تلاطم دریا: گزیده شعر هادی رنجی
| تلاطم دریا: گزیده شعر هادی رنجی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | باقری، ساعد (گردآورنده) محمودی، سهیل (گردآورنده) |
| ناشر | امیرکبیر (شرکت سهامی کتابهای جیبی) |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1389ش |
| شابک | 978-964-303-233-3 |
| موضوع | رنجی، هادی، ۱۲۸۶-۱۳۳۹ -- نقد و تفسیر، شعر فارسی -- تاریخ و نقد، شعر فارسی -- مجموعهها |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PIR ۳۵۴۸ /ب۲،ص۴،۵.ج |
تلاطم دریا: گزیده شعر هادی رنجی به کوشش ساعد باقری و سهیل محمودی، کتابی است شامل گزیدهای از اشعار هادی رنجی (۱۲۸۶-۱۳۳۹ش) همراه با مختصری از زندگی این شاعر غزلپرداز معاصر. این مجموعه که در قطع جیبی توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده، نمایی از شعر رنجی را به مخاطب ارائه میدهد که با زبانی ساده و بیتکلف و بهرهگیری از مضامین ملموس و مردمی، در سنت غزلسرایی مکتب بازگشت جای میگیرد.
ساختار
کتاب حاضر مشتمل بر مقدمهای در معرفی زندگی و ویژگیهای شعری هادی رنجی و گزیدهای از اشعار اوست. اشعار کتاب عمدتاً در قالب غزل سروده شدهاند و از جمله معروفترین آنها میتوان به غزلهای «چراغ کاروان»، «دلشکسته» و «خلوت دل» اشاره کرد.
گزارش کتاب
کتاب «تلاطم دریا» گزیدهای از اشعار هادی رنجی، شاعر غزلپرداز معاصر تهران، است که به کوشش ساعد باقری و سهیل محمودی فراهم آمده است. هادی رنجی در سال ۱۲۸۶ شمسی در تهران به دنیا آمد. او از کودکی به دلیل شرایط زندگی، فرصت فراگیری رسمی خواندن و نوشتن را نیافت و ناگزیر به آموختن صنعتی پرداخت. با این حال، از دوازده سالگی سرودن شعر را آغاز کرد و به تدریج با حضور در محافل ادبی و بهرهگیری از استادان فن، توانست مهارت خود را در غزلسرایی به حد اعلا برساند.
آنچه در زندگی رنجی شگفتانگیز به نظر میرسد، توانایی او در سرودن شعر و تسلط بر قواعد فصاحت و بلاغت با وجود ضعف در خواندن و نوشتن بود. کسانی که از نزدیک او را میشناختند، از کثرت اطلاعات شعری و دقتنظرهای او به حیرت میافتادند. رنجی اگرچه به کلی امی نبود، اما در خواندن ضعیف و در نوشتن ضعیفتر بود؛ با این حال، اطلاعات تاریخی، دینی و شعری گستردهای داشت. او بیشتر معلومات خود را از طریق سمع به دست آورده بود و در شناختن قوافی صحیح و دانستن قواعد فصاحت و بلاغت توجه دقیقی داشت.
هادی رنجی به دلیل نوع زندگی و شغل خود، با مردم کوچه و بازار آمیزش داشت و این همنشینی در شعر او بازتاب یافته است. مهمترین ویژگی شعر رنجی، همزبانی با مردم کوچه و بازار و استفاده از لحن و لهجۀ ساده و صمیمی آنان است. او هم اهل ورزش باستانی بود و هم به محافل دینی و هیئتهای مذهبی رفت و آمد داشت. گاهی در کنار مراثی و مدایح دینی که برای استفاده ذاکران و خوانندگان مذهبی میسرود، غزلهایی نیز میساخت که به کار همین محافل میآمد.
دکتر سید حسن سادات ناصری که از دلباختگان شیوۀ صائب تبریزی و اقران او بود، از علاقۀ رنجی به یکی از پیروان شیوۀ صائب چنین یاد میکند: هنگامی که بخش سوم آتشکدۀ آذر را تصحیح میکردم، رنجی پرسید در آتشکده به قزوین رسیدهای؟ گفتم نزدیک است. برخاست و دستنویسی فرسوده از دیوان ملامحمد رفیع واعظ قزوینی را پیش من آورد و گفت چون حال و کار او خواهی نوشت، از این نسخه بهرهور باش.
با مرور دیوان رنجی تهرانی و اقران و هممشربان شعری او درمییابیم که این گروه نخست به همان حال و هوای شعر مکتب بازگشت غزل میسرودهاند. از رنجی و اقرانش نباید توقع نوآوری در عرصۀ زبان و تصویر به شیوۀ امروزی داشت. اینان از عنصر زبان به همان سادگی و آشنایی شناختهشده در غزل سنتی بهره میبردند. سه غزل معروف رنجی با عنوان «چراغ کاروان»، «دلشکسته» و «خلوت دل» از برجستهترین اشعار دیوان وی هستند که در این کتاب نیز گنجانده شدهاند.
در غزل «خلوت دل»، رنجی با زبانی ساده و صمیمی به بیان امید و باور به کرامت الهی پرداخته است:
«به ناامیدی از این در مرو، امید اینجاست / فزونتر از عدد قفلها کلید اینجاست
بعید نیست خطا بخشی از کرامت دوست / اگر کریم نبخشد خطا، بعید اینجاست به هر دری که روی جز عزا نخواهی دید / مگر مقیم در دل شوی که عید اینجاست»
غزل «دلشکسته» نیز از جمله غزلهای معروف رنجی است که در آن از کشاکش زندگی و اندوه روزگار سخن گفته:
«ما را دل از کشاکش دنیا شکسته است / این کشتی از تلاطم دریا شکسته است
تنها ننالم از غم ایام و جور یار / باشد مرا دلی و ز صد جا شکسته است ای گل، برون نیاوردش سوزن مسیح / خاری که عشق تو به دل ما شکسته است»
در غزل «چراغ کاروان» که نام این مجموعه نیز از آن برگرفته شده، رنجی تصویری از شوریدگی و بیقراری خود به دست میدهد: «دوش از بیمهری آن ماهسیما سوختم / با کمال تشنهکامی پیش دریا سوختم
سوختم اما نبودم شمع سان یکجا مقیم / چون چراغ کاروان هر شب به صد جا سوختم حسرت دیدار خورشید رخش دارم هنوز / گرچه از تاب رخش، گاه تماشا سوختم»
عناوین دیگر غزلهای موجود در این مجموعه عبارتند از: جمال حق، کیمیا، عاقبت به خیر، رهنورد عشق، ره صدق، غریب، طرح آشنایی، خیال عشق، گلهای سرخ، شیرین و تلخ، اندیشهی خام، عالم وحدت، گل و خار، کیمیا اثر، دست طلب، لطف یزدان، نقد جوانی، محرم راز، سپهر امید، حقیقت جویی و اهل سخن.
هادی رنجی در سال ۱۳۳۹ شمسی درگذشت. «تلاطم دریا» که با شمارگان ۳۰۰۰ نسخه منتشر شده، گزیدهای است از غزلهای این شاعر که خواننده را با سبک و سیاق شعری او آشنا میسازد و نشان میدهد که چگونه شاعری با وجود محدودیتهای فراوان در آموختن، توانست با تکیه بر ذوق و ممارست، در زمره غزلسرایان نامدار معاصر قرار گیرد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات