جستارهایی در سندشناسی فارسی
| جستارهایی در سندشناسی فارسی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | رضایی، امید (نویسنده) |
| ناشر | صائن |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1385ش |
| چاپ | چاپ اول |
| شابک | 964-96508-9-X |
| موضوع | اسناد ملی -- ایران -- تاریخ -- 907 - 1148ق.؛ سند مالکیت -- ایران -- تاریخ -- 907 - 1148ق.؛ قبالهها -- ایران -- تاریخ -- 907 - 1148ق.؛ وقفنامهها -- ایران -- تاریخ -- 907 - 1148ق. |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 5ج6ر / 1175 DSR |
جستارهایی در سندشناسی فارسی تألیف امید رضایی؛ این کتاب مجموعهای از شش مقاله پژوهشی درباره اسناد تاریخی دورههای صفوی و قاجاری است که به بررسی ساختار، محتوا و ویژگیهای اسناد تاریخی ایران میپردازد.
ساختار
این کتاب از شش مقاله تشکیل شده است که در دو بخش اصلی دوره صفویه و دوره قاجاریه تنظیم شدهاند.
گزارش کتاب
کتاب «جستارهایی در سندشناسی فارسی» اثر امید رضایی، مجموعهای ارزشمند از مقالات پژوهشی در حوزه سندشناسی تاریخی ایران است که در سال 1385 توسط انتشارات صائن در تهران منتشر شده است. این کتاب با 168 صفحه، به بررسی اسناد تاریخی دو دوره مهم تاریخ ایران یعنی صفویه و قاجاریه میپردازد.
کتاب شامل شش مقاله است که به دو بخش تقسیم شدهاند: سه مقاله مربوط به دوره صفویه و سه مقاله مربوط به دوره قاجاریه. در بخش مربوط به دوره صفویه، نخستین مقاله با عنوان «وقفنامۀ میرزاجلالالدین حکیم جنابدی» به تحلیل و بررسی یکی از وقفنامههای مهم این دوره میپردازد. این مقاله ساختار حقوقی و محتوایی وقفنامه را مورد بررسی قرار داده و اطلاعات ارزشمندی درباره نظام وقف در دوره صفوی ارائه میدهد.
مقاله دوم با عنوان «ساختار و محتوای مثال در دورۀ صفویه» به بررسی اسنادی میپردازد که با عنوان «مثال» در این دوره صادر میشدند. این اسناد که نوعی فرمان اداری بودند، ساختار خاصی داشتند و مقاله به تحلیل محتوایی و شکلی این اسناد میپردازد.
مقاله سوم این بخش با عنوان «نوزده نوع قباله و سند در جنگی خطی از دورۀ صفویه» به بررسی مجموعهای از اسناد مختلف در یک جنگ خطی میپردازد. این مقاله انواع مختلف قبالهها و اسناد حقوقی و مالی دوره صفوی را معرفی و تحلیل میکند.
در بخش مربوط به دوره قاجاریه، نخستین مقاله با عنوان «تجدید وقفنامه در دورۀ قاجاریه» به بررسی فرآیند تجدید و بازنویسی وقفنامهها در این دوره میپردازد. این مقاله نشان میدهد که چگونه وقفنامههای قدیمی در دوره قاجار مورد بازبینی و تجدید قرار میگرفتند.
مقاله دوم با عنوان «نسخ همسنگ» به بررسی اسنادی میپردازد که به صورت همزمان در چند نسخه تهیه میشدند و دارای اعتبار یکسان بودند. این مقاله ساختار و کارکرد این نوع اسناد را تحلیل میکند.
مقاله سوم و پایانی با عنوان «دستاندرکاران ثبت و استنساخ اسناد در اداره کل اوقاف» به بررسی نظام اداری ثبت و استنساخ اسناد در اداره اوقاف دوره قاجار میپردازد. این مقاله نقشها و مسئولیتهای مختلف در فرآیند تولید و ثبت اسناد رسمی را مورد تحلیل قرار میدهد.
نویسنده در مقدمه کتاب تأکید میکند که مسائل مختلف فردی و جمعی نقش زیادی در تولید اسناد داشته و دارد. افراد هر جامعهای مطابق با شیوۀ معمول زمان خود، اسنادی به وجود آوردهاند. برخی از این اسناد مبتنی بر مسائل تعریفشده و شناختهشدۀ دینی، برخی ماحصل تجربیات مشترک و پارهای نیز برآمده از پیشفرضهای فردی و گروهی بوده است. هر نوشتهای افزون بر اطلاعرسانی، تعهدی فردی و اجتماعی نیز به حساب میآید.
رضایی همچنین اشاره میکند که محتوای اسناد موضوع قابل توجهی برای محققان شاخههای مختلف از قبیل مردمشناسی، زبانشناسی و تاریخ است و از بررسی ساختار و چارچوب آنها نیز به نکات مهمی میتوان دست یافت که خود مقولۀ مستقلی به نام «سندشناسی» است. کتاب حاضر با ارائه نمونههای عینی از اسناد تاریخی، خواننده را با جنبههای مختلف سندشناسی آشنا میسازد و روشهای تحلیل اسناد تاریخی را آموزش میدهد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات