مبناگرایی و نواندیشی در راه و روش امام خمینی(ره)

مبناگرایی و نواندیشی در راه و روش امام خمینی(ره)
پدیدآوران	قاسم، نعیم (نويسنده) فکری، مسعود (مترجم)
ناشر	انتشارات بین المللی الهدی
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1392ش
چاپ	1
شابک	‎978-964-439-617-5
موضوع	خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368 - نظریه درباره تفکر نوین - خمینی، روح ‎الله، رهبر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368 - نقد و تفسیر - خمینی، روح ‎الله، رهبر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368 - نظریه درباره حکومت اسلامی - تفکر نوین - جنبه های مذهبی - اسلام
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ت7 الف7041 1574/5 DSR
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

مبناگرایی و نواندیشی در راه و روش امام خمینی(ره)، ترجمه‌ فارسی کتاب «الإمام الخميني؛ الأصالة و التجديد» نوشته عالم شیعی و مبارز لبنانی شیخ نعیم قاسم (متولد 1953م)، توسط مسعود فکری است. این کتاب از جمله آثاری است که به تبیین اندیشه و تفکر امام خمینی(ره) پرداخته و پایبندی ایشان به مبانی و اصول و نیز نوآوری در عملگرایی پرداخته است.

انگیزه نگارش

نویسنده در مقدمه، انگیزه خود از نگارش این کتاب را این‌گونه توضیح داده است: «تمایل به جمع‌آوری برجسته‌ترین مشخصه‌های امام خمینی(ره) در مبناگرایی و نوگرایی، مرا به تکلیف واداشت تا تصویر جامعی از برجسته‌ترین قواعد و اصول این شیوه اسلامی ناب محمدی را ارائه دهم»‏.

منابع و شیوه نگارش

نویسنده تصریح کرده که از منابع فراوانی در نگارش کتاب استفاده کرده است، اما بهترین و مفیدترین منبع را مجموعه 22 جلدی صحیفه امام خمینی(ره) دانسته است‏. نویسنده با مطالعه سخنان و مواضع امام خمینی(ره) هر نکته‌ای را که در انسجام فکری و ایجاد ارتباط میان مبناگرایی و نوگرایی مؤثر بوده، با اجتناب از تکرار، گردآوری نموده است. وی با گزینش بهترین سخنان امام و انتخاب عنوان مناسب تلاش کرده که نوگرایی در افکار امام را به تصویر بکشد. او با ذکر حوادث مهم انقلاب اسلامی خط مشی امام خمینی(ره) را مستند به شواهد و مدارک نموده است‏.

ساختار

کتاب، مشتمل بر مقدمه مترجم، مقدمه نویسنده و هفت فصل است.

گزارش محتوا

کتاب در هفت فصل با عناوین ثابت و متغیر، ولایت فقیه و حکومت اسلامی، استقلال و رد وابستگی، اداره کشور، مسائل و موضع‌گیری‌ها، طراحی‌های نوین و امام خامنه‌ای(ره) و خط مشی امام خمینی(ره) ارائه شده است که در ادامه به نمونه‌هایی از مباحث کتاب اشاره می‌شود:

• «مبناگرایی به معنای بازگشت به اصول و قواعد و احکام ثابت شریعت است که با تغییر زمان و مکان تغییر نمی‌کند و به چیز دیگری تبدیل نمی‌شود. در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: حلال محمد حلال أبدا إلی يوم القيامة و حرامه حرام أبدا إلی يوم القيامة...»‏.

• از سوی دیگر، «نوگرایی به معنای همگامی با متغیرهای زمان و مکان و نیازهای انسان و جامعه بشری است تا راه‌حل‌های جدید و جواب سؤال‌های جدیدی که پیش می‌آید، از خلال نگرش اسلامی کامل ارائه شود، بدون اینکه به اصول ثابت اسلام تعرضی شود. در واقع این، نوعی اجتهاد است با به‌کارگیری آنچه که متون مقدس آن را جایز می‌شمرد و با استفاده از آنچه که حد و حدود جایز تعیین‌شده برای اختیار انسان، آن را فراهم می‌آورد»‏.

