طباطبایی، سید جواد
سید جواد طباطبایی (۱۳۲۴-۱۴۰۱ش)، پژوهشگر برجسته معاصر در زمینه فلسفه و سیاست و از چهرههای شاخص اندیشه سیاسی در ایران بود. وی در تبریز زاده شد و در کودکی زبان فرانسه را نزد کشیشی فرانسویزبان فراگرفت و همزمان با تحصیلات رسمی، به حوزه علمیه تبریز رفت و شرح منظومه سبزواری را آموخت. پس از پایان دبیرستان، برای تحصیل حقوق به دانشگاه تهران رفت و در این دوران نزد جواد مصلح به خواندن اسفار ملاصدرا و الهیات شفای ابن سینا پرداخت و در دورههای درس هانری کربن در دانشگاه تهران شرکت کرد. پس از اخذ لیسانس حقوق، برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن در مقطع دکتری فلسفه سیاسی تحصیل کرد و در سال ۱۳۶۳ش با رسالهای درباره «تکوین اندیشه سیاسی هگل جوان» با درجه ممتاز فارغالتحصیل شد. پس از بازگشت به ایران، عضو هیئت علمی و معاون پژوهشی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد، اما پس از مدتی از دانشگاه اخراج گردید و به پژوهش در مراکز دیگر از جمله مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی ادامه داد و مدتی نیز مدیر گروه فلسفه این مرکز بود. او در سال ۱۳۹۷ش برای انجام پژوهشهای خود و درمان بیماری به آمریکا رفت. طباطبایی در زندگی علمی خود موفق به دریافت نشان نخل آکادمیک از دولت فرانسه، مدال نقره تحقیقات در علم سیاست از دانشگاه کمبریج و نشان برگزیده جشنواره بینالمللی فارابی شد. از مهمترین آثار او میتوان به «زوال اندیشه سیاسی در ایران»، «درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، «تأملی درباره ایران»، «تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا» (دو جلد)، «ابن خلدون و علوم اجتماعی»، تصحیح «جامع الأسرار و منبع الأنوار» و «مصباح الحرمین» و ترجمه «تاریخ فلسفه اسلامی» هانری کربن اشاره کرد. وی سرانجام در ۱۰ اسفند ۱۴۰۱ش در ۷۷ سالگی در لسآنجلس درگذشت.
| سید جواد طباطبایی | |
|---|---|
 طباطبایی، سید جواد | |
| نام کامل | سید جواد طباطبایی |
| ولادت | ۲۳ آذر ۱۳۲۴ شمسی |
| محل تولد | تبریز، ایران |
| محل زندگی | تبریز، تهران، پاریس، لسآنجلس |
| رحلت | ۱۰ اسفند ۱۴۰۱ شمسی (۸ شعبان ۱۴۴۴ قمری) |
| مدفن | لسآنجلس، آمریکا |
| طول عمر | ۷۷ سال |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | پژوهشگر فلسفه و سیاست، نویسنده، مترجم |
| منصب | مدیر گروه فلسفه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترای دولتی فلسفه سیاست |
| دانشگاه | دانشگاه تهران، دانشگاه سوربن (پاریس) |
| علایق پژوهشی | فلسفه سیاسی، تاریخ اندیشه در ایران، فلسفه اسلامی، اندیشه سیاسی غرب |
| اساتید |
|
| برخی آثار | |
ولادت
در 23 آذر سال 1324ش در تبريز به دنيا آمد.
تحصیلات
در همان دوران کودکی زبان فرانسه را نزد کشیشی فرانسویزبان فراگرفت. او همزمان با تحصیلات آموزشی رسمی، به حوزه علمیه تبریز نیز میرفت و پس از یادگیری زبان عربی، شرح منظومهٔ سبزواری را در آنجا فراگرفت.
طباطبایی تا انتهای دبیرستان در تبریز تحصیل کرد و سپس برای تحصیل در رشتهٔ حقوق به دانشگاه تهران رفت. در هنگام تحصیل حقوق در تهران، نزد جواد مصلح شروع به خواندن اسفار ملاصدرا و الهیات شفای ابن سینا کرد و در همان زمان نیز در دورههای درسی هانری کربن در دانشگاه تهران شرکت میکرد. پس از اخذ کارشناسی حقوق از دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه تهران، دوران سربازی خودش را به عنوان سپاه ترویج در تهران و تبریز گذراند. در این دوران، آنگونه که خودش میگوید، بخش مهمی از وقت خودش را صرف خواندن آثار انگلیسی و فرانسوی کرد. طباطبایی توانست در انتهای دوران سربازی، بورس تحصیلی دانشگاه پاریس را بگیرد و به فرانسه برود. در پاریس او ابتدا دو سال در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه سوربن تحصیل کرد و سپس در دوره دکتری به ادامهٔ تحصیل پرداخت و با اخذ دیپلم مطالعات عالی D.E.S از رشتهٔ فلسفهٔ سیاسی فارغالتحصیل شد.
تحصيلات خود را در همان شهر انجام داد و براى تحصيل حقوق به دانشگاه تهران رفت. پس از اخذ ليسانس حقوق از دانشكده حقوق و علوم سياسى از دانشگاه تهران به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن به ادامه تحصيل پرداخت و در سال 1363ش با نوشتن رسالهاى درباره «تكوين انديشه سياسى هگل جوان»، با دريافت درجه ممتاز دكتراى دولتى در رشته فلسفه سياست به ايران بازگشت.
مسئولیتها
پس از بازگشت به عضويت هيئت علمى درآمد و معاون پژوهشى دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران شد. در همان حال، سردبيرى نشريه همين دانشكده را به عهده گرفت. به دلايلى از كار بركنار و از دانشگاه اخراج شد. او به كار پژوهشى خود در مراكز ديگر ادامه داد و با امكاناتى كه در مراكز پژوهشى فرانسه، آلمان، و آمريكا فراهم آمد، پژوهشى درباره تاريخ انديشه در ايران را دنبال كرد. وى هماكنون عضو هيئت علمى دائرةالمعارف بزرگ اسلامى است و در مؤسسات خصوصى به تدريس مشغول است.
وی در سال ۱۳۹۷ش برای انجام پژوهشهای خود و درمان بیماریاش در آمریکا اقامت گزید.
طباطبایی در زندگی علمی خود موفق به دریافت نشان نخل آکادمیک از دولت فرانسه، مدال نقرهٔ تحقیقات در علم سیاست از دانشگاه کمبریج و کسب نشان برگزیدهٔ جشنواره بینالمللی فارابی شده بود. [۱]
وفات
سرانجام در روز 10 اسفند 1401ش برابر با 8 شعبان 1444ق در بیمارستانی در لسآنجلس آمریکا درگذشت. [۲]
آثار
- تحقيق مصباح الحرمين.
- ترجمه نقد النقود فى معرفة الوجود.
- زوال انديشه سياسى در ايران.
- تأملى درباره ايران.
- ترجمه لنين و فلسفه و سه مقاله ديگر، لوئى آلتوسر.
- ترجمه يادداشتهايى درباره ديالكتيك، ولاديمير لنين.
- ترجمه فلسفه ايرانى و فلسفه تطبيقى، هانرى كربن.
- ترجمه تاريخ فلسفه اسلامى.
- درآمدى بر تاريخ انديشه سياسى در ايران.
- ابن خلدون و علوم اجتماعى.
- خواجه نظامالملك.
- مفهوم ولايت مطلقه در انديشه سياسى سدههاى ميانه.
- تاريخ انديشه سياسى جديد در اروپا.
- سقوط اصفهان به گزارش كروسينسكى.