ممد الهمم در شرح فصوص الحكم

    از ویکی‌نور
    ممد الهمم در شرح فصوص الحکم
    ممد الهمم در شرح فصوص الحكم
    پدیدآورانحسن‌‌زاده آملی، حسن (شارح)
    عنوان‌های دیگرفصوص الحکم. شرح
    ناشروزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات
    مکان نشرتهران - ایران
    سال نشر1378 ش
    چاپ1
    شابک964-422-102-8
    موضوعابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638ق. فصوص الحکم - نقد و تفسیر

    تصوف - متون قدیمی تا قرن 14

    عرفان - متون قدیمی تا قرن 14

    فاطمه زهرا(س)، 8؟ قبل از هجرت - 11ق.
    زبانفارسی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏BP‎‏ ‎‏283‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏ ‎‏ف‎‏602‎‏ ‎‏1378‎‏
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    ممد الهمم در شرح فصوص الحكم، شرحى است فارسى بر فصوص الحكم شيخ اكبر، محى‌الدين بن عربى كه حضرت استاد حسن‌زاده آملى، آن را در شهرستان آمل، حين تدريس فصوص، بر جمعى از طالبان معرفت و كمال املا نمود و پس از گذشت ساليانى، آن را مرتب و مهياى طبع و نشر كرد. استاد، در آخر كتاب پس از پايان يافتن ترجمه و شرح همه فصوص، فصى را به نام «فص حكمة عصمتية فى كلمة فاطمية» به عنوان مستدرك و متمم كتاب فصوص الحكم، اضافه فرموده است.

    ساختار

    كتاب «فصوص الحكم»، داراى يك مقدمه و بيست و هفت فص است. استاد حسن‌زاده، در شرح خود بر اين كتاب، ابتدا، جمله‌اى از متن را ذكر و سپس به ترجمه و شرح آن پرداخته است. فصى كه استاد، خود، به عنوان مستدرك و متمم كتاب افزوده است، مشتمل بر بيست و دو موضوع مى‌باشد.

    گزارش محتوا

    هر فص از فصوص بيست و هفت‌گانه فصوص الحكم، به نام يكى از انسان‌هاى كامل است كه با لفظ كلمه از وى ياد شده است. در هر فص، محور بحث، يكى از مسائل مهم قرآنى است. نخستين فص، به نام آدم و آخرين فص، به نام حضرت خاتم(ص) است. بيست و هفت انسان كاملى كه فص‌ها به نام آنهاست، عبارتند از: آدم، شيث، نوح، ادريس، ابراهيم، اسحاق، اسماعيل، يعقوب، يوسف، هود، صالح، شعيب، لوط، عزير، عيسى، سليمان، داوود، يونس، ايوب، يحيى، زكريا، الياس، لقمان، هارون، موسى، خالد و محمد(ص).

    پاره‌اى از مطالب كتاب «فصوص الحكم»، با توجه به ترجمه و شرح آن، اجمالا، عبارتند از: حمد عبدبا اقسام سه‌گانه‌اش(حمد قولى، حمد فعلى و حمد حالى)؛ حمد خالق با اقسام سه‌گانه‌اش؛ بيان رؤياى مؤلف؛ فص حكمة الهية فى كلمة آدمية(اسم در اصطلاح حكما و در اصطلاح عرفا، فيض اقدس و فيض مقدس، طبيعت در اصطلاح حكما، طبيعت در اصطلاح اهل عرفان...)؛ فص حكمة نفثية فى كلمة شيثية(نفث، در لغت، ارسال كردن نفس، انواع دعا و اقسام سائلين، جود خداوند و دعاى بندگان)؛ فص حكمة سبوحية فى كلمة نوحية(بحثى در معانى امكان در فلسفه و عرفان، قلب المؤمن عرش الرحمن، تشبيه و تنزيه)؛ فص حكمة قدوسية فى كلمة ادريسية(العلو نسبتان، و من اسمائه الحسنى العلى، فعالم الطبيعة صور فى مرآة واحدة)؛ فص حكمة مهيمية فى كلمة ابراهيمية... فص حكمة فردیة فى كلمة محمدية(حكمت فردیة به كلمه محمديه(ص) اختصاص دارد، محمد(ص) اوضح دليل بر رب خود است...).

