نبرد بزرگ زمستانی در جبهه شمالی (عملیات بیت‌المقدس 2)

نبرد بزرگ زمستانی در جبهه شمالی، اثر حسین اردستانی و یدالله ایزدی (معاصر)، جلد اول از کتاب پنجاه‌وسه جلدی مجموعه روزشمار جنگ ایران و عراق، گزارش روزشمار و مستندسازی و تحلیل وقایع جنگ ایران و عراق در بازه زمانی 25 دی، تا 23 بهمن 1366 است. تمرکز محتوایی این جلد بر عملیات بیت‌المقدس 2، در جبهه شمالی (استان سلیمانیه عراق) و تلاش‌های قدرت‌های غربی برای تحریم تسلیحاتی ایران است.

نبرد بزرگ زمستانی در جبهه شمالی (عملیات بیت المقدس 2)
نبرد بزرگ زمستانی در جبهه شمالی (عملیات بیت‌المقدس 2)
پدیدآوراناردستانی، حسین (نويسنده) ایزدی، یدالله (نویسنده)
عنوان‌های دیگرتلاش غرب برای تحریم تسلیحاتی ایران: 25 دی تا 23 بهمن 1366 ** نبرد زمستانی در جبهه شمالی (عملیات بیت المقدس 2): تلاش غرب برای تحریم تسلیحاتی ایران: 25 دی تا 23 بهمن 1366
سال نشر1398ش
چاپ1
موضوعDSR ۱۶۰۲/ر۹ن۲۵۳
زبانفارسی
تعداد جلد1
نورلایبمطالعه و دانلود pdf

ساختار

کتاب، شامل بخش‌های اولیه (پیشگفتار، یادداشت نویسنده و مقدمه) و بدنه اصلی روزشمار، به‌همراه ضمائم و فهرست‌های راهنما است.

گزارش محتوا

  • بخش‌های اولیه، شامل توضیحاتی پیرامون کتاب حاضر و مجموعه روزشمار جنگ و جمع‌بندی مهم‌ترین موضوعاتی است که در گزارشات مختلف در سراسر کتاب بدان پرداخته شده است.
  • روزشمار (بدنه اصلی): متن اصلی کتاب، وقایع 29 روز از دوران جنگ ایران و عراق را در بر می‌گیرد و شامل 412 گزارش درباره جنگ و موضوعات مربوط به آن دوره زمانی است و بر اساس ترتیب زمانی و وقوع رویدادها، از 25 دی، تا 23 بهمن 1366 را پوشش می‌دهد[۱].

این دوره، با عملیات بیت‌المقدس 2، در منطقه عمومی ماؤوت در استان سلیمانیه عراق، آغاز می‌شود و با قسمتی از آماده‌سازی برای اجرای عملیات «والفجر 10» در پهنه دشت حلبچه موسوم به دشت زهور (گل‌ها)، پایان می‌یابد[۲].

هر روز از روزشمار، به‌منزله یک فصل و در قالب چندین گزارش، شامل اخبار و تفسیر و تحلیل وقایع همان روز است که در پایان آن، فهرست منابع و مآخذ مطالب همان روز درج شده است. همچنین برخی از توضیحات ضروری درباره بعضی گزارش‌ها که در متن روزشمار نمی‌گنجیده، در پانوشت یا در ضمیمه پایان همان روزشمار آمده است[۳]. گزارش‌های این کتاب، در دو بخش اصلی نظامی و غیر نظامی سازمان‌دهی شده است که در هر گزارش، به ترتیب اولویت، ابتدا خبرهای نظامی و سپس خبرهای غیر نظامی درج گردیده است.

در موضوعات نظامی، شرح عملیات بیت‌المقدس به‌عنوان عملیات بزرگ سالانه جمهوری اسلامی در جبهه‌های شمال غرب از اولین روز تا پایان آن، همچنین قسمتی از روند مباحث طراحی و آماده‌سازی زمین برای اجرای عملیات «والفجر 10» در زمین‌های شرق دریاچه پشت سد دربندی‌خان در استان سلیمانیه عراق، مهم‌ترین وقایع در صحنه نبردهای زمینی این دوره است. اجرای این راهبرد، تا پایان سال 1365 در اولویت پایین‌تری نسبت به عملیات‌های جنوب بود.

همچنین تداوم حمله به نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری در خلیج فارس و بمباران جزیره خارک، از مهم‌ترین موضوعات نظامی آن است. علاوه بر اینها در این دوره، عملیات ارتش عراق در مناطق در اختیار معارضین کرد عراقی و حمله وسیع شیمیایی به روستاهای این مناطق در استان سلیمانیه، چند هزار نفر از مردم را آواره کرد و به‌سوی مرزهای ایران کوچ داد. همچنین ارتش عراق با حمله به مواضع معارضین، راهکارهای عملیاتی مشترک پیش‌بینی‌شده سپاه پاسداران و قرارگاه رمضان و معارضین عراقی را بست[۴].

در موضوعات غیر نظامی، تداوم تعاملات سیاسی جمهوری اسلامی با سازمان ملل متحد، به‌ویژه دبیرکل این سازمان، درباره چگونگی اجرای قطعنامه 598، موسوم به طرح اجرایی دبیرکل و فشار حامیان بین‌المللی و منطقه‌ای رژیم عراق برای ارائه و تصویب قطعنامه تحریم تسلیحاتی ایران به بهانه نپذیرفتن قطعنامه 598، مهم‌ترین آن هست. از جمله موارد دیگر در موضوعات سیاسی، یکی میانجی‌گری سوریه برای گشودن باب مذاکره بین جمهوری اسلامی با کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس است و دیگری افزایش جو ضد شوروی در ایران و ایجاد تنش در روابط دو کشور است که به‌شدت متأثر از چند حادثه، از جمله حمله عراق با موشک‌های اسکاد روسی به تهران و همچنین حضور ارتش شوروی در افغانستان است[۵].

  • ضمائم و فهرست‌ها، شامل گزارش روزشمار (فشرده اهم مطالب)[۶] و فهرست راهنما (نمایه)[۷] است.

پانویس

  1. ر.ک: پیشگفتار، ص17
  2. ر.ک: مقدمه، ص‌21
  3. ر.ک: پیشگفتار، ص17
  4. ر.ک: مقدمه، ص‌21
  5. ر.ک: همان، ص21-22
  6. ر.ک: متن کتاب، ص668-603
  7. ر.ک: همان، ص700-670

منابع مقاله

پیشگفتار، مقدمه و متن کتاب.

وابسته‌ها