شرح دیوان ملا پریشان
شرح دیوان ملا پریشان تألیف اسفندیار غضنفری امرایی، شارح و پژوهشگر ادبی، به کوشش اسعد غضنفری؛ این کتاب ضمن بیان شرح حال مختصر ملا پریشان (شاعر قرن 9ق)، به چگونگی پیدایش جنبش حروفیه که شاعر از پیروان متعصب آن بوده است و بررسی آراء و عقاید آنها و تأثیرات متقابل این فرقه و مؤسس آن فضل الله نعیمی استرآبادی با مردم لرستان میپردازد و خدمات فرق مختلف متصوفه در بسط و گسترش اسلام در دیگر کشورها را شرح میدهد.
| شرح دیوان ملا پریشان | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | غضنفری، اسفندیار (شارح)
غضنفری، اسعد (گردآورنده) پریشان (نویسنده) |
| عنوانهای دیگر | دیوان. شرح |
| ناشر | شاپورخواست |
| مکان نشر | خرم آباد |
| سال نشر | 1387ش |
| چاپ | چاپ اول |
| شابک | 978-964-2707-36-2 |
| موضوع | پریشان، قرن 9ق. دیوان -- نقد و تفسیر، شعر عرفانی - قرن 9ق. - تاریخ و نقد، شعر لری -- قرن 14 -- ترجمه شده به فارسی |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 6غ908د / 5688/5 PIR |
ساختار
این کتاب از بخشهای مختلفی تشکیل شده که به بررسی جنبههای مختلف زندگی، آثار و عقاید ملا پریشان میپردازد.
گزارش کتاب
کتاب «شرح دیوان ملا پریشان» اثری است که توسط اسفندیار غضنفری امرایی تألیف و به کوشش اسعد غضنفری گردآوری شده و توسط انتشارات شاپورخواست در خرمآباد در سال 1387 به چاپ رسیده است. این کتاب به شرح و تفسیر دیوان ملا پریشان، شاعر عارف قرن نهم هجری قمری میپردازد که در اواخر نیمه دوم سده هشتم و نیمه اول قرن نهم قمری همزمان با حکومت نوزدهمین اتابک لرستان شاه حسین میزیسته است. ملا پریشان با شیخ سنت و جماعت رجب بُرسی، نویسنده کتابهای مشارق الانوار و مشارق الاذکار معاصر بوده و از شاگردان وی محسوب میشده، اما در فضل و دانش خود را از استادش برتر میدانسته است.
کتاب با بیان شرح حال مختصر ملا پریشان آغاز میشود و سپس به چگونگی پیدایش جنبش حروفیه که شاعر از پیروان متعصب آن بوده است، میپردازد. نویسنده آراء و عقاید این فرقه و تأثیرات متقابل آن و مؤسسش فضل الله نعیمی استرآبادی با مردم لرستان را بررسی میکند. همچنین خدمات فرق مختلف متصوفه در بسط و گسترش اسلام در دیگر کشورها شرح داده میشود. پس از آن، اوضاع اجتماعی و سیاسی کشور که مقارن با حمله اقوام تاتار و نهب و غارت کشور توسط ایشان است، از زبان شعرا و نویسندگان معاصر مورد بررسی قرار میگیرد و عقاید ملا پریشان با نظریات شعرا و عرفای پارسی زبان مطابقت داده شده و تفسیر میشود.
در ادامه کتاب، حالات و عقاید صوفیان شرح داده شده و آنها به دو دسته تقسیم میشوند: «صوفیان متظاهر یا پشمینهپوش» که تصوف را وسیلهای برای ارتزاق و گذران امور دنیوی قرار میدهند و در پیشگاه الهی مطرود و زیانکار محسوب میشوند، و دسته دوم «صوفیان تصفیه کرده» که با تصفیه روح و تزکیه نفس به کشف و شهود رسیده و در راه رسیدن به معبود، خود را از بند دنیا رها ساختهاند. مؤلف با ذکر کلمات قصار از بزرگان صوفیه و با استفاده از اشعار ملا پریشان و مقایسه با اشعار و گفتههای شعرا و عرفای بزرگ، به خوبی از تمیز این دو دسته برآمده است.
نویسنده توضیحات کوتاهی در مورد برخی از فرق متصوفه به ویژه فرقه علی الهی و اهل حق و تأثیرپذیری آنها از جنبش حروفیه ارائه میدهد و چگونگی رسوخ خرافات و غلو در این فرقه و عقاید و آداب آنها را بررسی میکند. در بخش دیگر کتاب، اشعار ملا پریشان در وصف نبوت و معراج پیامبر و اثبات ولایت حضرت علی(ع) و حوادث تاریخی پس از فوت پیامبر و داستان غدیر خم و سقیفه بنی ساعده تحریر شده و به ذکر آیات و احادیث و سخنان بزرگان در این رابطه پرداخته میشود. در نهایت، اشعار نعتی شاعر در ستایش پروردگار و ائمه معصومین آمده است.
مؤلف سعی نموده حتیالامکان تمامی اشعار به جای مانده از شاعر را در این کتاب ثبت نماید تا خوانندگان ضمن آگاهی از عقاید و نظریات ملا پریشان، با مطالعه سایر اشعار او نیز حظ وافی و بهره کافی را ببرند. گستردگی مباحث مورد بحث در اشعار ملا پریشان که تقریباً تمامی علوم قرآنی را شامل میشوند، شرح و تفسیر آنها را بسیار مشکل کرده و در حوزههای تخصصی مختلف مانند عرفان، فلسفه، منطق، ادبیات، تفسیر و غیره قرار داده است که هر کدام نیاز به متخصص آن فن دارد.
سبک و سخن ملا پریشان بدین صورت بوده که نصف سرودههایش با لهجه و گویش لکی و نیم دیگر آن با گویش و لهجههای خاص لکی است و روی هم رفته میتوان گفت سخن این مرد دانشمند نمونهای است از بیان و لهجه گویندگان سلسله و دلفان به ویژه سرودههای غلامرضا ارکوازی و سید نوشاد طرهانی. کتاب با کتابنامه در صفحات 269-270 و همچنین به صورت زیرنویس به پایان میرسد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات