شریفی اشکوری، الیاس

الیاس شریفی اشکوری
نام کامل	الیاس بن شکرالله
نام‌های دیگر	شریفی اشکوری
نام پدر	ملا شکرالله
ولادت	۱۳۱۵ش (مطابق ۱۳۵۴ق)
محل تولد	روستای مازودره، اشکور سفلی، گیلان، ایران
محل زندگی	اشکور، رودسر، نجف، قم
رحلت	۲۳ شهریور ۱۴۰۰ش (مطابق ۷ صفر ۱۴۴۳ق)
مدفن	حرم حضرت معصومه(س)، قم
طول عمر	۸۵ سال
دین	اسلام
مذهب	شیعه اثنی‌عشری
پیشه	فقیه، اصولی، مدرس، نویسنده
اطلاعات علمی
درجه علمی	مرجعیت
دانشگاه	حوزه علمیه نجف، حوزه علمیه قم
علایق پژوهشی	فقه، اصول، کلام، ریاضیات
اساتید	سید هادی روحانی رودسری مدرس افغانی شیخ عبدالصمد محقق یزدی شیخ مرتضی فقیهی (فرزند شعبان‌علی دیوشلی) مرحوم جلیل شیخ کاظم تبریزی شیخ محمدصادق تنکابنی شیخ محمدفاضل قاینی سید عبدالهادی شیرازی سید ابراهیم اصطهباناتی سید میرزا حسن موسوی بجنوردی سید ابوالقاسم خویی سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی سید محمدرضا گلپایگانی سید علی علامه فانی
برخی آثار	مبانی الأعلام فی اصول الأحکام (۶ جلد چاپ شده) فقرات فقهیه (۱۰ جلد) منتخب فقرات فقهیه (۱ جلد) مدارک فقرات فقهیه (بیش از ۸۰ جلد، ۵ جلد چاپ شده) التعلیقات علی المکاسب (۴ جلد چاپ شده) التعلیقات علی العروة الوثقی (۱ جلد) رساله در اجتهاد و تقلید شرح خطبه حضرت زهرا(س) (خطی) شرح جامع السعادات (خطی) نداء النجات فی علم الاخلاق (خطی)

برای دیگر کاربردها، اشکوری (ابهام‌زدایی) را ببینید.

الیاس شریفی اشکوری (۱۳۱۵–۱۴۰۰ش)، فقیه، اصولی، از علمای برجستهٔ گیلان و از شاگردان آیات عظام سید ابوالقاسم خویی، سید میرزا حسن موسوی بجنوردی، سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی و سید محمدرضا گلپایگانی بود. او با تألیف دورهٔ جامع فقهی «فقرات فقهیه» در ده جلد و «مبانی‌الاعلام في اصول‌الاحکام» در شش جلد، خدمات ارزشمندی به فقه و اصول شیعه ارائه کرد.

ولادت

الیاس شریفی اشکوری، در سال ۱۳۱۵ش در روستای «مازودره» از توابع اشکور سفلی در استان گیلان، در خانواده‌ای روحانی متولد شد. پدرش ملا شکرالله، روحانی واعظ و عهده‌دار بیان مسائل دینی و فرهنگی در آن منطقه بود. منزل آنان محل رفت و آمد علمای بزرگی چون آیت‌الله شیخ علی‌آقا رودبارکی (فرزند عالم بزرگ ملامحمد رودبارکی) بود.

تحصیلات

الیاس شریفی در کودکی، والدین خود را از دست داد و تحت کفالت دامادش سید عبدالغنی (طلبهٔ حوزه علمیه رودسر) قرار گرفت. در سن هفت سالگی، نزد ایشان قرائت قرآن، نوشتن و برخی مسائل شرعی را آموخت و با کمک او به دروس حوزوی روی آورد.

مقدمات علوم دینی را در حوزه علمیه رودسر و نزد آیت‌الله حاج سید هادی روحانی رودسری فراگرفت. در حدود سن ده سالگی، به همراه دامادش برای ادامه تحصیل به نجف اشرف مهاجرت کرد.

در نجف، ادبیات و برخی کتب سطح را نزد مدرس افغانی (شاگرد عبدالجواد نیشابوری معروف به ادیب اول) و شیخ عبدالصمد محقق یزدی آموخت. علوم ریاضی و هیئت را از محضر شیخ مرتضی فقیهی (فرزند آیت‌الله شیخ شعبان‌علی دیوشلی) و مرحوم جلیل (استاد متبحر دانشگاه انگلستان که دوران بازنشستگی را در نجف می‌گذراند) فراگرفت. همچنین کتاب «خلاصة الحساب» شیخ بهایی و «تشریح الافلاک» و «شرح چغمینی» را نزد ایشان خواند.

کلام و حکمت را از محضر شیخ کاظم تبریزی و شیخ محمدصادق تنکابنی و شیخ محمدفاضل قاینی آموخت.

برای یادگیری سطوح عالی فقه و اصول، در درس‌های آیات عظام سید عبدالهادی شیرازی، سید ابراهیم اصطهباناتی (مشهور به میرزا آقا مجتهد)، سید میرزا حسن موسوی بجنوردی (صاحب کتاب گران‌سنگ «منتهی‌الاصول») و سید ابوالقاسم خویی شرکت کرد.

