علیاصغر فقیهی: معلم، مورخ و قمپژوه
| علی اصغر فقیهی: معلم، مورخ و قمپژوه | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | سلیمانی آشتیانی، مهدی (گردآورنده) |
| ناشر | نورمطاف |
| مکان نشر | قم |
| سال نشر | 1390ش |
| چاپ | يکم |
| شابک | 978-964-7891-75-2 |
| موضوع | فقيهي، علي اصغر، 1292 - 1382 - ياد نامهها
مقالههاي فارسي - قرن 14 قم - تاريخ - مقالهها و خطابهها |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /س8ع8 / 2113 DSR |
علی اصغر فقیهی: معلم، مورخ و قمپژوه به کوشش مهدی سلیمانی آشتیانی، کتابی است که به معرفی کارنامۀ علمی و زندگی استاد علیاصغر فقیهی (۱۲۹۶-۱۳۸۲ش)، مورخ، معلم و پژوهشگر برجستۀ تاریخ قم و ایران میپردازد. این اثر که توسط انتشارات نورمطاف در قم منتشر شده، شامل زیستنامه، کتابشناسی آثار استاد و مجموعهای از گفتگوهای منتشرشده با اوست و کوشیده است تا تصویری جامع از شخصیت علمی و فرهنگی این چهرۀ ماندگار تاریخ معاصر ایران ارائه دهد.
ساختار
کتاب مشتمل بر سه بخش اصلی است. بخش اول با عنوان «زیستنامه» به زندگی استاد علیاصغر فقیهی از تولد تا درگذشت میپردازد و شامل مطالبی چون کارنامۀ علمی، خانواده، تحصیلات حوزوی و دانشگاهی، ویژگیهای اخلاقی و نیز یادداشتهایی در سوگ ایشان است. بخش دوم با عنوان «کتابشناسی» به معرفی تألیفات استاد فقیهی و آثار نوشتهشده دربارۀ ایشان میپردازد و شامل سه دسته است: کتابها، مقالات، آثار ناتمام یا چاپنشده و آثار دربارهٔ ایشان. بخش سوم با عنوان «گفتگوها» شامل مجموعهای از گفتگوهای منتشرشده با استاد فقیهی است که در آنها به جنبههای مختلف زندگی علمی و پژوهشی ایشان پرداخته شده است.
گزارش کتاب
«علی اصغر فقیهی: معلم، مورخ و قمپژوه» کتابی است که به پاسداشت مقام علمی و فرهنگی یکی از چهرههای ماندگار تاریخ معاصر ایران تدوین شده است. دانشمندان فرزانۀ ایران زمین، استواران جاوید، بلندهمتان نستوه و تلاشگران خستگیناپذیری بودند که در راه علم و دانش برای نیل به قلۀ روشنایی و دانایی حرکت کردند. چه بر کرسی تدریس و چه در مسند تألیف و تحقیق، جز به علم و گسترش حقیقت نیندیشیدند و زهد و پارسایی را از زندگی به دور نکردند. تجلیل از این وارستگان، ارجنهادن به علم و دانش، آزادگی و مناعت طبع و پشتکار و امانتداری است. تاریخ، فرهنگ و جغرافیای هر منطقه را معمولاً کسانی از همان شهرها کاویدهاند و برای علاقهمندان و پژوهشگران ارائه نمودهاند. از برجستهترین کسانی که در عرصۀ تاریخ و فرهنگ قم حرفی برای گفتن و اندوختهای در خور نوشتن داشت و آثار ارزشمندی پدید آورد، استاد علیاصغر فقیهی است.
علیاصغر فقیهی در سال ۱۲۹۶ شمسی در یکی از محلههای قدیمی شهر قم و در خانوادهای روحانی متولد شد. وی الفبا را با سبک مکتبخانهای همراه با پارهای از مسائل دینی در خور فهم آن سن و سال مانند اذان، اقامه و نماز آموخت. او سپس قرآن را که به طور معمول از آخرین سورههای جزء سی تدریس میشد، فراگرفت. وی بعد از آن بقیۀ قرآن و برخی متون فارسی از قبیل گلستان سعدی را آموخت. ایشان در دهسالگی به مدرسۀ جهانگیرخان رفت و نصاب الصبیان و جامع المقدمات را نزد پدرش به طور کامل خواند. وی پس از اتمام دورۀ سطح برای مدتی نیز از درس خراج فقه آیتالله سید محمدتقی خوانساری بهره برد.
