دادرسی مردمان
دادرسی مردمان، اثر مصطفی دلشاد تهرانی (متولد 1334ش) است که با تکیه بر مطالب نهجالبلاغه و آموزههای امام علی(ع) در آن، به تحلیل موضوع بیعت با آن حضرت، اصلاحات حکومتی و اقدامات تمدنی امام و مشکلات پیشاروی ایشان پرداخته است.
| دادرسی مردمان | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | دلشاد تهرانی، مصطفی (نويسنده) |
| عنوانهای دیگر | تاریخ. برگزیده ** تحلیل بیعت با امام علی(ع)، اصلاحات حکومتی و اقدامات تمدنی، مشکلات پیشاوری با تکیه بر نهج البلاغه |
| ناشر | دريا |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1394ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-964-7313-37-7 |
| موضوع | سیاست و حکومت - علی بن ابی طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - سرگذشتنامه - حکومت - علی بن ابی طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. نهج البلاغه |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /د85 د2 37/35 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب با مقدمه مفصلی از مؤلف تحت عنوان «دیباچه» آغاز و مطالب در چهار عنوان اصلی «بیعت با امام علی(ع)»، «اصلاحات حکومتی و اقدامات تمدنی امام علی(ع)»، «مشکلات پیشاروی...» و «مخالفتها و مقابلهها» عرضه شده است.
سبک نگارش
- در سراسر مباحث کتاب، مطالب نهجالبلاغه محور قرار داده شده و به روش تشکیل خانواده حدیث و خبر، با تنقیح مطالب حدیثی و تاریخی، مطالب نهجالبلاغه تکمیل و آموزههای آن، دستهبندی و تدوین شده است[۱].
- در تمام مباحث، نهجالبلاغه و آموزههای امام علی(ع) در موضوعات مطرحشده، بهصورت برجسته و متن اصلی کتاب آمده است تا متن نهجالبلاغه و خانواده حدیث و خبر آن، در منظر و مرآ قرار گیرد[۲].
- بهمنظور فهم بهتر نهجالبلاغه، تلاش شده است هماهنگی نظم تاریخی و پیوستگی میان سخنان امام(ع) سامان یابد و آموزههای نهجالبلاغه در مباحث مطرحشده در زنجیره تاریخی خود قرار گیرد[۳].
ویژگیهای کتاب
برخی از مهمترین ویژگیهای کتاب به شرح زیر است:
- از قواعد مهم فهم نهجالبلاغه، توجه به منابع و اسناد، جغرافیای سخن، سبب صدور، تاریخ ایراد، مخاطب، موضوعات و اهداف آن است که در کتاب حاضر، سعی شده است این موارد لحاظ شود[۴].
- شریف رضی در تألیف نهجالبلاغه، به تقطیع و تنظیم مطالب دست یازیده و آموزههای امام علی(ع) را فقط گزینش نکرده، بلکه در موارد متعدد، قسمتهایی از آموزههای امام را از دو یا چند خطبه و سخن برگزیده و به سلیقه خود، در کنار هم قرار داده است. بیتوجهی به این امر، موجب بدفهمی آموزههای امام(ع) و تحلیل نادرست از آنها میشود. اما در کتاب حاضر، در چارچوب مباحث کتاب، این موارد، تفکیک شده و هریک در جای خود آمده است[۵].
- بهمنظور فهم بهتر مطالب نهجالبلاغه، آموزههای امام علی(ع) بدون اعمال سلیقه، تکمیل و در چارچوب مباحث کتاب، عرضه شده است[۶].
گزارش محتوا
در نخستین عنوان، به موضوع بیعت با امام علی(ع) اشاره گردیده است. درباره این امر، به چند موضوع اشاره شده است:
- درخواست بیعت با امام(ع): که از طرف جناح سیاسی طرفدار امام علی(ع)، یعنی بسیاری از صحابه پیامبر(ص) از مهاجران و انصار، قراء کوفه و تمامی بدریون که زنده بودند، مطرح گردید[۷].
- امتناع امام(ع) از پذیرش بیعت: این خودداری، به این دلیل بود که امام(ع) آمادگی اصلاحات بنیادی و اساسی و بازگشت به سیره نبوی را در مردم نمیدید؛ زیرا تحولات عصر خلفا سبب انحرافات عمیق سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شده بود و جز با جراحی نمیشد آن جامعه بیمار را درمان کرد و مردم آمادگی جراحی نداشتند[۸].
- تحلیل خودداری امام(ع) از پذیرش بیعت: از مجموع مطالب مطرحشده در نهجالبلاغه، میتوان دریافت که این خودداری، بر تحلیلی درست از شرایط استوار بوده و به دلایل زیر، از این امر، دوری شده است: پیچیدگی اوضاع رویارویی، نااستواری مردمان بر دفاع از حق و عدالت، سر برکشیدن فتنهها و آشوبها، ناشناسایی راه روشن و راست حق و عدالت و پرهیز از بیعت عاطفی و احساسی[۹].
در عنوان دوم، به اصلاحات حکومتی و اقدامات تمدنی امام(ع) اشاره و تأکید شده است که بر مبنای نهجالبلاغه، برخی از مهمترین اصلاحات امام(ع) در حکومت عبارتند از: بازگرداندن اموال بهغارترفته از بیتالمال، پاسداشت آزادیهای عمومی، اصلاح نظام بیتالمال، اصلاح فرهنگ اداری و مدیریتی و اصلاح نظام قضایی[۱۰].
در سومین عنوان، مشکلات، مخالفتها و مقابلهها با اصلاحات امام(ع) تشریح شده است. برخی از مهمترین این مشکلات، عبارتند از: تشتت اجتماعی و خواستههای متضاد، قبیلهگرایی و حاکمیت فرهنگ قبیلهای، خودکامگی و تمامیتطلبی سرکردگان و تنگنظری و کوتهبینی جمعی از پیروان[۱۱].
در آخرین عنوان، به بررسی مخالفتها و مقابلههای مذکور با امام(ع) پرداخته شده؛ ولذا ابتدا، به بررسی چگونگی شکلگیری نخستین حلقههای مخالفت و مقابله با امام(ع) پرداخته شده[۱۲] و سپس ضمن اشاره به مخالفت قاسطین، ناکثین و مارقین با آن حضرت[۱۳]، تحلیل امام(ع) درباره ریشه مخالفتها و مقابلهها، با استفاده از سخنان ایشان در نهجالبلاغه، بیان گردیده است[۱۴].
پانویس
منابع مقاله
دیباچه و متن کتاب.