• «امام خمینی بر پویایی اجتهاد و به‌کارگیری ابزارهای معرفت‌شناختی و مبانی و اصول یاری‌رسان برای رسیدن به احکام شرعی و بر اهمیت دو عنصر زمان و مکان در اجتهاد و آگاهی مجتهد از مسائل روز و داشتن نگاهی جامع به قضایای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و غیره تأکید می‌کند»‏.

• «اجتهاد و نوگرایی در نگاه امام خمینی(ره) به معنای اتفاق نظر همه فقها در همه مسائل نبود. ایشان در همان حال که مصرانه بر شیوه صحیح اجتهاد اصرار می‌ورزد و بر نتیجه تلاش علما و فقهای پیشین که اقدامات و تلاش‌های گسترده‌‌اشان به ما رسیده است، تأکید می‌ورزد، از مردم می‌خواهد که به آرای مجتهدان مختلف احترام بگذارند و به آنها فرصت بیان و دفاع از رأی و اثبات حقانیت آن را بدهند. دلیلی برای نگرانی به سبب اختلافات فقهی علمی وجود ندارد. همواره شیوه اجتهاد صحیح است و این اجتهاد است که برداشت‌ها و گزینه‌های متعددی را در برابر انسان قرار می‌دهد»‏.

• امام خمینی(ره) درعین‌حال، تقلید از غرب و تفاسیر سلیقه‌ای بدون دلیل را از حیطه نوگرایی اسلامی خارج می‌داند‏. ایشان همچنین وجود دسته‌ای از فقهای متحجر را مانعی حقیقی در برابر نوگرایی و نهضت اسلامی می‌دانند و معتقدند: «این فقهای متحجر بودند که برای جدایی دین از سیاست، تبلیغات گسترده‌ای به راه انداختند و مردم را به اکتفا کردن به عبادات و معامله‌های شخصی فراخواندند»‏.

• در فصل دیگری از کتاب، به نوگرایی‌های امام خمینی(ره) در تشکیل حکومت اسلامی اشاره شده است؛ از جمله این نوگرایی‌ها تأسیس شورای نگهبان است که به‌ترتیبی که در اصل نودوششم قانون اساسی آمده، وظیفه تشخیص عدم مغایرت قوانین وضع‌شده از سوی مجلس شورای اسلامی با اصول و احکام مذهبی کشور را دارد‏.

• توجه و تکریم زنان، تعیین آخرین جمعه ماه رمضان به‌عنوان روز قدس، اعلام برائت از مشرکین در موسم حج و وحدت حوزه و دانشگاه، از دیگر اندیشه‌های نو امام خمینی(ره) است که در فصل‌های دیگر کتاب به آنها اشاره شده است‏.

• امام، فریاد برائت از مشرکان را به نفع همه مسلمین می‌دانند: «فریاد برائت ما، فریاد برائت همه مردمانی است که دیگر تحمل تفرعن آمریکا و حضور سلطه‌طلبانه آن را از دست داده‌اند و نمی‌خواهند صدای خشم و نفرتشان برای ابد در گلوهایشان خاموش و افسرده بماند و اراده کرده‌اند که آزاد زندگی کنند و آزاد بمیرند و فریادگر نسل‌ها باشند»‏.

• نویسنده در آخرین فصل کتاب، به استمرار مسیر امام خمینی‌(ره) و افکار ایشان توسط خلف صالحشان امام خامنه‌ای اشاره کرده است. دو عنوان بنیادین که همواره مورد توجه امام خمینی(ره) و همچنین امام خامنه‌ای بوده، عبارت است از نقش مردم و حاکمیت قانون که در انتهای کتاب با ذکر نمونه‌هایی از کلام ایشان مطرح شده است‏.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.