    دو نمونه از كار مؤلف و شارح:

    1. مؤلف، در فص يكم مى‌گويد:...فاول ما القاه المالك على العبدمن ذلك، فص حكمة الهية فى كلمة آدمية...
      شارح، مى‌گويد: اول چيزى كه مالك، بر اين بنده، از آن كتاب، القا فرمود، فص حكمت الهيه درباره كلمه آدميت است. فص، نگين انگشتر است كه نام خود را بر آن حك می‌كردند و گنجينه‌ها و خزاينشان را به آن مهر مى‌زدند، لذا قلب كلمه تامه را كه فص حلقه دو قوس نزولى و صعودى است و مجمع نقوش معارف و حقايق كه خلاصه و زبده هر چيز در او منتقش است، تعبير به فص كرده است و چون نگين، زينت است، آن‌گاه قلب انسان مزين مى‌شود كه نقوش معارف در آن منتقش شود...
    2. مؤلف، در فص بيست و هفتم مى‌گويد: انما كانت حكمته فردیة لانه اكمل موجود فى هذا النوع الانسانى و لهذا بدء به الامر و ختم فكان نبيا و آدم بين الماء و الطين ثم كان بنشأته العنصرية خاتم النبيين...

    شارح، مى‌گويد: حكمت فردیه از آن روى به كلمه محمديه(ص) اختصاص دارد كه در اكمليت متفرد است، چه در نوع انسانى اكمل موجود است، لذا امر وجود به او آغاز شد كه در اول، روح او ايجاد شد و نبوت و رسالت بدو پايان يافت كه نبى بود و آدم بين ماء و طين بود، سپس به نشئه عنصرى‌اش خاتم نبيين است.

    از آن‌جا كه فصوص كتاب، همگى، به مردان كامل اختصاص يافته، علامه حسن‌زاده، بسيار لازم و مناسب ديده‌اند كه از زنان كامل نيز سخن به ميان آيد، لذا فصى را به نام سرسلسله زنان كامل دوران، مردآفرين روزگار، بدر درخشان محمد مصطفى(ص)، همسر والاى على مرتضى(ع)؛ يعنى فاطمه زهرا(س)، اضافه فرموده‌اند و در آن، از مقام والا، پاکى، عصمت، عظمت و... آن حضرت سخن گفته‌اند.


    وابسته‌ها

    غيث المواهب العلية في شرح الحكم العطائية

    شرح فصوص الحكم لابن عربي (بالی‌زاده حنفی)

    آفاق معرفت (تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهي)

    مجموعة رسائل ابن عربی

    زبدة الحقایق

    المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم

    مجموعه رسائل و مصنفات

    انوار الحقيقة و اطوار الطريق و اسرار الشريعة

    مرموزات اسدی در مزمورات داودی

    المصباح في التصوف (جديد)

    ترجمه و متن مرآة العارفين و مظهر الكاملين في ملتمس زبدة العابدين

    رساله حق الیقین

    زبدة الحقایق

    مصنفات فارسی علاءالدوله سمنانی

    مقالات شمس تبریزی

    مجموعه رسائل عوارف المعارف

    لوائح الحق و لوامع العشق

    زبدة الحقایق

    عنقا مغرب في ختم الأولياء و شمس المغرب

    شرح فصوص الحكم (ابن تركه)

    ترجمه و شرح مصباح الانس(ناییجی)

    المقدمات من كتاب نص النصوص في شرح فصوص الحكم

    رسائل دهدار

    شرح فصوص الحكم (خوارزمی)

    منارات السائرين إلی حضرة الله جل جلاله و مقامات الطائرين

    معارف؛ مجموعه مواعظ و سخنان سلطان العلما بهاءالدین محمد بن حسین خطیبی بلخی مشهور به بهاءولد

    المصباح في التصوف (جديد)

    آفاق معرفت (تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهي)

    مجموعه رسائل عوارف المعارف

    شرح فصوص الحكم ابن عربي (قاساني)

    لوامع و لوایح در شرح قصیده خمریه ابن فارض و در بیان معارف و معانی عرفانی (سه رساله در تصوف)

    مرصاد العباد

    شرح فصوص الحكم داود القيصري (حسن‌زاده آملی)

    مصنفات فارسی علاءالدوله سمنانی

    شرح فصوص الحكم ابن عربی (پارسا)

    المصباح في التصوف (جديد)

    شرح فصوص الحكم داود القيصري (حسن‌زاده آملی)

    جامع الأسرار و منبع الأنوار

    فصوص الحكم (تعليقات ابوالعلاء عفيفي)