جبران، جبران خلیل

جبران خلیل جبران (۱۸۸۳-۱۹۳۱م)، شاعر، نویسنده، فیلسوف و نقاش لبنانی-آمریکایی و از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات مهجر. او را به عنوان سومین شاعر پرفروش تاریخ پس از شکسپیر و لائوتسه می‌شناسند. جبران بنیان‌گذار سبکی نوین در ادبیات عرب و از پیشگامان رمانتیسم و نمادگرایی در جهان عرب به شمار می‌رود. مشهورترین اثر او، کتاب «پیامبر»، تاکنون به بیش از ۱۱۰ زبان زنده دنیا ترجمه شده است.

جبران خلیل جبران
نام کامل	جبران خلیل جبران بن میخائیل بن سعد
نام‌های دیگر	خلیل جبران
نسب	از احفاد یوسف جبران المارونی البشعلانی
نام پدر	خلیل جبران
ولادت	۶ ژانویه ۱۸۸۳م / ۱۶ دی ۱۲۶۱ش
محل تولد	بشری، متصرفیه جبل لبنان، لبنان (تحت حاکمیت عثمانی)
محل زندگی	بشری، بوستون، پاریس، نیویورک
رحلت	۱۰ آوریل ۱۹۳۱م / ۲۱ فروردین ۱۳۱۰ش
مدفن	متحف جبران، بشری، لبنان
دین	مسیحی (مارونی)
پیشه	شاعر، نویسنده، فیلسوف، نقاش
منصب	رئیس انجمن ادبی «الرابطة القلمیه» (۱۹۲۰-۱۹۳۱)
اطلاعات علمی
دانشگاه	مدرسه الحکمه (بیروت)، آکادمی ژولیان (پاریس)
علایق پژوهشی	ادبیات، فلسفه، هنرهای تجسمی، عرفان
سبک نوشتاری	نثر شاعرانه، نمادگرایی، رمانتیسم
اساتید	یوسف حداد فرد هلند دی ماری هاسکل
برخی آثار	النبي (The Prophet) الأجنحة المتكسرة دمعة وابتسامة المجنون (The Madman) يسوع ابن الإنسان (Jesus the Son of Man) رمل وزبد (Sand and Foam) الأرواح المتمردة

ولادت

جبران خلیل جبران در ششم ژانویه ۱۸۸۳م (۱۶ دی ۱۲۶۱ش) در شهر بشری، واقع در منطقه کوهستانی شمال لبنان، در خانواده‌ای مسیحی مارونی به دنیا آمد. پدر او خلیل جبران، مردی چوپان و بی‌مسئولیت بود و مادرش کامله رحمه، زنی هنرمند و فداکار. جبران دو خواهر به نام‌های «ماریانا» و «سلطانه» و یک برادر ناتنی به نام «پطرس» (فرزند مادر از ازدواج پیشین) داشت. بنابر گزارش منابع دیگر، اصل خانواده جبران از دمشق بوده و یکی از اجداد او به بعلبک و سپس به «بشعلا» در لبنان مهاجرت کرده است.

تحصیلات

جبران تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه «مار الیشاع» در بشری نزد کشیشی به نام «جرمانوس» فراگرفت و در آنجا با مبادی زبان‌های سریانی، فرانسه و عربی آشنا شد. در سال ۱۸۹۵ به همراه خانواده به بوستون مهاجرت کرد و در مدرسه‌ای محلی به یادگیری زبان انگلیسی و هنر نقاشی پرداخت. در سال ۱۸۹۸ به لبنان بازگشت و در مدرسه «الحکمه» بیروت به تحصیل پرداخت و در آنجا زبان عربی و فرانسه را تکمیل کرد و با آثار ادبیات عرب آشنا شد. در سال ۱۹۰۸ به پاریس سفر کرد و در آکادمی «ژولیان» به تحصیل هنرهای تجسمی پرداخت و از محضر استادانی همچون «پیر مارسل برونو» بهره برد.

فعالیت‌ها

جبران فعالیت ادبی خود را با انتشار کتاب «الموسيقى» در سال ۱۹۰۵ آغاز کرد. او در سال ۱۹۲۰ به همراه جمعی از ادیبان مهجر از جمله میخائیل نعیمه، ایلیا ابوماضی و عبدالمسیح حداد، انجمن ادبی «الرابطة القلمیة» را در نیویورک تأسیس کرد و به عنوان نخستین رئیس آن انتخاب شد. جبران علاوه بر نویسندگی، نقاشی نیز می‌کرد و بیش از ۷۰۰ نقاشی از او به جای مانده است. آثار او در معرض بین‌المللی پاریس به نمایش درآمد و او به عنوان عضو افتخاری «انجمن تصویرگران انگلیس» انتخاب شد. شهرت جهانی او بیشتر به دلیل انتشار کتاب «پیامبر» در سال ۱۹۲۳ است که به یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های قرن بیستم تبدیل شد. از دیدگاه برخی پژوهشگران، جبران به وحدت وجود اعتقاد داشت و انسان و طبیعت را مظاهر مختلف وجود یگانه می‌دانست. او همچنین از پیشوای شیعیان، علی بن ابی طالب (ع)، تمجید کرده و از صور بلاغی «نهج البلاغه» متأثر شده بود. برخی از تحلیلگران، پادکست «العربی الجدید» را به بررسی ابعاد فلسفی و هنری زندگی جبران اختصاص داده‌اند.

