شیطان کیست و آیات شیطانی چیست؟
شیطان کیست و آیات شیطانی چیست؟، تألیف نویسنده معاصر احمد زمردیان، اثری است در معرفی شیطان و تفسیر آیاتی که درباره شیطان نازل شده است. در ابتدای کتاب به تناسب موضوع، ردیه مختصری بر بافتههای کتاب «آیات شیطانی» سلمان رشدی نیز ارائه شده است.
| شیطان کیست و آیات شیطانی چیست | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | زمردیان، احمد (نويسنده) |
| عنوانهای دیگر | آیات شیطانی |
| ناشر | دفتر نشر فرهنگ اسلامی |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1373ش |
| چاپ | 2 |
| شابک | - |
| موضوع | اسلام - دفاعیهها و ردیهها - رشدی، سلمان، 1947 - م. آیات شیطانی - نقد و تفسیر |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ر5 آ9084 228/4 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
اگرچه کتاب، حاوی تبویب و فصلبندی خاصی نیست و مباحث در ذیل عناوین متعدد و متنوع عرضه شده، اما میتوان مجموع مباحث را در دو عنوان کلی «ردیه بر کتاب آیات شیطانی» و «شیطان از دیدگاه قرآن کریم» مورد مطالعه قرار داد.
انگیزه نگارش
نویسنده در مقدمه تصریح کرده که هیاهو و جنجالی که در عصر حاضر از طرف مخالفان اسلام در مورد کتاب آیات شیطانی یک مزدور خارجی به نام سلمان رشدی در سراسر جهان به راه افتاد، انگیزه نگارش این کتاب بوده است[۱].
منابع کتاب
در نگارش این اثر از تفاسیری چون تفسیر المیزان، تفسیر نمونه و مجمع البیان و برخی از تفاسیر اهل سنت همچون تفسیر طنطاوی و تفسیر کبیر فخر رازی استفاده شده است، بدون اینکه به صفحات مورد استفاده اشاره شود[۲].
گزارش محتوا
این کتاب همان گونه که نویسنده در مقدمه تصریح کرده «مقدمهای برای شناخت شیطان» است. وی در صفحه بعد با تأکید بر شناخت و معرفی شیطان و خلقت و القائات و چگونگی نفوذ او برای همگان، متذکر این نکته مهم میشود که اگرچه شیطان موجودی نامریی است، اما ارتباط نزدیکی با انسان دارد و هرکس باید از او جزیی اطلاعاتی داشته باشد تا بتواند خود را از شر او برهاند و از شر و فسا او در امان باشد[۳]. در این کتاب سیصد آیه در رابطه با موضوع اثر مورد تفسیر و بحث قرار گرفته که مأخذ گفتار از تفاسیر معتبر و ذکر روایاتی در ارتباط با همین معنا میباشد[۴].
زمردیان در رد کتاب آیات شیطانی، با اشاره به افسانه غرانیق، به تقطیع ناشیانه آیات قرآن کریم در این کتاب اشاره کرده است[۵]. وی شش دلیل محکم ارائه کرده که بیاساس بودن اتهامات کتاب مذکور را عیان میسازد؛ از جمله اینکه: احادیث متعددی در مورد سوره نجم و سپس سجده کردن پیامبر و مسلمانان در کتب مختلف نقل شده و در هیچیک از این احادیث سخنی از افسانه غرانیق نیست و این نشان میدهد که جملات مورد استناد دشمنان بعداً افزوده شده است. دیگر آنکه مبارزه پیامبر(ص) با بتپرستی یک مبارزه آشتیناپذیر و پیگیر و بیوقفه از آغاز تا پایان عمر او بوده است. او که در عمل نشان داد که هیچگونه مصالحه و سازش و انعطافی در مقابل بت و بتپرستی، حتی در سختترین حالات، نشان نمیدهد، چگونه ممکن است چنین الفاظی بر زبان مبارکش جاری شود؟[۶]؛ لذا تمام محققان اسلامی اعم از شیعه و اهل سنت، این حدیث را قویاً نفی و تضعیف کردهاند و به جعل جاعلین نسبت دادهاند[۷].
در هفت مورد از آیات قرآن کریم به موضوع سر باز زدن ابلیس از فرمان الهی و سجده نکردن بر آدم مطرح شده است. اینکه ابلیس از ملائکه یا اجنه بوده مورد اختلاف است؛ شیخ مفید ابلیس را از اجنه دانسته؛ چراکه روایات متواتر و فراوان از ائمه(ع) به همین مضمون رسیده و مذهب امامیه نیز همین است[۸].
در بخش دیگری از کتاب به این نکته اشاره شده که اگرچه ابلیس فرشته نبوده، ولی ازآنجاکه سالها پرستش خدای تعالی کرده بود، در ردیف فرشتگان قرار گرفته بود و مشمول خطاب به آنها در مسئله سجده بر آدم گردیده و سرپیچی او بهصورت یک استثنا در آیات قرآن بیان شده است[۹].
خدای تعالی شیطان را برای آدمی دشمنی آشکار دانسته و در چهارده مورد از آیات قرآن مجید به آن اشاره کرده است و از پیروی کردن از گامهای شیطان برحذر داشته است[۱۰].
در عنوان «شیطان مانع وحدت در اجتماع اسلامی»، بر این نکته تأکید شده که هرگونه فساد و درهماندازی و ازهمپاشیدگی در ملتهای اسلامی و ایجاد نفاق حتی در میان اهل ایمان از کار و وسوسههای شیطان است که نگذارد بین مسلمین همبستگی و اتحاد ایجاد شود[۱۱].
از جمله نکاتی مهمی که در کتاب به آن اشاره شده این است که اگرچه شیطان عامل اصلی در گمراهی آدمی است، ولی کید و تزویر شیطان ضعیف است؛ «إن كيد الشيطان كان ضعيفا» (نساء: 76)؛ چراکه شیاطین بر اهل ایمان و متوکلین بر خدا هیچگونه ولایت و سرپرستی ندارند[۱۲].
در مبحث پایانی کتاب، عناوینی چون خلقت جن و شیطان، چگونگی ایمان آوردن جنیان به پیامبر اسلام(ص)، مسئله تسخیر جن، شیطان از دیدگاه امام علی(ع) و تعلیمات امام سجاد(ع) در دعا برای دوری از شیطان را میتوان ملاحظه نمود[۱۳].
نویسنده در فرجام کتاب، سرودههای خویش در رابطه با شیطان و خلقت و کید او و خلقت جن و انس را نیز ارائه کرده است[۱۴].
پانویس
منابع مقاله
پیشگفتار و متن کتاب.