][۵] مهم‌ترین آثار او عبارتند از:

- رسائل النور: مجموعه کامل آثار نورسی در چهار بخش اصلی: الکلمات (سوزلر)، المکتوبات، اللمعات و الشعاعات.[۲]

- اشارات الاعجاز فی مظان الایجاز: در اعجاز بلاغی قرآن.[۲]

- المثنوی العربی النوری: به زبان عربی.[۲]

- المحاکمات: در مناظرات کلامی.[۲]

برخی از رساله‌های معروف او عبارتند از: «نامه‌های بارلا»، «شعاع‌ها»، «واژه‌های نورانی»، «نامه‌های امیرداغ»، «کلام‌ها»، «رساله طبیعت»، «اخلاص و برادری»، «راهنمای جوانان» و «عصای موسی».[۲]

پانويس

  1. ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ خبرگزاری مهر: علامه سعید نورسی؛ پدر ترکیه اسلامی
  2. ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ ۲٫۱۳ ۲٫۱۴ ۲٫۱۵ ۲٫۱۶ ۲٫۱۷ ۲٫۱۸ ۲٫۱۹ ۲٫۲۰ ۲٫۲۱ ۲٫۲۲ ۲٫۲۳ ۲٫۲۴ ۲٫۲۵ ۲٫۲۶ ۲٫۲۷ ۲٫۲۸ ۲٫۲۹ فروغ اندیشه: زندگینامه بدیع‌الزمان سعید نورسی
  3. ↑ ۳٫۰۰ ۳٫۰۱ ۳٫۰۲ ۳٫۰۳ ۳٫۰۴ ۳٫۰۵ ۳٫۰۶ ۳٫۰۷ ۳٫۰۸ ۳٫۰۹ ۳٫۱۰ ۳٫۱۱ سوزی محراب: بدیع‌الزمان سعید نورسی را بشناسیم
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ سایت اصلاحوب: علاقه بدیع‌الزمان سعید نورسی به مدارس دینی
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ ۵٫۷ ۵٫۸ ۵٫۹ سوزی محراب: بدیع‌الزمان سعید نورسی را بیشتر بشناسیم (بخش دوم)
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ چلنک، محمد، دیدگاه‌های بدیع‌الزمان سعید نورسی در ارتباط با تقویت مذاهب اسلامی، همایش بین‌المللی بررسی اندیشه‌های علامه بدیع‌الزمان سعید نورسی، از 375 تا 406
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ تمدن جهانی: اندیشه‌های تمدنی بدیع‌الزمان سعید نورسی

منابع مقاله

وابسته‌ها

برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=نورسی،_سعید&oldid=828807»