پس از سال‌ها تحصیل در نجف، به ایران و حوزه علمیه قم بازگشت و برای تکمیل درس‌های فقه و اصول، از محضر آیات عظام سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی، سید محمدرضا گلپایگانی و سید علی علامه فانی (صاحب «الابتکارات») بهره برد.

فعالیت‌ها

حاصل چند دوره درس خارج و تحقیقات علمی ایشان، تألیفات ارزشمندی در فقه و اصول است. او در علم اصول، کتاب «مبانی‌الاعلام فی اصول‌الاحکام» را در شش جلد (و سه جلد دیگر در دست چاپ) به نگارش درآورده که مشتمل بر مباحث امارات، اصول عملیه، قاعده ضرر، تعادل و تراجیح، اجتهاد و تقلید، عدالت و ولایت است.

نرم افزار فقرات فقهیه (رساله عملیه؛ فتاوای خادم الفقه والدین، الیاس شریفی اشکوری) تهیه‌شده در مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور

در فقه، دورهٔ جامع و کاملی به زبان فارسی با عنوان «فقرات فقهیه» در ده جلد تألیف کرده که به نوعی دایرة‌المعارف فقه اهل‌بیت(ع) محسوب می‌شود و مشتمل بر هشتاد و یک بخش فقهی با بیش از چهار هزار صفحه است.این کتاب، پاسخ‌گوی قریب به صددرصد مسائل شرعی مراجعان است و با عبارات گویا و کوتاه، مطابق با ذوق و سلیقهٔ روز تنظیم شده است.

همچنین «منتخب فقرات فقهیه» را در یک جلد به عنوان دروازهٔ ورود به فقرات ده‌جلدی، و «مدارک فقرات فقهیه» را در بیش از هشتاد جلد (که پنج جلد آن دربارهٔ معاملات چاپ شده و بقیه در دست تدوین است) تألیف کرده است.

از دیگر آثار او می‌توان به «التعلیقات علی المکاسب» در پنج جلد (چهار جلد چاپ شده)، «التعلیقات علی العروة الوثقی» در یک جلد، و رساله‌ای در اجتهاد و تقلید اشاره کرد.

وی تا کنون در حد وسعت، ۵۰۰ دوره از «فقرات فقهیه» را به کتابخانه‌های حوزه‌های علمیه کشور اهدا کرده است.

شاگردان

با توجه به سابقهٔ طولانی تدریس ایشان در نجف و قم، شاگردان بسیاری از محضر او بهره بردند که نام تعدادی از آنان در منابع ذکر نشده است.

وفات

آیت‌الله الیاس شریفی اشکوری، سرانجام در روز سه‌شنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ش (مطابق ۷ صفر ۱۴۴۳ق) در سن ۸۵ سالگی بر اثر ابتلا به بیماری کرونا درگذشت. پیکر او پس از تشییع و اقامهٔ نماز میت توسط آیت‌الله سید محمدمهدی میرباقری (رئیس فرهنگستان علوم اسلامی) در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه(س)، در قم به خاک سپرده شد.

آثار

آثار چاپ‌شده و خطی آیت‌الله الیاس شریفی اشکوری عبارتند از:

• مبانی الأعلام فی اصول الأحکام (۶ جلد چاپ شده، ۳ جلد در دست چاپ)
• فقرات فقهیه (۱۰ جلد، رسالهٔ عملیه و دایرة‌المعارف فقهی)
• منتخب فقرات فقهیه (۱ جلد)
• مدارک فقرات فقهیه (بیش از ۸۰ جلد، ۵ جلد چاپ شده)
• التعلیقات علی المکاسب (۵ جلد، ۴ جلد چاپ شده)
• التعلیقات علی العروة الوثقی (۱ جلد)
• رساله در اجتهاد و تقلید (۳۱ صفحه)
• شرح خطبهٔ حضرت فاطمه زهرا(س) (خطی)
• شرح جامع السعادات مرحوم نراقی (خطی)
• نداء النجات فی علم الاخلاق (خطی)
• رساله در علم هیئت و نجوم (خطی)
• رساله در جبر و مقابله (خطی)

منابع مقاله

• مصاحبهٔ آیت‌الله شریفی اشکوری با هفته‌نامهٔ افق حوزه، ۲۰ آذر ۱۳۹۲، منتشر شده در پایگاه رنگ ایمان
• ستارگان حرم: آیت‌الله عظمی حاج شیخ الیاس شریفی اشکوری
• نورسافت: نرم‌افزار فقرات فقهیه
• خبرگزاری حوزه: آیت الله شریفی اشکوری دارفانی را وداع گفت + زندگی نامه، ۲۳ شهریور ۱۴۰۰
• خبرگزاری شبستان: پیکر آیت الله شریفی اشکوری در قم تشییع و به خاک سپرده شد، ۲۵ شهریور ۱۴۰۰

وابسته‌ها

فقرات فقهیه

منتخب فقرات فقهیه