رباعیهای خیام و نظریه کیمیت زمان
| رباعیهای خیام و نظریۀ کیمیت زمان | |
|---|---|
| پرونده:NURرباعیهای خیام و نظریه کیمیت زمانJ1.jpg | |
| پدیدآوران | تسلیمی، علی (نویسنده) |
| ناشر | کتاب آمه |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1391ش. |
| چاپ | چاپ اول |
| شابک | 978-600-5757-07-5 |
| موضوع | خیام، عمر بن ابراهیم - رباعیات - نقد و تفسیر، شعر فارسی، زمان در ادبیات |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PIR4626/ت5ر2 |
رباعیهای خیام و نظریۀ کیمیت زمان تألیف علی تسلیمی؛ این کتاب به تحلیل ساختاری رباعیهای خیام با تمرکز بر مفهوم زمان و ارائه نظریه کیمیت زمان (ترکیب کمیت و کیفیت زمان) میپردازد.
ساختار
کتاب از چهار بخش اصلی تشکیل شده است: پیشاخیامی، خیامی، پساخیامی و رباعیهای خیام. همچنین شامل دیباچهای مفصل درباره مبانی نظری پژوهش است.
گزارش کتاب
علی تسلیمی در این اثر به بررسی عمیق رباعیهای منسوب به خیام با رویکردی ساختارگرایانه میپردازد. نویسنده با ارائه نظریه «کیمیت زمان» (ترکیب کمیت و کیفیت زمان) به تحلیل این رباعیها میپردازد و نشان میدهد چگونه مفهوم زمان در ساختار این اشعار نقش بنیادین دارد. کتاب با بررسی بیش از 200 رباعی برگزیده آغاز میشود که بر اساس چهارده رباعی معتبر از منابع کهن انتخاب شدهاند.
در بخش پیشاخیامی، تسلیمی به ریشهیابی مفاهیم خیامی در آثار پیش از خیام، هم در شرق و هم در غرب میپردازد. بخش خیامی به تحلیل رباعیهای دوران خیام و نحوه مواجهه آنها با گفتمان عرفانی اختصاص دارد. بخش پساخیامی نیز تأثیرپذیری آثار ادبی متأخر مانند «بوف کور» هدایت، «زوربای یونانی» کازانتزاکیس و «جاودانگی» میلان کوندرا از اندیشههای خیامی را بررسی میکند.
نویسنده معتقد است رباعیهای خیام از ساختاری مبتنی بر زمان برخوردارند که هم جنبه کمی (زمان خطی) و هم جنبه کیفی (تجربه ذهنی زمان) دارد. این نظریه نه تنها برای تحلیل رباعیهای خیام، بلکه برای درک بسیاری از آثار ادبی دیگر نیز کاربرد دارد. کتاب با نمونههایی از رباعیات همراه است که به خوبی نظریه نویسنده را иллюفصل مهمی از کتاب به تحلیل این رباعی معروف خیام اختصاص دارد: «این چرخ فلک که ما در او حیرانیم / فانوس خیال از او مثالی دانیم / خورشید چراغ دان و عالم فانوس / ما چون صوریم کاندر او حیرانیم»
تسلیمی با بررسی این رباعی نشان میدهد چگونه تصویر فانوس و خیال به ایجاد کیفیّت زمان در کنار کمیت زمانی اشاره دارد. به اعتقاد او، این تقابل میان زمان عینی و تجربه ذهنی از زمان، ویژگی بنیادین شعر خیام است که در نظریه کیمیت زمان تبیین شده است.
این کتاب با ارائه خوانش نوینی از رباعیهای خیام و تبیین نظریه کیمیت زمان، منبع ارزشمندی برای پژوهشگران ادبیات فارسی و علاقهمندان به شعر خیام محسوب میشود.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات