سیمای پیامبران در صحیحین

سیمای پیامبران در صحیحین (صحیح بخاری و صحیح مسلم)، اثر سید محمد سبحانی موسوی (معاصر) است. این کتاب، به نقد و بررسی محتوایی و سندی احادیث مربوط به پیامبران الهی در دو کتاب معتبر اهل سنت، یعنی صحیح بخاری و صحیح مسلم، با تکیه بر آموزه‌های قرآنی و عقلی می‌پردازد.

سیمای پیامبران در صحیحین
پدیدآوران	سبحانی‌موسوی، محمد (نويسنده) بخاری، محمد بن اسماعیل (نویسنده) مسلم بن حجاج (نویسنده)
عنوان‌های دیگر	الجامع ‌الصحیح .فارسی .برگزیده .شرح ** الجامع‌ الصحیح بخاری .فارسی .برگزیده .شرح
ناشر	الجمعیة التعاونیة للطباعة ** سازمان تبليغات اسلامی. پژوهشکده باقر العلوم علیه‎‌‌السلام
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1396ش
چاپ	1
شابک	‎978-600-8176-44-2
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/س2ج2 220/7 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار

کتاب در یک جلد تنظیم شده و شامل سه بخش اصلی (کلیات، سیمای پیامبران اولوالعزم و سیمای پیامبران غیر اولوالعزم) است که در قالب چندین فصل و گفتار ارائه شده‌اند.

گزارش محتوا

بخش اول (کلیات): این بخش، در سه فصل به مبانی نظری و پیش‌زمینه‌های تاریخی تدوین حدیث می‌پردازد: فصل اول (واژه‌شناسی): نویسنده به تبیین اصطلاحاتی چون «جامع»، «تدوین» و «حدیث» از منظر لغوی و اصطلاحی پرداخته و تفاوت تعریف حدیث نزد علمای شیعه و اهل‌سنت را واکاوی می‌کند.

فصل دوم (سیر اجمالی تدوین حدیث در میان اهل سنت): این فصل به دوران منع کتابت حدیث در زمان خلافت ابوبکر، عمر و عثمان پرداخته و عوارض آن از جمله نابودی بسیاری از احادیث نبوی، جعل حدیث و رواج اسرائیلیات را بررسی می‌کند.

در ادامه، شرح ‌حال بخاری و مسلم، جایگاه کتاب‌های آن‌ها نزد اهل‌سنت و نقد‌های وارد بر آن‌ها (مانند نقل از نواصب و غفلت از احادیث اهل‌بیت) مطرح شده است.

فصل سوم (عصمت انبیا): در این فصل، دیدگاه‌های کلامی شیعه (عصمت مطلق) و اهل‌سنت (اختلاف در عصمت قبل از نبوت یا در سهو و نسیان) در تقابل با روایات صحیحین بررسی شده است.

بخش دوم (سیمای پیامبران اولوالعزم در صحیحین): این بخش که تنه اصلی کتاب را تشکیل می‌دهد، روایات مربوط به پنج پیامبر بزرگ الهی را به نقد می‌کشد: فصل اول (حضرت نوح(ع)): نقد روایاتی که ایشان را به دلیل دعای علیه قومش، خطاکار و محروم از شفاعت در روز قیامت معرفی می‌کنند.

فصل دوم (حضرت ابراهیم(ع)): بررسی احادیثی که به ایشان نسبت دروغگویی (در سه مورد) داده‌اند. همچنین موضوعاتی چون ختنه در سنین بالا و اثبات این مطلب که «آزر» پدر واقعی ایشان نبوده و ایشان در خاندانی موحد متولد شده‌اند، در این فصل آمده است.

فصل سوم (حضرت موسی(ع)): نقد داستان‌های بحث‌برانگیزی همچون سیلی زدن موسی به فرشته مرگ (عزرائیل)، آتش زدن لانه مورچگان و ماجرای دزدیده شدن لباس ایشان توسط یک سنگ که منجر به برهنه شدن ایشان در برابر مردم شد را در بر گرفته است.

فصل چهارم (حضرت عیسی(ع)): روایات مربوط به ایشان در صحیحین نسبت به سایر پیامبران کمتر است، اما نویسنده به بررسی اجمالی آن‌ها پرداخته است.

فصل پنجم (حضرت محمد(ص)): این فصل در دو گفتار به رفتارهای پیامبر(ص)، پیش و پس از بعثت می‌پردازد. در گفتار نخست، بحث رفتارشناسی آن حضرت پیش از بعثت، به نقد ادعاهایی چون شرک والدین پیامبر(ص)، خوردن از گوشت‌های حرام قربانی‌شده برای بت‌ها، برهنه شدن در زمان تجدید بنای کعبه و شق الصدر پرداخته شده و در گفتار دوم، در بحث از رفتارشناسی آن حضرت بعد از بعثت، موضوعاتی همچون شک در نبوت و قصد خودکشی (در آغاز وحی)، مسحور شدن، شک کردن در نماز، فراموشی آیات قرآن و... مورد بررسی قرار گرفته است.

بخش سوم (سیمای پیامبران غیر اولوالعزم در صحیحین): این بخش، به بررسی روایات توهین‌آمیز درباره سایر پیامبران می‌پردازد:

فصل اول (حضرت آدم(ع)): در این فصل، به بررسی روایاتی که ایشان را به دلیل نافرمانی اولیه، فاقد جایگاه شفاعت دانسته و همچنین بحث‌های مربوط به حضرت آدم(ع) و اعتقاد به جبر، پرداخته شده است.

فصل دوم (حضرت ایوب(ع)): در این فصل، به نقد روایاتی که ایشان را هنگام غسل، حریص بر جمع‌آوری ملخ‌های طلا توصیف کرده‌اند که با مقام زهد نبوی ناسازگار می‌باشد، پرداخته شده است.

فصل سوم (حضرت سلیمان(ع): نقد روایت مشهوری که مدعی است ایشان سوگند خورد با صد همسر خود در یک شب هم‌بستری کند تا صد جنگجو برای خدا به دنیا بیاورند، اما به دلیل نگفتن «إن‌شاءالله» تنها یک فرزند ناقص‌الخلقه نصیبشان شد.

منابع مقاله

متن کتاب.