الجمهرة في أيام العرب

الجمهرة في أيام العرب
پدیدآوران	بصری، عمر بن شبة (نويسنده) عطیه‌، احمد محمد (محقق)
ناشر	مکتبة الامام البخاري
مکان نشر	مصر - اسماعیلیه
سال نشر	1436ق - 2015م
چاپ	1
زبان	عربی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

كتاب الجمهرة في أيام العرب، اثر عمر بن شبه بصری (متوفی 262ق)، مجموعه‌ای است ارزشمند که دربردارنده اشعاری متعدد و متنوع از تعدادی از شاعران عرب می‌باشد.

ساختار و محتوا

کتاب، مشتمل بر قصاید، مقطعات و مفردات است، به شرح زیر:

1. نودوشش قصیده، در مجموع، 1637 بیت؛
2. 203 قطعه، در مجموع، 808 بیت؛
3. 11 بیت مفرد.

بنابراین، تعداد کل ابیات موجود در این کتاب، 2456 بیت است که این امر، ارزش این کتاب و جایگاه آن را در میان سایر آثار ادبی، به‌ویژه آثاری که به ادبیات آن دوره اولیه در تاریخ ادبیات، یعنی دوران پیش از اسلام می‌پردازند، نشان می‌دهد.

اشعار مذکور در کتاب، از لحاظ نوع و تعداد شاعران، دارای اهمیت و قابل توجه است. این کتاب، شامل اشعار حدود 96 شاعر است که اشعار آنها، منعکس‌کننده وضعیت حیات ادبی دوران خود می‌باشد. همه این شاعران، اشعار بلند ندارند؛ برخی از آنها، قطعه‌ای متشکل از دو یا سه بیت یا کمی بیشتر از آن دارند. لکن، اندک بودن آنچه به دست ما رسیده، به ما این حق را نمی‌دهد که آنها را از زمره شاعران خارج کنیم و همان طور که برخی از اشعار آنها در این متن به دست آمده، ممکن است در منابع دیگری نیز اشعار بزرگ یا آثار بلندی پیدا شود که منعکس‌کننده استعداد واقعی شعری آنها باشد. به‌عنوان مثال، می‌توان به الفند الزمانی که در کتاب «اغانی» از او نام برده شده است، سعد بن مالک، سفاح تغلبی و دیگران اشاره نمود.

از میان شاعران اشعار طولانی و کامل مذکور در کتاب، می‌توان از حارث بن عباد و مهلهل بن ربیعه نام برد که هر دو از شاعران شناخته‌شده دنیای ادبیات هستند.

توجه به این نکته، حایز اهمیت است که آثار شعری، اغلب با وقایع زندگی مرتبط هستند و شاعر، محصول محیط خود است که بر آن تأثیر گذارده و از آن تأثیر می‌پذیرد و بدین وسیله، ارزش عنصر تاریخی در تأیید صحت مطالب ادبی آشکار می‌شود و این همان چیزی است که در این کتاب می‌یابیم؛ زیرا گردآورنده آن، عنصر تاریخی را اساس روایات خود قرار داده و سپس آنچه از مطالب شعری را که به این عنصر مربوط می‌شود، در آن گنجانده است.

منابع مقاله

مقدمه کتاب.