پس از تأسیس دانشکدۀ معقول و منقول در دانشگاه تهران و با توجه به جو عمومی حاکم بر حوزه و دیدگاه روحانیت نسبت به دانشگاهها، ایشان که نوزده سال داشت، تصمیم گرفت از تحصیلات دانشگاهی نیز بهرهمند شود. ایشان در سال ۱۳۲۹ شمسی تحصیلات دانشگاهی خود را به پایان رسانید و در آبان همان سال به عنوان دبیر به قم بازگشت. ایشان بیش از سی سال در مدارس قم به تدریس پرداخت و در سال ۱۳۵۰ شمسی تقاضای بازنشستگی نمود و پس از آن به تهران مهاجرت کرد و تا سال ۱۳۵۸ در دبیرستانهای علوی و نیکان مشغول به تدریس بود و بعد از آن نیز به قم بازگشت. عاقبت این مرد شریف در روز یکشنبه دوم آذرماه ۱۳۸۲ درگذشت.
بخش دوم کتاب به کتابشناسی آثار استاد فقیهی اختصاص دارد. تألیفات ایشان دامنۀ گستردهای از تاریخ ایران و قم، ترجمه، تصحیح متون کهن و پژوهشهای مذهبی را در بر میگیرد. از مهمترین آثار استاد فقیهی میتوان به «تاریخ آل بویه»، «تاریخ مذهبی قم»، «تاریخ جامع قم»، «تاریخ و عقاید اسماعیلیه»، «تاریخ جامع ایران»، «تاریخ اسلام»، «تاریخ و فرهنگ ایران در دورۀ انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی»، «تاریخ و فرهنگ قم»، «تاریخ وحدت و تفرقه در اسلام»، «تاریخ وهابیت»، «ترجمه و شرح نهج البلاغه»، «حضرت فاطمه زهرا(س) در قرآن و حدیث و تاریخ»، «زندگانی امام صادق(ع)»، «سیری در تاریخ و فرهنگ قم»، «شهر قم در گذر تاریخ»، «فاطمه زهرا(س) در قرآن و حدیث و تاریخ» و «نگاهی به تاریخ و فرهنگ قم» اشاره کرد. علاوه بر کتابها، مقالات متعددی نیز از ایشان در نشریات علمی و فرهنگی منتشر شده است. بخشی از این کتاب به معرفی آثار ناتمام یا چاپنشده استاد و نیز آثاری که دربارهٔ ایشان نوشته شده، اختصاص دارد.
بخش سوم کتاب شامل مجموعهای از گفتگوهای منتشرشده با استاد فقیهی است. این گفتگوها که در زمان حیات ایشان در نشریات مختلف به چاپ رسیده، تصویری روشن از شخصیت علمی، روش تحقیق و نگاه ایشان به تاریخ و فرهنگ ایران به دست میدهد. از جمله این گفتگوها میتوان به «با استاد علی اصغر فقیهی پژوهشگر تاریخ و مذهب»، «گفتگو با استاد علی اصغر فقیهی»، «با علی اصغر فقیهی مترجم نهج البلاغه»، «استاد علی اصغر فقیهی یک معلم تاریخ و مدرس جغرافیا» و «استاد علی اصغر فقیهی و تاریخ آل بویه» اشاره کرد. در این گفتگوها، استاد فقیهی از دوران تحصیل خود، انگیزههای پژوهشی، روش تحقیق، دشواریهای کار تاریخنگاری و نیز دیدگاههای خود درباره مسائل تاریخی و فرهنگی ایران سخن گفته است.
کتاب «علی اصغر فقیهی: معلم، مورخ و قمپژوه» با گردآوری مستندات زندگی، آثار و گفتگوهای این استاد فرزانه، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ ایران، قمپژوهان و تمام کسانی است که به دنبال شناخت یکی از چهرههای ماندگار علم و فرهنگ معاصر ایران هستند.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات