امیرکبیر (کتاب)

امیرکبیر اثر عباس اقبال آشتیانی (1277- 1334ش) مورخ، محقق، ادیب، نویسنده،  شرحی است بر زندگی و کارهای میرزاتقی خان امیرکبیر( م 1268ق)، از ولادت تا صدارت و نهایتا فرجام وی که با تکیه به اسناد و اقوال تاریخی، به رشته تحریر درآمده است.

امیر کبیر
پدیدآوران	اقبال آشتیانی، عباس (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	برآمدن، زندگی، صدارت و فرجام کار میرزا تقی خان امیر کبیر
ناشر	مؤسسه انتشارات نگاه
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1392ش
چاپ	2
موضوع	امیر کبیر، تقی، 1220؟ - 1268ق. - ایران - تاریخ - قاجاریان، 1193 - 1344ق.
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار کتاب

کتاب با پیشگفتار مؤلف آغاز شده و مطالب در دوازده فصل، ارائه گردیده است.

گزارش محتوا

در پیشگفتار، به طور خلاصه، به نحوه به سلطنت رسیدن ناصرالدین شاه و برخی از خدمات امیرکبیر، اشاره شده است.

فصل اول، به اصل و نسب و ابتدای کار امیرکبیر، اختصاص یافته است. اصل اول از ده هزاروه از قرای بلوک فراهان بوده و پدرش، کربلایی محمدقربان نام داشت. در این فصل پس از چگونگی رشد و بالندگی میرزاتقی خان و رسیدن وی به برخی مقامات، به موضوعاتی همچون سفر وی به روسیه بعد از عقد معاهده ترکمن‌چای، رابطه محمدخان امیرنظام زنگنه با امیرکبیر، مسافرت به ایروان به همراه محمدخان امیرنظام در سال 1253قو سفارت وی در ارزنة الروم مملکت عثمانی و حوادثی که طی آن رخ داده، اشاره شده است

در فصل دوم به جلوس ناصرالدین شاه و صدارت امیرکبیر پرداخته شده و مطالبی پیرامون ازدواج وی با عزت الدوله و شورش برخی از نظامیان آذربایجانی مقیم تهران به قصد تغییر صدارت و عزل امیر کبیر و سرانجام آن اشاره شده است

فصل سوم به فتنه سالار، پرداخته شده است. این فتنه که مهم‌ترین واقعه داخلی در دوران جلوس ناصرالدین شاه دانسته شده، توسط محمدحسن خان سالار در خراسان، از اواخر سلطنت محمدشاه آغاز شده و به تصریح نویسنده، امیرکبیر مانع از فراگیری آتش این فتنه که بیم گسترش آن به غالب نقاط بود، گردید.

فصل چهارم، به توضیح دو اقدام امیرکبیر اختصاص یافته است که عبارت از تأسیس روزنامه وقایع اتفافقیه در سال 1267ق در تهران و بنای مدرسه دارالفنون در سال 1266ق برای تعلیم و تعلم علوم صنایع است.

در فصل پنجم، به تشریح رابطه امیرکبیر با علمای دین، مسائل مذهبی، ارجاع و امور قضایی به برخی از علما پرداخته شده است. در فصل ششم، اوضاع مالی ایران در عهد محمدشاه، ترسیم شده و مجملی از احوال حاج میرزا آقاسی گفته شده است.

نظام جدید لشکری، وزارت دول خارجه و جلوگیری از مداخله دولت‌های خارجی در امور داخلی ایران ، روابط ایران و فرانسهبه اضافه مطالبی درباره عزل امیرکبیر، اقامت او در فین کاشان، ماجرای قتل وی، تاثیرات آن و محل دفن او و... محتوای فصل‌های هفت تا یازدهم کتاب را تشکیل داده است. فصل دوازده و آخر کتاب به معرفی بازماندگان امیرکبیر اختصاص یافته است.

بخش پیوست‌های کتاب، شامل مطالب مرتبط با کتاب و امیر کبیر برای روشن شدن برخی از مباحث کتاب است.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.