وفات

جبران خلیل جبران که سال‌ها از بیماری سل و سیروز کبدی رنج می‌برد، سرانجام در دهم آوریل ۱۹۳۱م در سن ۴۸ سالگی در بیمارستانی در نیویورک درگذشت. پیکر او ابتدا در گورستان «مونت بنیدیکت» در نیویورک به خاک سپرده شد، اما بنابر وصیتش، در ۲۳ ژوئیه ۱۹۳۲ به لبنان منتقل و در صومعه «مار سرکیس» در بشری به خاک سپرده شد. امروزه این مکان به «متحف جبران» تبدیل شده است. وصیت کرده بود بر سنگ قبرش نوشته شود: «كلمة أريدها أن تكتب على قبري: أنا حي مثلك، وأنا واقف الآن إلى جانبك، فأغمض عينيك والتفت تراني أمامك!»

آثار

آثار جبران خلیل جبران به دو دسته عربی و انگلیسی تقسیم می‌شوند. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:

آثار به زبان عربی:

• الموسيقى (۱۹۰۵)
• عرائس المروج (۱۹۰۶)
• الأرواح المتمردة (۱۹۰۸)
• الأجنحة المتكسرة (۱۹۱۲)
• دمعة وابتسامة (۱۹۱۴)
• المواكب (۱۹۱۸)
• العواصف (۱۹۲۰)
• البدائع والطرائف (۱۹۲۳)

آثار به زبان انگلیسی:

• المجنون (The Madman, 1918)
• السابق (The Forerunner, 1920)
• النبي (The Prophet, 1923)
• رمل وزبد (Sand and Foam, 1926)
• يسوع ابن الإنسان (Jesus the Son of Man, 1928)
• آلهة الأرض (The Earth Gods, 1931)
• التائه (The Wanderer, 1932) (پس از مرگ منتشر شد)
• حديقة النبي (The Garden of the Prophet, 1933) (پس از مرگ منتشر شد)

منابع مقاله

• جبران خليل جبران.. ثالث أكثر شاعر بيعت كتبه في التاريخ، الجزيرة نت، 18 فوریه 2024م.
• جبران خليل جبران نبي عصره، الجیش اللبنانی، العدد 225، آذار 2004م.
• جبران خليل، ketapstore.com
• جبران خليل جبران، المعرفة.
• حسین رنجبر، جبران خلیل جبران وموقفه من الدین، دیوان العرب، 27 ژوئیه 2010م.
• جبران خليل جبران، مؤسسة هنداوي.
• جبران خليل جبران... فيلسوف الكلمة والرّيشة، العربي الجدید، 30 ژوئن 2025م.
• جبران خلیل جبران، تابناک.
• کبری روشنفکر، چشم اندازی نوین به دنیای «جبران خلیل جبران»، فصلنامه ندای صادق، شماره 5، 12 شهریور 1388ش.
• زرکلی، خیر الدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملايين، 1989م، ج2، ص110.
• جبران خليل جبران، Hachette Antoine.

وابسته‌ها

• دیوانه و پیشگام و سرگشته
• ديوان خليل جبران
• پیامبر
• عيسى إبن الإنسان
• رمل و زبد
• الأرواح المتمردة
• المجنون أمثا‌له‌ و أشعا‌ره‌
• [[بلاغة العرب في القرن العشرين: و هي‌ شذرات‌ مختا‌رة من‌ أقلام‌ رسل‌ البلاغة‌ العربیة‌ في أمریکا،‌ أمین‌ الریحا‌ني‌، میخا‌ئیل‌ نعیمة،‌ إیلیا‌ أبوما‌ضي‌، إلیا‌س‌ فرحا‌ت‌]]
• حديقة النبي
• مناجاة أرواح
• دمعة و إبتسامة
• إلهة الأرض السابق
• البدائع والطرائف
• المجموعة الکاملة لمؤلفات جبران خليل جبران المعربة عن الإنکلیزیة
• رسائل جبران التائهة مع 19 رسالة یکشف عنها للمرة الأولی
• المجموعة الکاملة لمؤلفات جبران خليل جبران: نصوص خارج المجموعة
• السابق: أمثاله و أشعاره
• آیا‌ آدم‌ ندید؟
• نه کتاب
• باغ پیامبر و سرگردان
• پیا‌مبر و دیوانه‌
• نامه‌های عاشقانه یک پیامبر: مجموعه نامه های جبران خلیل جبران به ماری هسکل بین سالهای 1924-1908
• ح‍م‍ام‌ روح
• جبران: الأدیب المعلم في کتاب النبي